Kitaabka Qasaamaha, Qisaasta iyo Diyada · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4706

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Qasaamaha, Qisaasta iyo Diyada
سنن النسائي
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا قَطَنٌ أَبُو الْهَيْثَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو يَزِيدَ الْمَدَنِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَوَّلُ قَسَامَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ كَانَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ اسْتَأْجَرَ رَجُلاً مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ فَخِذِ أَحَدِهِمْ - قَالَ - فَانْطَلَقَ مَعَهُ فِي إِبِلِهِ فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ قَدِ انْقَطَعَتْ عُرْوَةُ جُوَالِقِهِ فَقَالَ أَغِثْنِي بِعِقَالٍ أَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِي لاَ تَنْفِرُ الإِبِلُ فَأَعْطَاهُ عِقَالاً يَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِهِ فَلَمَّا نَزَلُوا وَعُقِلَتِ الإِبِلُ إِلاَّ بَعِيرًا وَاحِدًا فَقَالَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ مَا شَأْنُ هَذَا الْبَعِيرِ لَمْ يُعْقَلْ مِنْ بَيْنِ الإِبِلِ قَالَ لَيْسَ لَهُ عِقَالٌ ‏.‏ قَالَ فَأَيْنَ عِقَالُهُ قَالَ مَرَّ بِي رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ قَدِ انْقَطَعَتْ عُرْوَةَ جُوَالِقِهِ فَاسْتَغَاثَنِي فَقَالَ أَغِثْنِي بِعِقَالٍ أَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِي لاَ تَنْفِرُ الإِبِلُ ‏.‏ فَأَعْطَيْتُهُ عِقَالاً فَحَذَفَهُ بِعَصًا كَانَ فِيهَا أَجَلُهُ فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ أَتَشْهَدُ الْمَوْسِمَ قَالَ مَا أَشْهَدُ وَرُبَّمَا شَهِدْتُ ‏.‏ قَالَ هَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي رِسَالَةً مَرَّةً مِنَ الدَّهْرِ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ إِذَا شَهِدْتَ الْمَوْسِمَ فَنَادِ يَا آلَ قُرَيْشٍ فَإِذَا أَجَابُوكَ فَنَادِ يَا آلَ هَاشِمٍ فَإِذَا أَجَابُوكَ فَسَلْ عَنْ أَبِي طَالِبٍ فَأَخْبِرْهُ أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَنِي فِي عِقَالٍ وَمَاتَ الْمُسْتَأْجَرُ فَلَمَّا قَدِمَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ أَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ مَا فَعَلَ صَاحِبُنَا قَالَ مَرِضَ فَأَحْسَنْتُ الْقِيَامَ عَلَيْهِ ثُمَّ مَاتَ فَنَزَلْتُ فَدَفَنْتُهُ ‏.‏ فَقَالَ كَانَ ذَا أَهْلَ ذَاكَ مِنْكَ ‏.‏ فَمَكُثَ حِينًا ثُمَّ إِنَّ الرَّجُلَ الْيَمَانِيَّ الَّذِي كَانَ أَوْصَى إِلَيْهِ أَنْ يُبَلِّغَ عَنْهُ وَافَى الْمَوْسِمَ قَالَ يَا آلَ قُرَيْشٍ ‏.‏ قَالُوا هَذِهِ قُرَيْشٌ ‏.‏ قَالَ يَا آلَ بَنِي هَاشِمٍ ‏.‏ قَالُوا هَذِهِ بَنُو هَاشِمٍ ‏.‏ قَالَ أَيْنَ أَبُو طَالِبٍ قَالَ هَذَا أَبُو طَالِبٍ ‏.‏ قَالَ أَمَرَنِي فُلاَنٌ أَنْ أُبَلِّغَكَ رِسَالَةً أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَهُ فِي عِقَالٍ ‏.‏ فَأَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ اخْتَرْ مِنَّا إِحْدَى ثَلاَثٍ إِنْ شِئْتَ أَنْ تُؤَدِّيَ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ فَإِنَّكَ قَتَلْتَ صَاحِبَنَا خَطَأً وَإِنْ شِئْتَ يَحْلِفُ خَمْسُونَ مِنْ قَوْمِكَ أَنَّكَ لَمْ تَقْتُلْهُ فَإِنْ أَبَيْتَ قَتَلْنَاكَ بِهِ ‏.‏ فَأَتَى قَوْمَهُ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُمْ فَقَالُوا نَحْلِفُ ‏.‏ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ كَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْهُمْ قَدْ وَلَدَتْ لَهُ فَقَالَتْ يَا أَبَا طَالِبٍ أُحِبُّ أَنْ تُجِيزَ ابْنِي هَذَا بِرَجُلٍ مِنَ الْخَمْسِينَ وَلاَ تُصْبِرْ يَمِينَهُ ‏.‏ فَفَعَلَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَرَدْتَ خَمْسِينَ رَجُلاً أَنْ يَحْلِفُوا مَكَانَ مِائَةٍ مِنَ الإِبِلِ يُصِيبُ كُلُّ رَجُلٍ بَعِيرَانِ فَهَذَانِ بَعِيرَانِ فَاقْبَلْهُمَا عَنِّي وَلاَ تُصْبِرْ يَمِينِي حَيْثُ تُصْبَرُ الأَيْمَانُ ‏.‏ فَقَبِلَهُمَا وَجَاءَ ثَمَانِيَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلاً حَلَفُوا ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا حَالَ الْحَوْلُ وَمِنَ الثَّمَانِيَةِ وَالأَرْبَعِينَ عَيْنٌ تَطْرِفُ ‏.‏

Tarjumaad

Ibnu Cabbaas wuxuu yiri:

"Qisaamadii ugu horreysay ee xilligii Jaahiliyada waxay ahayd nin reer Banu Haashim ah oo uu shaqaaleystay nin reer Qureysh ah oo farac kale ka tirsan. Wuxuu la baxay isagoo wata geeliisa, markaasaa waxaa agtooda maray nin kale oo reer Banu Haashim ah oo bacdiisa xariggeedu go'ay. Ninkii wuxuu ku yiri: 'I caawi oo xarig i sii aan ku xiro dacalka bacdayda si uusan geelu iga cararin.' Markaasuu siiyay xarig uu ku xiray bacdiisa. Markay degeen oo geelii la wada xirxiray hal neef mooyaane, kii shaqaaleystay ayaa yiri: 'Maxaa geelan loo xiri waayay inta kale dhexdooda?' Wuxuu yiri: 'Xarig ma haysto.' Wuxuu yiri: 'Xarigiisii aaway?' Wuxuu yiri: 'Waxaa agtayda maray nin reer Banu Haashim ah oo bacdiisa xariggeedu go'ay, wuxuuna iga codsaday inaan caawiyo; wuxuu yiri: "I caawi oo xarig i sii aan ku xiro dacalka bacdayda si uusan geelu iga cararin," markaasaan siiyay xarig.' Markaasuu ul ku dhuftay, taasina waxay keentay dhimashadiisii. Kadibna waxaa agtiisa maray nin reer Yaman ah (ninka reer Banu Haashim kahor inta uusan dhiman), ninkii reer Banu Haashim ayaa ku yiri: 'Ma ka qeybgaleysaa Xajka?' Wuxuu yiri: 'Uma maleynayo inaan ka qeybgalayo, laakiin laga yaabee inaan ka qeybgalo.' Wuxuu yiri: 'Ma ii gaarsiin kartaa fariin hal mar noloshaada?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Wuxuu yiri: 'Haddaad Xajka tagto, ku dhawaaq: Reer Qureyshow! Hadday kaa aqbalaan, ku dhawaaq: Reer Banu Haashimow! Hadday kaa aqbalaan, weydii Abu Daalib, una sheeg in hebel igu dilay xarig dartiis.' Kadibna shaqaalihii wuu dhintay. Markii kii shaqaaleystay soo noqday, Abu Daalib baa u yimid oo ku yiri: 'Maxaa ku dhacay saaxiibkeen?' Wuxuu yiri: 'Wuu xanuunsaday waanan daryeelay, laakiin wuu dhintay, markaasaan istaagay oo aasay.' Wuxuu yiri: 'Taas wuu kaa mudnaa.' Muddo ayaa ka soo wareegtay, kadibna ninkii reer Yaman ee fariinta loo dhiibay ayaa yimid xilligii Xajka. Wuxuu yiri: 'Reer Qureyshow!' Waxay yiraahdeen: 'Waa tan Qureysh.' Wuxuu yiri: 'Reer Banu Haashimow!' Waxay yiraahdeen: 'Waa tan Banu Haashim.' Wuxuu yiri: 'Abu Daalib aaway?' Waxay yiraahdeen: 'Waa kan Abu Daalib.' Wuxuu yiri: 'Hebel wuxuu igu amray inaan fariin kuu gaarsiiyo, oo ah in hebel uu ku dilay xarig geel dartiis.' Abu Daalib baa u yimid oo ku yiri: 'Dooro mid ka mid ah saddexdan ikhtiyaar ee aan ku siineyno: Haddaad doonto, boqol halaad oo mag ah ayaad na siineysaa maxaa yeelay si kama' ah ayaad saaxiibkeen u dishay; haddaad doontana, konton nin oo qabiilkaaga ah ayaa dhaar ku maraya inaadan dilin; haddaad diidana, waan kugu dili doonnaa aargoosi.' Wuxuu u tagay qabiilkiisii arrintaasna wuu u sheegay, waxayna yiraahdeen: 'Waannu dhaaran doonnaa.' Kadibna waxaa Abu Daalib u timid haweeney reer Banu Haashim ah oo qabtay nin iyaga ka mid ah oo carruur u dhashay, waxayna tiri: 'Abu Daalibow, waxaan jeclahay inaad wiilkaygan ka reebto kontonka nin ee dhaaranaya, ha ku adkeynin dhaarta.' Markaasuu ka reebay. Kadibna nin kale oo iyaga ka mid ah baa u yimid oo ku yiri: 'Abu Daalibow, waxaad rabtaa in konton nin ay dhaartaan beddelka boqol halaad, taasoo la micno ah in nin walba labo halaad bixin karo, haddaba qaado labadan halaad oo ha igu adkeynin dhaarta meesha dhaaraha lagu adkeeyo.' Markaasuu ka aqbalay mana ku adkeynin dhaarta. Kadibna sideed iyo afartan nin ayaa yimid oo dhaartay." Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: "Waxaan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirto, sanad kama soo wareegin ilaa sideed iyo afartankii nin midkoodna indhihiisu ma arag iftiin (way wada dhinteen)."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Ibn Abbas wuxuu ka warramayaa qaab qadiimi ah oo qasāmah ah marka dil aan la caddayn dhaco.

Asalka iyo sababta

Ibn Abbas wuxuu ka warramayaa qasāmah-tii ugu horraysay xilligii jaahiliyadda: nin la shaqaalaysiiyay oo ka tirsanaa Banu Hashim ayaa dhintay kaddib markii loo-shaqeeyihiisu garaacay. Nin reer Yaman ah ayaa Abu Talib gaarsiiyay farriintii ugu dambaysay ee ninka, dabadeedna waxaa dhacay muran ku saabsan magta, dhaaraha iyo aargoosiga.

Erayada adag oo la sharxay
Qasāmah

Habraac dhaaro ku dhisan oo laga hadlo xaalado gaar ah oo dil aan la xallin ah.

Mag

Magdhow lacageed oo la siiyo ehelka qof la dilay.

Aargoosi

Ciqaab garsoor oo dil loo geysto; qofku iskiis uma fulin karo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Faqiihyadii hore waxay qasāmah uga hadlaan habraac caddayn oo gaar ah oo loo adeegsado kiis dil ah marka tuhun xooggan jiro balse aan la hayn caddayn caadi ah oo go’aan kama dambays ah keenta. Mad-habyadu way ku kala duwan yihiin shuruudaha, kala horraynta dhaaraha iyo natiijooyinka ka dhalanaya. Sheekadu waxay sharraxaysaa sida arrin loo xallin jiray ka hor Islaamka, keligeedna ma oggolaanayso hanjabaad beeleed ama in qofku sharciga gacantiisa ku qaato; xeerarka Islaamka ee caddaynta, garsoorka iyo aargoosiga ayaa saldhig u ah.

Casharrada maanta
  1. Qofna ha ku eedayn dil adigoon si taxaddar leh u baadhin oo aanad helin caddayn lagu kalsoonaan karo.
  2. Farriin laguu dhiibtay si daacad ah oo dhammaystiran u gaadhsii, xitaa haddii ay dhib leedahay.
  3. Murannada magta iyo aargoosiga u daa garsoor awood u leh; waligaa adigu ciqaab ha fulin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.