Sahih al-Bukhari, hadis 3094
Przekazany przez Malik ibn Aws ibn al-Hadathan. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.
Przekazał Malik ibn Aws ibn al-Hadathan
Zbiór Sahih al-Bukhari jest w całości uznawany za wiarygodny.
Przekaz
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ،، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ حَدِيثِهِ ذَلِكَ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ، فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَقَالَ مَالِكٌ بَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي أَهْلِي حِينَ مَتَعَ النَّهَارُ، إِذَا رَسُولُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ يَأْتِينِي فَقَالَ أَجِبْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى رِمَالِ سَرِيرٍ، لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فِرَاشٌ مُتَّكِئٌ عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ جَلَسْتُ فَقَالَ يَا مَالِ، إِنَّهُ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ قَوْمِكَ أَهْلُ أَبْيَاتٍ، وَقَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِرَضْخٍ فَاقْبِضْهُ فَاقْسِمْهُ بَيْنَهُمْ. فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، لَوْ أَمَرْتَ بِهِ غَيْرِي. قَالَ اقْبِضْهُ أَيُّهَا الْمَرْءُ. فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ عِنْدَهُ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ يَسْتَأْذِنُونَ قَالَ نَعَمْ. فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَسَلَّمُوا وَجَلَسُوا، ثُمَّ جَلَسَ يَرْفَا يَسِيرًا ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ. فَأَذِنَ لَهُمَا، فَدَخَلاَ فَسَلَّمَا فَجَلَسَا، فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا. وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِيمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي النَّضِيرِ. فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. قَالَ عُمَرُ تَيْدَكُمْ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ. قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا اللَّهَ، أَتَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالاَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ. قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ ـ ثُمَّ قَرَأَ {وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ} إِلَى قَوْلِهِ {قَدِيرٌ} ـ فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ قَدْ أَعْطَاكُمُوهُ، وَبَثَّهَا فِيكُمْ حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ. ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالَ عُمَرُ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ، فَعَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهَا لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ، فَكُنْتُ أَنَا وَلِيَّ أَبِي بَكْرٍ، فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي، أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي فِيهَا لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي تُكَلِّمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ، وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ، جِئْتَنِي يَا عَبَّاسُ تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَجَاءَنِي هَذَا ـ يُرِيدُ عَلِيًّا ـ يُرِيدُ نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا، فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَبِمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ، وَبِمَا عَمِلْتُ فِيهَا مُنْذُ وَلِيتُهَا، فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا. فَبِذَلِكَ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا، فَأَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ، هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ قَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ. ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. قَالَ فَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَإِنِّي أَكْفِيكُمَاهَا.
Opowiedział nam Ishak ibn Muhammad al-Farwi, opowiedział nam Malik ibn Anas, od Ibn Szihaba, od Malika ibn Awsa ibn al-Hadazana: Muhammad ibn Dżubajr wspomniał mi coś z tego hadisu, więc poszedłem aż do Malika ibn Awsa i zapytałem go o ten hadis. Malik rzekł:
«Gdy siedziałem wśród rodziny, kiedy dzień stał się gorący, przyszedł posłaniec Umara ibn al-Chattaba i powiedział: „Odpowiedz Władcy Wiernych”. Poszedłem z nim, aż wszedłem do Umara; zastałem go siedzącego na piasku łoża, bez materaca między nim a piaskiem, opartego o skórzaną poduszkę. Pozdrowiłem go i usiadłem. Rzekł: „O Mali! Przybyli do nas ludzie z twego ludu, rodziny, i nakazałem dla nich dar; weź go i rozdziel między nich”. Powiedziałem: „O Władco Wiernych, gdybyś rozkazał to komuś innemu”. Rzekł: „Weź to, człowieku!”. Gdy u niego siedziałem, przyszedł jego szambelan Jarfa i rzekł: „Czy przyjmiesz Usmana, Abd ar-Rahmana ibn Aufa, az-Zubajra i Sada ibn Abi Wakkasa? Proszą o pozwolenie”. Rzekł: „Tak”. Udzielił im pozwolenia; weszli, pozdrowili i usiedli. Potem Jarfa usiadł na chwilę i następnie rzekł: „Czy przyjmiesz Alego i Abbasa?”. Rzekł: „Tak”. Udzielił im pozwolenia; weszli, pozdrowili i usiedli. Wtedy Abbas rzekł: „O Władco Wiernych, rozsądź między mną a tym oto”. Spierali się o to, co Allah przyznał jako faj Swemu Posłańcowi ﷺ od Banu an-Nadir. Grupa —Usman i jego towarzysze— rzekli: „O Władco Wiernych, rozsądź między nimi i uwolnij jednego od drugiego”. Umar rzekł: „Spokojnie! Zaklinam was na Allaha, za Czyim przyzwoleniem trwają niebiosa i ziemia: czy wiecie, że Posłaniec Allaha ﷺ powiedział: ‚Nie dziedziczymy; to, co pozostawiamy, jest jałmużną (sadaka)’, mając na myśli siebie?”. Grupa odpowiedziała: „Tak powiedział”. Wówczas Umar zwrócił się do Alego i Abbasa i rzekł: „Zaklinam was na Allaha: czy wiecie, że Posłaniec Allaha ﷺ to powiedział?”. Odpowiedzieli: „Tak powiedział”. Umar ciągnął: „Poinformuję was o tej sprawie: Allah wyróżnił Swego Posłańca ﷺ w tym faju czymś, czego nie dał nikomu poza nim” — i wyrecytował: {To, co Allah przyznał jako faj Swemu Posłańcowi od nich…} aż do Jego słowa: {…wszechmocny}—. Było to wyłącznie dla Posłańca Allaha ﷺ. Na Allaha! Nie zatrzymał tego z wyłączeniem was ani nie zarezerwował dla siebie ze szkodą dla was; dał to wam wszystkim i rozdzielił między wami, aż pozostała ta resztka. Posłaniec Allaha ﷺ wydawał z tego na roczne utrzymanie swojej rodziny, a resztę przeznaczał na cele majątku Allaha. Tak postępował Posłaniec Allaha ﷺ przez całe swoje życie. Zaklinam was na Allaha: czy wiecie o tym?”. Rzekli: „Tak”. Następnie powiedział do Alego i Abbasa: „Zaklinam was na Allaha: czy wiecie o tym?”. Umar kontynuował: „Potem Allah zabrał Swego Proroka ﷺ, a Abu Bakr rzekł: ‚Jestem następcą Posłańca Allaha ﷺ’. Abu Bakr objął to w zarząd i postępował tak jak Posłaniec Allaha ﷺ; a Allah wie, że był prawdomówny, pobożny, prawy i idący za prawdą. Następnie Allah zabrał Abu Bakra, a ja zostałem następcą Abu Bakra. Zarządzałem tym przez dwa lata mojej władzy, postępując tak jak Posłaniec Allaha ﷺ i jak Abu Bakr; a Allah wie, że jestem prawdomówny, pobożny, prawy i idący za prawdą. Potem przyszliście obaj rozmawiać ze mną z tą samą roszczeniową intencją i tą samą sprawą. Przyszedłeś ty, Abbasie, prosząc o swój udział z tego, co należało do syna twojego brata; i przyszedł ten — mając na myśli Alego — chcąc udziału swej żony z tego, co należało do jej ojca. Powiedziałem wam: ‚Posłaniec Allaha ﷺ powiedział: »Nie dziedziczymy; to, co pozostawiamy, jest jałmużną (sadaka)«’. Gdy uznałem za stosowne wam to przekazać, rzekłem: ‚Jeśli chcecie, przekażę to wam pod warunkiem, że podejmiecie wobec Allaha Jego przymierze i zobowiązanie, iż będziecie tym zarządzać tak jak Posłaniec Allaha ﷺ, jak Abu Bakr i jak ja od czasu, gdy tym zarządzam’. Rzekliście: ‚Przekaż nam’. Na tym warunku wam to przekazałem. Zaklinam was na Allaha: czy przekazałem im to na tym warunku?”. Grupa odpowiedziała: „Tak”. Następnie zwrócił się do Alego i Abbasa i rzekł: „Zaklinam was na Allaha: czy przekazałem wam to na tym warunku?”. Rzekli: „Tak”. Rzekł: „A teraz szukacie ode mnie innego orzeczenia? Na Allaha, za Czyim przyzwoleniem trwają niebiosa i ziemia, nie wydam w tej sprawie innego orzeczenia niż tamto! Jeśli nie potraficie tego prowadzić, zwróćcie to mnie, a ja zajmę się tym za was”.
Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.
ʿUmar zarządzał majątkiem Banū an-Naḍīr jako dobrem przeznaczonym na cele dobroczynne, a nie jako spadkiem.
ʿAlī i ʿAbbās poprosili ʿUmara o rozstrzygnięcie w sprawie zarządzania majątkiem Banū an-Naḍīr. ʿUmar przypomniał im wypowiedź, że to, co pozostawiają po sobie prorocy, stanowi ṣadaqa, oraz porozumienie dotyczące zarządzania, które wcześniej zaakceptowali.
Majątek, który przypadł społeczności muzułmańskiej bez stoczenia bitwy.
Majątek przeznaczony na dobroczynność i dobry cel, a nie na osobisty spadek.
Piąta część niektórych łupów wojennych, której zgodnie z zasadami islamu przypada szczególne przeznaczenie.
Klasyczni uczeni wywodzą z tego, że prorocy nie pozostawiają osobistego spadku: pozostawiony przez nich majątek jest wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem, które sami określili. Uczeni omawiają dokładny status prawny i sposób zarządzania tym majątkiem; w tym przekazie najważniejsze jest to, że Abū Bakr i ʿUmar kontynuowali praktykę Proroka ﷺ. Widać tu również, że zarządca majątku publicznego powinien gospodarować nim starannie i przestrzegać ustalonych warunków. Cztery sunnickie szkoły prawa uznają zasadę, że prorocy nie podlegają dziedziczeniu jak zwykli ludzie, a szczegółowe zastosowanie tej zasady i zarządzanie konkretnymi dobrami omawiają szerzej.
- Ustalaj jasne warunki zarządzania wspólnym lub dobroczynnym majątkiem i starannie ich przestrzegaj.
- Wydając orzeczenie, opieraj się na wiarygodnej wiedzy i przed podjęciem decyzji wysłuchaj wszystkich zainteresowanych.
- Wykorzystuj środki przeznaczone na dobry cel zgodnie z tym przeznaczeniem, nawet gdy zarządzanie nimi przechodzi w inne ręce.
Codziennie hadis w Twoim języku
Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.