حسن خلق و آداب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6050

روایت‌شده توسط Abu Dharr al-Ghifari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: حسن خلق و آداب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Dharr al-Ghifari

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ رَأَيْتُ عَلَيْهِ بُرْدًا وَعَلَى غُلاَمِهِ بُرْدًا فَقُلْتُ لَوْ أَخَذْتَ هَذَا فَلَبِسْتَهُ كَانَتْ حُلَّةً، وَأَعْطَيْتَهُ ثَوْبًا آخَرَ‏.‏ فَقَالَ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ كَلاَمٌ، وَكَانَتْ أُمُّهُ أَعْجَمِيَّةً، فَنِلْتُ مِنْهَا فَذَكَرَنِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي ‏"‏ أَسَابَبْتَ فُلاَنًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَنِلْتَ مِنْ أُمِّهِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ عَلَى حِينِ سَاعَتِي هَذِهِ مِنْ كِبَرِ السِّنِّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ، هُمْ إِخْوَانُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ جَعَلَ اللَّهُ أَخَاهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ يُكَلِّفُهُ مِنَ الْعَمَلِ مَا يَغْلِبُهُ، فَإِنْ كَلَّفَهُ مَا يَغْلِبُهُ فَلْيُعِنْهُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏

ترجمه

عمر بن حفص برای ما حدیث کرد، پدرم برای ما حدیث کرد، اعمش از معرور، و او از ابوذر روایت کرد که گفت: دیدم که او بُردی بر تن دارد و غلامش نیز بُردی پوشیده است. گفتم: اگر این را می‌گرفتی و با لباس خودت می‌پوشیدی، یک دست لباس کامل می‌شد و می‌توانستی لباس دیگری به او بدهی. او گفت: میان من و مردی که مادرش غیرعرب بود، مشاجره‌ای درگرفت و من به مادرش دشنام دادم. آن مرد نزد پیامبر ﷺ از من شکایت کرد. پیامبر ﷺ به من فرمودند:

«آیا به فلانی ناسزا گفتی؟» گفتم: بله. فرمودند: «آیا به مادرش توهین کردی؟» گفتم: بله. فرمودند: «همانا تو مردی هستی که در تو خوی جاهلیت وجود دارد.» گفتم: آیا در این سن و سال پیری هم؟ فرمودند: «بله، آنان برادران شما هستند؛ الله آنها را زیر دست شما قرار داده است. پس هر کس که الله برادرش را زیر دست او نهاده، باید از همان غذایی که خود می‌خورد به او بخوراند و از همان لباسی که خود می‌پوشد به او بپوشاند و کاری را که توانایی انجامش را ندارد بر او تحمیل نکند. و اگر کاری سخت بر عهده او گذاشت، باید در انجام آن به او کمک کند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ایمان مستلزم مراقبت و احترام برابر نسبت به کسانی است که به شما سپرده شده‌اند.

پیشینه و سبب بیان

ابوذر در جریان مشاجره‌ای، مادر مردی را به‌دلیل غیرعرب‌بودنش توهین کرد. آن مرد موضوع را نزد پیامبر ﷺ مطرح کرد و پیامبر ابوذر را سرزنش کرد و درباره رفتار برادرانه با کسانی که تحت اختیار او هستند، به او آموزش داد.

توضیح واژه‌های دشوار
بُرد

جامه‌ای رویی یا عبا، که اغلب از پارچه راه‌راه است.

جاهلیت

نادانی و رسم‌های نکوهیده دوران پیش از اسلام؛ در اینجا مقصود تحقیر و توهین است.

تحت سرپرستی شما

تحت اختیار یا مسئولیت کسی بودن؛ حدیث هشدار می‌دهد که نباید از این جایگاه سوءاستفاده کرد.

برداشت‌های عالمان

شارحان کلاسیک، از جمله ابن حجر، توضیح می‌دهند که تبار یا قومیت دلیلی برای توهین به کسی نیست و نکوهشِ جاهلیت، ردّ آن رفتار است، نه حکمی مبنی بر اینکه ابوذر از اسلام خارج شده بود. دستور به غذا دادن و پوشاندن فرد همانند خود، بر مراقبت و کرامت تأکید دارد. عالمان همچنین از این روایت نتیجه می‌گیرند که نباید کاری فراتر از توان شخصِ زیردست بر او تحمیل کرد؛ و اگر کار سنگینی لازم باشد، باید به او کمک کرد. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این رهنمودها را در چارچوب حقوق و وظایف کارفرمایان و افراد تحت اختیار بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هیچ‌کس را به‌خاطر تبار، زبان یا پیشینه خانوادگی‌اش تحقیر نکنید.
  2. برای کسانی که مسئولشان هستید، غذای منصفانه، پوشاک مناسب و احترام فراهم کنید.
  3. کار سنگین را متناسب با توان افراد تقسیم کنید و اگر کاری بیش از حد دشوار است، خودتان هم کمک کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.