Sahih al-Bukhari، حدیث 6977
روایتشده توسط Abu Rafi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ
- 1عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
- 2سُفْيَانُ
- 3إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ
- 4عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ، قَالَ جَاءَ الْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى مَنْكِبِي، فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ إِلَى سَعْدٍ فَقَالَ أَبُو رَافِعٍ لِلْمِسْوَرِ أَلاَ تَأْمُرُ هَذَا أَنْ يَشْتَرِيَ مِنِّي بَيْتِي الَّذِي فِي دَارِي. فَقَالَ لاَ أَزِيدُهُ عَلَى أَرْبَعِمِائَةٍ، إِمَّا مُقَطَّعَةٍ وَإِمَّا مُنَجَّمَةٍ. قَالَ أُعْطِيتُ خَمْسَمِائَةٍ نَقْدًا، فَمَنَعْتُهُ، وَلَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ". مَا بِعْتُكَهُ أَوْ قَالَ مَا أَعْطَيْتُكَهُ. قُلْتُ لِسُفْيَانَ إِنَّ مَعْمَرًا لَمْ يَقُلْ هَكَذَا. قَالَ لَكِنَّهُ قَالَ لِي هَكَذَا. وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَبِيعَ الشُّفْعَةَ فَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ حَتَّى يُبْطِلَ الشُّفْعَةَ فَيَهَبُ الْبَائِعُ لِلْمُشْتَرِي الدَّارَ، وَيَحُدُّهَا وَيَدْفَعُهَا إِلَيْهِ، وَيُعَوِّضُهُ الْمُشْتَرِي أَلْفَ دِرْهَمٍ، فَلاَ يَكُونُ لِلشَّفِيعِ فِيهَا شُفْعَةٌ.
علی بن عبدالله برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از ابراهیم بن میسره، شنیدم که عمرو بن شرید گفت: مُسوَر بن مخرمه آمد و دستش را بر شانهام گذاشت، پس همراه او نزد سعد رفتم. ابورافع به مسور گفت:
«آیا به این شخص دستور نمیدهی که خانهام را که در حیاط من است بخرد؟» سعد گفت: «بیش از چهارصد نمیدهم، چه به صورت اقساط و چه نقد.» ابورافع گفت: «پانصد درهم نقد به من پیشنهاد شد اما نپذیرفتم. اگر نشنیده بودم که پیامبر ﷺ فرمودند: ‹همسایه به ملک مجاور خود سزاوارتر است›، هرگز آن را به تو نمیفروختم.» به سفیان گفتم: «معمر چنین نگفته است.» او گفت: «اما او به من همینگونه گفت.» و برخی مردم گفتهاند: اگر کسی بخواهد ملکی را بفروشد و حق شُفعه (حق تقدم همسایه) را باطل کند، میتواند از حیله استفاده نماید؛ بدین صورت که فروشنده خانه را به خریدار هبه کند، مرزهای آن را مشخص کرده و به او تحویل دهد، سپس خریدار هزار درهم به عنوان عوض به او بپردازد، در این صورت دیگر حقی برای صاحب شفعه باقی نمیماند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
همسایه ممکن است هنگام فروش ملکی که با ملک او مجاور است، حق تقدم در خرید داشته باشد.
حق تقدمی که دارنده آن میتواند تحت شرایطی ملک مجاورِ فروختهشده را تملک کند.
این گفته به حق ویژه همسایه درباره ملک مجاور اشاره دارد؛ فقیهان درباره شرایط دقیق و دامنه آن بحث کردهاند.
استفاده از تدبیری برای دور زدن یک حق قانونی؛ در متن، این کار بهعنوان دیدگاه برخی افراد ذکر شده است.
فقیهان با استناد به این روایت بررسی میکنند که همسایه در چه شرایطی میتواند حق شفعه داشته باشد و مفهوم ملک مجاور تا چه اندازه گسترده است. مذاهب فقهی درباره شرایط و دامنه این حق تقدم اختلاف نظر دارند. بخش پایانی، یک راهکار برای دور زدن حق را به «برخی افراد» نسبت میدهد و سخنی از پیامبر ﷺ نیست. بنابراین، بخششی صوری همراه با دریافت عوض که تنها برای از بین بردن یک حق موجود انجام شود، لزوماً معادل فروش معتبری نیست که آن حق را ساقط کند.
- اگر قصد فروش ملک خود را دارید، همسایهای را که ملکش مستقیماً مجاور آن است مطلع کنید و حق احتمالی او را منصفانه بررسی کنید.
- برای دور زدن عمدی یک حق، از بخشش صوری یا تدبیرهای مشابه استفاده نکنید.
- در اختلافی مشخص، از فقیهی آگاه به شرایط قابلاجرا مشورت بگیرید.
این روایت نیز درباره ابورافع، سعد و مبلغ پیشنهادی برای خانه است و زمینه حق تقدم را روشنتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #2258 (Sahih)این روایت همان دیدار را شرح میدهد و گفته مربوط به حق همسایه را تکرار میکند.
Sahih al-Bukhari · #6976 (Sahih)این حدیث نیز به حق تقدم در فروش املاک غیرمنقول میپردازد و موضوع را در زمینهای گستردهتر قرار میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.