Sahih al-Bukhari، حدیث 6142
روایتشده توسط Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abi Hathma. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abi Hathma
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
سلیمان بن حرب برای ما حدیث کرد، حماد بن زید برای ما حدیث کرد، از یحیی بن سعید، از بشیر بن یسار مولای انصار، از رافع بن خدیج و سهل بن ابی حثمه که هر دو به آنان خبر دادند که عبدالله بن سهل و محیصه بن مسعود به خیبر رفتند و در میان نخلستانها پراکنده شدند. عبدالله بن سهل کشته شد. سپس عبدالرحمن بن سهل و حویصه و محیصه، دو پسر مسعود، نزد پیامبر ﷺ آمدند و درباره پرونده یارشان سخن گفتند. عبدالرحمن که جوانترین ایشان بود آغاز به سخن کرد. پیامبر ﷺ فرمودند:
«بزرگتر را مقدم بدار.» (یحیی میگوید: یعنی بزرگتر اول سخن بگوید). سپس درباره یارشان صحبت کردند. پیامبر ﷺ فرمودند: «آیا حاضرید با پنجاه قسم از سوی خودتان، مستحق دریافت دیه مقتولتان (یا فرمودند: یارتان) شوید؟» گفتند: ای رسول خدا ﷺ! این امری است که ما شاهد آن نبودهایم. فرمودند: «پس آیا یهودیان با پنجاه قسم از جانب خودشان شما را بریالذمه خواهند کرد؟» گفتند: ای رسول خدا ﷺ! آنان قوم کافر هستند (و ممکن است قسم دروغ بخورند). آنگاه رسول خدا ﷺ دیه را از جانب خود به ایشان پرداخت. سهل گفت: من یکی از آن شتران را یافتم که وارد آغلشان شد و مرا با پایش لگد زد. لیث گفت: یحیی از بشیر، از سهل برایم حدیث کرد. یحیی گفت: گمان میکنم او این روایت را همراه با رافع بن خدیج نیز ذکر کرده است. و ابن عیینه گفت: یحیی از بشیر، تنها از سهل برای ما حدیث کرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
در پرونده قتلِ حلنشده، سوگندها مطرحاند، اما اتهام بیدلیل پذیرفته نیست.
عبدالله بن سهل در حوالی خیبر کشته شد. خویشاوندانش ماجرا را نزد پیامبر ﷺ مطرح کردند؛ آنان خود شاهد قتل نبودند.
غرامت مالیای که بر اساس احکام اسلامی ممکن است به خانواده فرد کشتهشده پرداخت شود.
رویهای رسمی شامل پنجاه سوگند که در برخی پروندههای قتلِ حلنشده با اثبات دعوا ارتباط دارد.
رویهای ویژه از سوگندهای مکرر در پرونده قتل، هنگامی که دلیل متعارف و قاطعی در دست نیست.
عالمان کلاسیک این رویداد را دلیلی بر قَسامه و اهمیت وجود روندی ثابت برای اثبات در پروندههای قتل میدانند. خویشاوندان صرفاً بر پایه گمانشان حکم محکومیت نگرفتند: پیامبر ﷺ درباره سوگندهای لازم پرسید و به طرف دیگر نیز فرصت سوگند خوردن داد. وقتی خانواده آن راه را نپذیرفت، ایشان دیه را از دارایی خود پرداخت کرد. عالمان همچنین از این روایت نتیجه میگیرند که در یک مجلس، فرد جوانتر هنگام سخن گفتن به بزرگتر اولویت میدهد، مگر آنکه دلیل مهمی خلاف آن اقتضا کند. مذاهب فقهی درباره شرایط دقیق و چگونگی تقسیم سوگندها و مسئولیت اختلاف دارند؛ این حدیث مجوز اقدام خودسرانه یا متهم کردن مردم بدون دلیل نیست.
- بدون رعایت قواعد اثبات و روند قضاییِ صلاحیتدار، کسی را به جرمی سنگین متهم نکنید.
- در گفتوگو با احترام به بزرگترها فرصت دهید نخست سخن بگویند، بیآنکه ناعادلانه دیگران را از سخن گفتن محروم کنید.
- در اختلافی جدی، راهحلی عادلانه بجویید و خودسرانه دست به انتقام نزنید.
این روایت نیز به قتل عبدالله بن سهل میپردازد و به روشن شدن زمینه رویه قَسامه کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #6144 (Sahih)این روایت مسئولیت سوگند خوردن هنگام انکار یک اتهام را بررسی میکند.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)این حدیث تأکید میکند که جان مسلمان محترم است و ریختن خون تنها با رعایت شرایط سختگیرانه مجاز است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.