اذان · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 755

روایت‌شده توسط Jabir ibn Samura. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اذان
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Samura

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ شَكَا أَهْلُ الْكُوفَةِ سَعْدًا إِلَى عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَعَزَلَهُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْهِمْ عَمَّارًا، فَشَكَوْا حَتَّى ذَكَرُوا أَنَّهُ لاَ يُحْسِنُ يُصَلِّي، فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا إِسْحَاقَ إِنَّ هَؤُلاَءِ يَزْعُمُونَ أَنَّكَ لاَ تُحْسِنُ تُصَلِّي قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ أَمَّا أَنَا وَاللَّهِ فَإِنِّي كُنْتُ أُصَلِّي بِهِمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَخْرِمُ عَنْهَا، أُصَلِّي صَلاَةَ الْعِشَاءِ فَأَرْكُدُ فِي الأُولَيَيْنِ وَأُخِفُّ فِي الأُخْرَيَيْنِ‏.‏ قَالَ ذَاكَ الظَّنُّ بِكَ يَا أَبَا إِسْحَاقَ‏.‏ فَأَرْسَلَ مَعَهُ رَجُلاً أَوْ رِجَالاً إِلَى الْكُوفَةِ، فَسَأَلَ عَنْهُ أَهْلَ الْكُوفَةِ، وَلَمْ يَدَعْ مَسْجِدًا إِلاَّ سَأَلَ عَنْهُ، وَيُثْنُونَ مَعْرُوفًا، حَتَّى دَخَلَ مَسْجِدًا لِبَنِي عَبْسٍ، فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ أُسَامَةُ بْنُ قَتَادَةَ يُكْنَى أَبَا سَعْدَةَ قَالَ أَمَّا إِذْ نَشَدْتَنَا فَإِنَّ سَعْدًا كَانَ لاَ يَسِيرُ بِالسَّرِيَّةِ، وَلاَ يَقْسِمُ بِالسَّوِيَّةِ، وَلاَ يَعْدِلُ فِي الْقَضِيَّةِ‏.‏ قَالَ سَعْدٌ أَمَا وَاللَّهِ لأَدْعُوَنَّ بِثَلاَثٍ، اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ عَبْدُكَ هَذَا كَاذِبًا، قَامَ رِيَاءً وَسُمْعَةً فَأَطِلْ عُمْرَهُ، وَأَطِلْ فَقْرَهُ، وَعَرِّضْهُ بِالْفِتَنِ، وَكَانَ بَعْدُ إِذَا سُئِلَ يَقُولُ شَيْخٌ كَبِيرٌ مَفْتُونٌ، أَصَابَتْنِي دَعْوَةُ سَعْدٍ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ فَأَنَا رَأَيْتُهُ بَعْدُ قَدْ سَقَطَ حَاجِبَاهُ عَلَى عَيْنَيْهِ مِنَ الْكِبَرِ، وَإِنَّهُ لَيَتَعَرَّضُ لِلْجَوَارِي فِي الطُّرُقِ يَغْمِزُهُنَّ‏.‏

ترجمه

موسی برای ما حدیث کرد و گفت: ابوعوانه برای ما حدیث کرد و گفت: عبدالملک بن عمیر از جابر بن سمره روایت کرد که گفت: مردم کوفه نزد عمر رضی الله عنه از سعد شکایت کردند، پس او را عزل کرد و عمار را بر آنان گماشت. آن‌ها همچنان شکایت می‌کردند تا اینکه حتی ادعا کردند او نماز را درست نمی‌خواند. عمر او را فراخواند و فرمود:

«ای ابواسحاق! این مردم گمان می‌کنند که تو نماز را درست نمی‌خوانی.» ابواسحاق گفت: «به خدا سوگند! من با آنان همان نمازی را می‌خواندم که رسول الله ﷺ می‌خواندند و هرگز از آن نمی‌کاستم؛ در نماز عشا دو رکعت اول را طولانی و دو رکعت آخر را کوتاه می‌خواندم.» عمر فرمود: «ای ابواسحاق! گمان من درباره تو همین بود.» سپس یک یا چند نفر را همراه او به کوفه فرستاد تا از مردم درباره او پرس‌وجو کنند. آن‌ها رفتند و هیچ مسجدی را بدون پرسش درباره او رها نکردند و همه او را به نیکی ستایش می‌کردند، تا اینکه وارد مسجد بنی‌عبس شدند. مردی از آنان به نام اسامة بن قتاده که کنیه‌اش ابوسعدة بود برخاست و گفت: «حال که ما را قسم دادید، باید بگویم که سعد نه خود با لشکر اعزام می‌شد، نه غنایم را به تساوی تقسیم می‌کرد و نه در داوری عدالت می‌ورزید.» سعد گفت: «به خدا سوگند! سه چیز را دعا می‌کنم: بار خدایا! اگر این بنده‌ات دروغگو است و برای ریا و شهرت برخاسته، عمرش را دراز کن، فقرش را افزون ساز و او را گرفتار فتنه‌ها گردان.» پس از آن هرگاه از احوالش پرسیده می‌شد، می‌گفت: «پیری سالخورده و گرفتار فتنه‌ام؛ دعوای سعد دامنگیرم شد.» عبدالملک گفت: من بعدها او را دیدم که از پیری ابروهایش روی چشمانش افتاده بود و در کوچه‌ها دختران جوان را آزار می‌داد و به آنان چشمک می‌زد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سعد با حقایق، اتهام‌های نادرست را رد کرد و برای برقراری عدالت دعا کرد.

پیشینه و سبب بیان

مردم کوفه نزد عمر از سعد بن ابی‌وقاص شکایت کردند؛ از جمله دربارهٔ نماز و شیوهٔ ادارهٔ امور او. عمر دستور داد شکایت‌ها بررسی شوند؛ سعد آن‌ها را انکار کرد و علیه کسی که به گفتهٔ او نادرست متهمش کرده بود دعا کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

یک واحد نماز که از حالت‌ها و قرائت‌های مشخص تشکیل می‌شود.

ریا و سُمعه

کاری که برای دیده‌شدن یا ستایش‌شدن از سوی دیگران انجام شود.

غنیمت

اموالی که در جنگ از طرف مقابل به دست می‌آید.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که حاکمان باید شکایت‌ها را جدی بررسی کنند و تنها بر پایهٔ اتهام‌ها داوری نکنند. سعد، صحابی پیامبر، در پاسخ به انتقادها به شیوهٔ نمازش اشاره می‌کند، در حالی که عمر از مردم کوفه می‌خواهد گواهی دهند. این روایت همچنین نشان می‌دهد که اتهام‌های ناروا جدی‌اند و می‌توان از خداوند عدالت خواست؛ اما دعوتی کلی به نفرین‌کردن از روی خشم نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. شکایت را با دقت بررسی کنید و پیش از داوری، سخن فرد مربوط را بشنوید.
  2. پیش از بازگوکردن ادعاهای جدی، آن‌ها را نزد گواهان قابل اعتماد بررسی کنید.
  3. در نماز از سنت شناخته‌شده پیروی کنید و اگر دربارهٔ چگونگی انجام آن تردید دارید، از فردی آگاه راهنمایی بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.