Sahih al-Bukhari, hadis 4034
Przekazany przez Umar ibn al-Khattab. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.
Od al‑Bukhari aż do Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasri
- 1Abu al‑Yamanprzekazał go al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasriمَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ
Kolejność zgodna z arabskim tekstem tego przekazu. Imiona zostały transliterowane z arabskiego na alfabet łaciński. Zbiór Sahih al-Bukhari jest w całości uznawany za wiarygodny.
Przekaz
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ إِذْ جَاءَهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ فَقَالَ نَعَمْ، فَأَدْخِلْهُمْ. فَلَبِثَ قَلِيلاً، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ يَسْتَأْذِنَانِ قَالَ نَعَمْ. فَلَمَّا دَخَلاَ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا، وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِي الَّذِي أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي النَّضِيرِ، فَاسْتَبَّ عَلِيٌّ وَعَبَّاسٌ، فَقَالَ الرَّهْطُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ. قَالُوا قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. قَالَ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَقَالَ جَلَّ ذِكْرُهُ {وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ} إِلَى قَوْلِهِ {قَدِيرٌ} فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَقَسَمَهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ مِنْهَا، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَبَضَهُ أَبُو بَكْرٍ، فَعَمِلَ فِيهِ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ. فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ وَقَالَ تَذْكُرَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ عَمِلَ فِيهِ كَمَا تَقُولاَنِ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهِ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ. فَقَبَضْتُهُ سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهِ بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي فِيهِ صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي كِلاَكُمَا وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، فَجِئْتَنِي ـ يَعْنِي عَبَّاسًا ـ فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَمَا عَمِلْتُ فِيهِ مُذْ وَلِيتُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي، فَقُلْتُمَا ادْفَعْهُ إِلَيْنَا بِذَلِكَ. فَدَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا، أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهِ بِقَضَاءٍ غَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهُ، فَادْفَعَا إِلَىَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهُ. قَالَ فَحَدَّثْتُ هَذَا الْحَدِيثَ، عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ صَدَقَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ، أَنَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ يَسْأَلْنَهُ ثُمُنَهُنَّ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَكُنْتُ أَنَا أَرُدُّهُنَّ، فَقُلْتُ لَهُنَّ أَلاَ تَتَّقِينَ اللَّهَ، أَلَمْ تَعْلَمْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ـ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ ـ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ". فَانْتَهَى أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَا أَخْبَرَتْهُنَّ. قَالَ فَكَانَتْ هَذِهِ الصَّدَقَةُ بِيَدِ عَلِيٍّ، مَنَعَهَا عَلِيٌّ عَبَّاسًا فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا، ثُمَّ كَانَ بِيَدِ حَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ وَحَسَنِ بْنِ حَسَنٍ، كِلاَهُمَا كَانَا يَتَدَاوَلاَنِهَا، ثُمَّ بِيَدِ زَيْدِ بْنِ حَسَنٍ، وَهْىَ صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا.
Opowiedział nam Abu al-Jaman, poinformował nas Szuzajb, od az-Zuhriego, który rzekł: Poinformował mnie Malik ibn Aws ibn al-Hadasan an-Nasri, że Umar ibn al-Chattab —niech Allah będzie z niego zadowolony — wezwał go, a gdy z nim siedział, przyszedł jego szambelan Jarfa i powiedział:
«Czy przyjmiesz Usmana, Abd ar-Rahmana, az-Zubajra i Sada, którzy proszą o pozwolenie?». Odpowiedział: «Tak, wprowadź ich». Czekał chwilę, po czym wrócił i rzekł: «Czy przyjmiesz Abbasa i Alego, którzy proszą o pozwolenie?». Powiedział: «Tak». Gdy obaj weszli, Abbas rzekł: «O Wodzu Wiernych! Rozsądź między mną a tym oto», wskazując na Alego, gdyż obaj spierali się o to, co Allah nadał jako Faj Swemu Posłańcowi ﷺ od Banu an-Nadir. Ali i Abbas zaczęli się wzajemnie wyrzucać, a obecni powiedzieli: «O Wodzu Wiernych! Rozsądź między nimi i uwolnij jednego od drugiego». Umar rzekł: «Spokojnie! Zaklinam was na Allaha, za Czyim przyzwoleniem trwają niebiosa i ziemia: Czy wiecie, że Posłaniec Allaha ﷺ powiedział: "Nie zostawiamy dziedzictwa; to, co pozostawiamy, jest jałmużną", mając na myśli siebie?». Rzekli: «Powiedział to». Wtedy Umar zwrócił się do Abbasa i Alego i rzekł: «Zaklinam was na Allaha: Czy wiecie, że Posłaniec Allaha ﷺ to powiedział?». Odpowiedzieli: «Tak». Rzekł: «Zatem mówię wam o tej sprawie. Allah, Niech Będzie Uwielbiony, wyróżnił Swego Posłańca ﷺ w tym Faju czymś, czego nie dał nikomu innemu. Rzekł, Wysławiony w Swojej Wzmiance: {I to, co Allah nadał Swemu Posłańcowi od nich — nie popędziliście przeciw temu ani koni, ani wielbłądów} aż do Jego słów: {Wszechmocny}. Było to wyłącznie dla Posłańca Allaha ﷺ. Lecz, na Allaha, nie zatrzymał tego dla siebie z wyłączeniem was, ani nie zachował tylko dla siebie; zaprawdę dał to wam i rozdzielił między wami, aż pozostała tylko ta reszta. Z tych pieniędzy Posłaniec Allaha ﷺ wydawał na swoją rodzinę utrzymanie na rok, a to, co zostało, przeznaczał tam, gdzie przeznacza się pieniądze Allaha. Tak postępował Posłaniec Allaha ﷺ przez całe swoje życie. Następnie Prorok ﷺ zmarł, a Abu Bakr rzekł: „Jestem następcą Posłańca Allaha ﷺ”. Abu Bakr objął te dobra i postępował z nimi tak samo jak Posłaniec Allaha ﷺ, a wy wszyscy wtedy o tym wiedzieliście». Zwrócił się do Alego i Abbasa i rzekł: «Pamiętacie, że Abu Bakr postępował z nimi tak, jak mówicie, a Allah wie, że był w tym szczery, pobożny, prawowierny i podążający za prawdą. Następnie Allah sprawił, że Abu Bakr zmarł, a ja rzekłem: „Jestem następcą Posłańca Allaha ﷺ i Abu Bakra”. Trzymałem to w swoim posiadaniu przez dwa lata mojego kalifatu, postępując z tym tak, jak postępowali Posłaniec Allaha ﷺ i Abu Bakr, a Allah wie, że byłem w tym szczery, pobożny, prawowierny i podążający za prawdą. Potem przyszliście do mnie obaj z jednym żądaniem i wspólną sprawą. Przyszedłeś do mnie — chodzi o Abbasa — i powiedziałem wam obu: „Posłaniec Allaha ﷺ powiedział: 'Nie zostawiamy dziedzictwa; to, co pozostawiamy, jest jałmużną'”. Gdy uznałem za stosowne przekazać to wam, rzekłem: „Jeśli chcecie, przekażę to wam pod warunkiem, że złożycie przed Allahem Jego przymierze i zobowiązanie, iż będziecie postępować z tym tak, jak postępowali Posłaniec Allaha ﷺ i Abu Bakr, oraz tak, jak ja postępowałem od objęcia władzy; w przeciwnym razie nie mówcie mi o tym”. Obaj powiedzieliście: „Przekaż nam to na ten warunek”. I przekazałem to wam. Czy teraz szukacie u mnie innego osądu? Na Allaha, za Czyim przyzwoleniem trwają niebiosa i ziemia, nie wydam w tej sprawie innego wyroku aż do nadejścia Godziny Ostatecznej. Jeśli nie potraficie tego zarządzać, zwróćcie to mnie, a ja zajmę się tym za was». Rzekł [Malik]: Opowiedziałem ten hadis Urwie ibn az-Zubajrowi, a on rzekł: «Malik ibn Aws powiedział prawdę. Słyszałem Aiszę —niech Allah będzie z niej zadowolony — żonę Proroka ﷺ, mówiącą: „Żony Proroka ﷺ wysłały Usmana do Abu Bakra, aby prosił o ich ósmą część z tego, co Allah nadał jako Faj Swemu Posłańcowi ﷺ. Ja je powstrzymywałam, mówiąc: 'Czy nie boicie się Allaha? Czy nie wiecie, że Prorok ﷺ mawiał: Nie zostawiamy dziedzictwa; to, co pozostawiamy, jest jałmużną — mając na myśli siebie — rodzina Muhammada ﷺ je z tych pieniędzy'?”. Żony Proroka ﷺ zaprzestały żądań po tym, jak im to przekazała. Rzekł [Urwa]: Ta jałmużna była w rękach Alego, który odmówił jej Abbasowi i przeważył nad nim. Następnie przeszła w ręce Hasana ibn Alego, potem Husajna ibn Alego, następnie Alego ibn Husajna i Hasana ibn Hasana, którzy zarządzali nią na zmianę, a na koniec w ręce Zajda ibn Hasana. Jest to prawdziwie jałmużna Posłańca Allaha ﷺ.
Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.
Majątek Proroka ﷺ był zarządzany jako dobroczynny, a nie dziedziczony.
‘Umar zgromadził Mālika ibn Aws oraz kilku towarzyszy, gdy ‘Abbās i ‘Alī poprosili go o rozstrzygnięcie sprawy majątku Banū an-Naḍīr. Przypomniał im wypowiedź Proroka ﷺ oraz ustalenia dotyczące zarządzania tym majątkiem.
Majątek, który przypadł wspólnocie muzułmańskiej bez stoczenia o niego bitwy.
Dobroczynność; tutaj oznacza majątek, którego nie dzieli się jako prywatnego spadku.
Tytuł przywódcy wiernych, użyty tutaj w odniesieniu do kalifa ‘Umara.
Klasyczni uczeni wywodzą ze słów: „Nie jesteśmy dziedziczeni; to, co pozostawiamy, jest ṣadaqah”, że prorocy nie pozostawiają spadku dzielonego według zwykłych zasad dziedziczenia. Majątek pozostaje przeznaczony na dobro wspólne; zgodnie z przekazem rodzina Proroka ﷺ mogła otrzymywać z niego środki na utrzymanie. Uczeni omawiają ponadto, że zarządzanie nim jest zadaniem władzy i powinno odbywać się starannie, zgodnie z ustalonym przeznaczeniem. Cztery sunnickie szkoły prawa uznają szczególną zasadę dotyczącą spadku po prorokach.
- W przypadku majątku publicznego z góry jasno określ, kto nim zarządza i na jaki cel jest wydawany.
- W razie sporu poproś o staranne rozstrzygnięcie i uwzględnij właściwe ustalenia oraz zasady.
- Zarządzaj powierzonym majątkiem w sposób przejrzysty i przekaż go z powrotem, jeśli nie możesz już odpowiedzialnie nim zarządzać.
Codziennie hadis w Twoim języku
Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.