ترقيق القلب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6444

روایت‌شده توسط Abu Dharr al-Ghifari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: ترقيق القلب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Dharr al-Ghifari

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي حَرَّةِ الْمَدِينَةِ فَاسْتَقْبَلَنَا أُحُدٌ فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا ذَرٍّ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ عِنْدِي مِثْلَ أُحُدٍ هَذَا ذَهَبًا، تَمْضِي عَلَىَّ ثَالِثَةٌ وَعِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ، إِلاَّ شَيْئًا أُرْصِدُهُ لِدَيْنٍ، إِلاَّ أَنْ أَقُولَ بِهِ فِي عِبَادِ اللَّهِ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏‏.‏ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ وَمِنْ خَلْفِهِ‏.‏ ثُمَّ مَشَى فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الأَكْثَرِينَ هُمُ الأَقَلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلاَّ مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ـ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ وَمِنْ خَلْفِهِ ـ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِي ‏"‏ مَكَانَكَ لاَ تَبْرَحْ حَتَّى آتِيَكَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ انْطَلَقَ فِي سَوَادِ اللَّيْلِ حَتَّى تَوَارَى فَسَمِعْتُ صَوْتًا قَدِ ارْتَفَعَ، فَتَخَوَّفْتُ أَنْ يَكُونَ قَدْ عَرَضَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَرَدْتُ أَنْ آتِيَهُ فَذَكَرْتُ قَوْلَهُ لِي ‏"‏ لاَ تَبْرَحْ حَتَّى آتِيَكَ ‏"‏ فَلَمْ أَبْرَحْ حَتَّى أَتَانِي، قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُ صَوْتًا تَخَوَّفْتُ، فَذَكَرْتُ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ وَهَلْ سَمِعْتَهُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَانِي فَقَالَ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ ‏"‏ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ ‏"‏‏.‏

ترجمه

حسن بن ربیع به ما حدیث کرد، ابوالاحوص به ما حدیث کرد، از اعمش، از زید بن وهب که گفت: ابوذر فرمود: همراه پیامبر ﷺ در حرّهٔ مدینه راه می‌رفتم که کوه احد پیش روی ما نمایان شد. ایشان فرمودند:

«ای اباذر!» عرض کردم: لبّیک یا رسول‌الله ﷺ! فرمودند: «خوش ندارم که به اندازهٔ این کوه احد طلا داشته باشم و سه روز بگذرد در حالی که حتی یک دینار از آن نزد من باقی بماند، مگر چیزی که برای پرداخت بدهی کنار بگذارم؛ بلکه همه را در میان بندگان خدا این‌گونه، این‌گونه و این‌گونه انفاق می‌کردم.» و با دست به راست، چپ و پشت سر خود اشاره کردند. سپس به راه افتادند و فرمودند: «بی‌گمان، ثروتمندان در روز قیامت کم‌بهره‌ترین مردم هستند، جز کسانی که مالشان را این‌گونه، این‌گونه و این‌گونه انفاق کنند» — و به راست، چپ و پشت سر خود اشاره کردند — «و آنان اندک‌اند.» آنگاه به من فرمودند: «سر جای خود بمان و تکان نخور تا بازگردم.» سپس در تاریکی شب رفتند تا از دید پنهان شدند. صدایی بلند شنیدم و بیمناک شدم که مبادا گزندی به پیامبر ﷺ رسیده باشد. خواستم به سوی ایشان بروم، اما سخنشان را به یاد آوردم که فرموده بودند: «تکان نخور تا بازگردم.» پس سر جای خود ماندم تا اینکه برگشتند. عرض کردم: یا رسول‌الله ﷺ! صدایی شنیدم و ترسیدم، و ماجرا را برایشان بازگو کردم. فرمودند: «آیا آن را شنیدی؟» گفتم: بله. فرمودند: «آن جبرئیل بود که نزد من آمد و گفت: هر کس از امت تو بدون شرک ورزیدن به خدا بمیرد، وارد بهشت خواهد شد.» پرسیدم: حتی اگر زنا کرده باشد یا دزدی کرده باشد؟ فرمودند: «حتی اگر زنا کرده باشد یا دزدی کرده باشد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ بخشندگی را با امید به بهشت از راه توحید پیوند داد.

توضیح واژه‌های دشوار
حرّه

منطقه‌ای در نزدیکی مدینه با سنگ‌های آتشفشانی تیره.

دینار

سکه‌ای طلا که در آن زمان به‌عنوان پول به کار می‌رفت.

توحید

تنها خدا را پرستیدن و برای او شریکی قائل نشدن.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که خودِ دارایی نکوهیده نیست؛ تأکید بر دل‌بسته‌نبودن به ثروت و خرج‌کردن آن در راه خیر است، در حالی که به‌اندازهٔ کافی برای پرداخت بدهی‌ها نگه داشته شود. سخن دربارهٔ ورود به بهشت بر اهمیت بزرگِ مردن بدون شرک تأکید می‌کند؛ اما گناهان بزرگ را بی‌ضرر نمی‌سازد و مجوزی برای ارتکاب آن‌ها نیست. گناهکار همچنان در معرض داوری خداست و باید توبه کند و ستمی را که روا داشته جبران کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای تعهدات ضروری پول کنار بگذارید و افزون بر آن، به‌طور منظم به نیازمندان کمک کنید.
  2. ثروت را فقط با آنچه دارید نسنجید؛ به این هم توجه کنید که چگونه آن را به کار می‌گیرید و آیا دلتان به آن بسته است یا نه.
  3. از گناهان دوری کنید و با توبه‌ای صادقانه از آن‌ها بازگردید؛ به رحمت خدا امید داشته باشید، بی‌آنکه فرمان‌های او را سبک بشمارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.