Komentarz prorocki do Koranu · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadis 4726

Przekazany przez Ubayy ibn Ka'b. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.

Sahih (wiarygodny)Księga: Komentarz prorocki do Koranu
صحيح البخاري
Kto go przekazał?

Przekazał Ubayy ibn Ka'b

Sahih (wiarygodny)

Zbiór Sahih al-Bukhari jest w całości uznawany za wiarygodny.

Przekaz

Tekst arabski

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ، وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ وَغَيْرَهُمَا قَدْ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُهُ عَنْ سَعِيدٍ قَالَ إِنَّا لَعِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي بَيْتِهِ، إِذْ قَالَ سَلُونِي قُلْتُ أَىْ أَبَا عَبَّاسٍ ـ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ ـ بِالْكُوفَةِ رَجُلٌ قَاصٌّ يُقَالُ لَهُ نَوْفٌ، يَزْعُمُ أَنَّهُ لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، أَمَّا عَمْرٌو فَقَالَ لِي قَالَ قَدْ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ، وَأَمَّا يَعْلَى فَقَالَ لِي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مُوسَى رَسُولُ اللَّهِ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ قَالَ ذَكَّرَ النَّاسَ يَوْمًا حَتَّى إِذَا فَاضَتِ الْعُيُونُ، وَرَقَّتِ الْقُلُوبُ وَلَّى، فَأَدْرَكَهُ رَجُلٌ، فَقَالَ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ هَلْ فِي الأَرْضِ أَحَدٌ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ لاَ، فَعَتَبَ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَى اللَّهِ قِيلَ بَلَى قَالَ أَىْ رَبِّ فَأَيْنَ قَالَ بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَىْ رَبِّ اجْعَلْ لِي عَلَمًا أَعْلَمُ ذَلِكَ بِهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لِي عَمْرٌو قَالَ ‏"‏ حَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ لِي يَعْلَى قَالَ ‏"‏ خُذْ نُونًا مَيِّتًا حَيْثُ يُنْفَخُ فِيهِ الرُّوحُ، فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ فَقَالَ لِفَتَاهُ لاَ أُكَلِّفُكَ إِلاَّ أَنْ تُخْبِرَنِي بِحَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ‏.‏ قَالَ مَا كَلَّفْتَ كَثِيرًا فَذَلِكَ قَوْلُهُ جَلَّ ذِكْرُهُ ‏{‏وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ‏}‏ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ ـ لَيْسَتْ عَنْ سَعِيدٍ ـ قَالَ فَبَيْنَمَا هُوَ فِي ظِلِّ صَخْرَةٍ فِي مَكَانٍ ثَرْيَانَ، إِذْ تَضَرَّبَ الْحُوتُ، وَمُوسَى نَائِمٌ، فَقَالَ فَتَاهُ لاَ أُوقِظُهُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْقَظَ نَسِيَ أَنْ يُخْبِرَهُ، وَتَضَرَّبَ الْحُوتُ، حَتَّى دَخَلَ الْبَحْرَ فَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْبَحْرِ حَتَّى كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ ـ قَالَ لِي عَمْرٌو هَكَذَا كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ، وَحَلَّقَ بَيْنَ إِبْهَامَيْهِ وَاللَّتَيْنِ تَلِيانِهِمَا ـ لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا قَالَ قَدْ قَطَعَ اللَّهُ عَنْكَ النَّصَبَ ـ لَيْسَتْ هَذِهِ عَنْ سَعِيدٍ ـ أَخْبَرَهُ، فَرَجَعَا فَوَجَدَا خَضِرًا ـ قَالَ لِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ ـ عَلَى طِنْفِسَةٍ خَضْرَاءَ عَلَى كَبِدِ الْبَحْرِ ـ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ ـ مُسَجًّى بِثَوْبِهِ قَدْ جَعَلَ طَرَفَهُ تَحْتَ رِجْلَيْهِ، وَطَرَفَهُ تَحْتَ رَأْسِهِ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى، فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ، وَقَالَ هَلْ بِأَرْضِي مِنْ سَلاَمٍ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى‏.‏ قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَمَا شَأْنُكَ قَالَ جِئْتُ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا‏.‏ قَالَ أَمَا يَكْفِيكَ أَنَّ التَّوْرَاةَ بِيَدَيْكَ، وَأَنَّ الْوَحْىَ يَأْتِيكَ، يَا مُوسَى إِنَّ لِي عِلْمًا لاَ يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَعْلَمَهُ وَإِنَّ لَكَ عِلْمًا لاَ يَنْبَغِي لِي أَنْ أَعْلَمَهُ، فَأَخَذَ طَائِرٌ بِمِنْقَارِهِ مِنَ الْبَحْرِ وَقَالَ وَاللَّهِ مَا عِلْمِي وَمَا عِلْمُكَ فِي جَنْبِ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ كَمَا أَخَذَ هَذَا الطَّائِرُ بِمِنْقَارِهِ مِنَ الْبَحْرِ، حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ وَجَدَا مَعَابِرَ صِغَارًا تَحْمِلُ أَهْلَ هَذَا السَّاحِلِ إِلَى أَهْلِ هَذَا السَّاحِلِ الآخَرِ عَرَفُوهُ، فَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ ـ قَالَ قُلْنَا لِسَعِيدٍ خَضِرٌ قَالَ نَعَمْ ـ لاَ نَحْمِلُهُ بِأَجْرٍ، فَخَرَقَهَا وَوَتَدَ فِيهَا وَتِدًا‏.‏ قَالَ مُوسَى أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا ـ قَالَ مُجَاهِدٌ مُنْكَرًا ـ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا كَانَتِ الأُولَى نِسْيَانًا وَالْوُسْطَى شَرْطًا وَالثَّالِثَةُ عَمْدًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا، لَقِيَا غُلاَمًا فَقَتَلَهُ ـ قَالَ يَعْلَى قَالَ سَعِيدٌ ـ وَجَدَ غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ، فَأَخَذَ غُلاَمًا كَافِرًا ظَرِيفًا فَأَضْجَعَهُ، ثُمَّ ذَبَحَهُ بِالسِّكِّينِ‏.‏ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَمْ تَعْمَلْ بِالْحِنْثِ ـ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَرَأَهَا زَكِيَّةً زَاكِيَةً مُسْلِمَةً كَقَوْلِكَ غُلاَمًا زَكِيًّا ـ فَانْطَلَقَا، فَوَجَدَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ ـ قَالَ سَعِيدٌ بِيَدِهِ هَكَذَا ـ وَرَفَعَ يَدَهُ فَاسْتَقَامَ ـ قَالَ يَعْلَى ـ حَسِبْتُ أَنَّ سَعِيدًا قَالَ فَمَسَحَهُ بِيَدِهِ فَاسْتَقَامَ، لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا ـ قَالَ سَعِيدٌ أَجْرًا نَأْكُلُهُ ـ وَكَانَ وَرَاءَهُمْ، وَكَانَ أَمَامَهُمْ ـ قَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ ـ يَزْعُمُونَ عَنْ غَيْرِ سَعِيدٍ أَنَّهُ هُدَدُ بْنُ بُدَدٍ، وَالْغُلاَمُ الْمَقْتُولُ، اسْمُهُ يَزْعُمُونَ جَيْسُورٌ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا، فَأَرَدْتُ إِذَا هِيَ مَرَّتْ بِهِ أَنْ يَدَعَهَا لِعَيْبِهَا، فَإِذَا جَاوَزُوا أَصْلَحُوهَا فَانْتَفَعُوا بِهَا وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ سَدُّوهَا بِقَارُورَةٍ وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ بِالْقَارِ، كَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ، وَكَانَ كَافِرًا فَخَشِينَا أَنْ يُرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا، أَنْ يَحْمِلَهُمَا حُبُّهُ عَلَى أَنْ يُتَابِعَاهُ عَلَى دِينِهِ فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً لِقَوْلِهِ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا هُمَا بِهِ أَرْحَمُ مِنْهُمَا بِالأَوَّلِ، الَّذِي قَتَلَ خَضِرٌ وَزَعَمَ غَيْرُ سَعِيدٍ أَنَّهُمَا أُبْدِلاَ جَارِيَةً، وأَمَّا دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَاصِمٍ فَقَالَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ إِنَّهَا جَارِيَةٌ‏"‏‏.‏

Tłumaczenie

Opowiedział nam Ibrahim ibn Musa, poinformował nas Hisham ibn Jusuf, że Ibn Dżurajdż ich poinformował, mówiąc: Poinformowali mnie Ja'la ibn Muslim i Amr ibn Dinar, od Sa'ida ibn Dżubajra, przy czym jeden dodawał do drugiego, a słyszałem też innych przekazujących to od Sa'ida. Powiedział: Byliśmy w domu Ibn Abbasa, gdy rzekł:

«Pytajcie mnie». Powiedziałem: «O Abu Abbasie, niech Allah uczyni mnie ofiarą za ciebie! W Kufie jest pewien opowiadacz zwany Nauf, który twierdzi, że nie chodzi o Mojżesza z Synów Izraela». Co do Amra, powiedział mi: «Ibn Abbas rzekł: “Wróg Allaha skłamał”». A co do Ja'li, powiedział mi: «Ibn Abbas rzekł: Ubajj ibn Ka'b opowiedział mi, że Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: “Mojżesz, Wysłannik Allaha —pokój z nim—, napominał ludzi pewnego dnia, aż oczy popłynęły łzami, a serca zmiękły; potem odszedł. Dogonił go mężczyzna i rzekł: ‘O Wysłanniku Allaha! Czy jest na ziemi ktoś bardziej uczony od ciebie?’. Odpowiedział: ‘Nie’. Wtedy Allah zganił go za to, że nie przypisał wiedzy Allahowi. Powiedziano: ‘Tak (jest taki)’. Rzekł: ‘O mój Panie! Gdzie on jest?’. Rzekł: ‘U zbiegu dwóch mórz’. Rzekł: ‘O mój Panie! Daj mi znak, bym go rozpoznał’”. Amr powiedział mi: «Rzekł: “Tam, gdzie ryba cię opuści”». A Ja'la powiedział mi: «Rzekł: “Weź martwą rybę tam, gdzie zostanie w nią tchnięty duch”». Wziął rybę i umieścił ją w koszu, i rzekł do swego młodzieńca: ‘Nie wymagam od ciebie niczego poza tym, byś poinformował mnie, gdy ryba cię opuści’. Rzekł: ‘Nie żądasz wiele’». To są słowa Allaha, Wysławionego: {I gdy Mojżesz rzekł do swego młodzieńca...} [18:60], Jusza ibn Nun —nie od Sa'ida—. Powiedział: Gdy był w cieniu skały w wilgotnym miejscu, ryba poruszyła się, gdy Mojżesz spał. Jego młodzieniec rzekł: «Nie obudzę go», lecz gdy ten się obudził, zapomniał go poinformować. Ryba poruszyła się i weszła do morza, a Allah zatrzymał przepływ wody przed nią, tak że jej ślad wyglądał jak wyryty w kamieniu. Amr powiedział mi, tworząc kółko z kciuków i palców wskazujących: «Tak, jakby jej ślad był w kamieniu». «Zaprawdę doznaliśmy trudu w tej naszej podróży» —rzekł—; «Allah uwolnił cię od trudu» —nie od Sa'ida—. Poinformował go, wrócili i znaleźli Al-Chidra —powiedział mi Usman ibn Abi Sulajman— na zielonym dywanie pośrodku morza. Powiedział Sa'id ibn Dżubajr: Przykrytego swoim płaszczem, z jednym końcem pod stopami, a drugim pod głową. Mojżesz pozdrowił go; on odkrył twarz i rzekł: «Czy w mojej krainie jest pozdrowienie? Kim jesteś?». Rzekł: «Jestem Mojżesz». Rzekł: «Mojżesz z Synów Izraela?». Rzekł: «Tak». Rzekł: «Jaka jest twoja sprawa?». Rzekł: «Przyszedłem, abyś nauczył mnie z tego, czego zostałeś nauczony jako prowadzenie». Rzekł: «Czy nie wystarczy ci, że Tora jest w twoich rękach i że objawienie do ciebie przychodzi? O Mojżeszu! Ja posiadam wiedzę, której nie powinieneś znać, a ty posiadasz wiedzę, której ja nie powinienem znać». Wtedy ptak wziął dziobem wodę z morza i rzekł: «Na Allaha, moja wiedza i twoja wiedza wobec wiedzy Allaha są tylko tyle, ile ten ptak wziął dziobem z morza». Aż wsiedli na statek: znaleźli małe łodzie przewożące ludzi z tego brzegu na drugi. Rozpoznali go i powiedzieli: «Prawy sługa Allaha» —zapytaliśmy Sa'ida: «Czy to był Al-Chidr?». Rzekł: «Tak»—. «Nie przewieziemy go za opłatą». Wtedy przebił ją i wbił w nią kołek. Mojżesz rzekł: «Przebiłeś ją, by utopić jej załogę? Zaprawdę dopuściłeś się rzeczy strasznej» —Mudżahid rzekł: «nagannej»—. Rzekł: «Czy nie powiedziałem ci, że nie zdołasz ze mną wytrwać?». Pierwsze było z zapomnienia, drugie z warunku, a trzecie celowe. Rzekł: «Nie karć mnie za to, co zapomniałem, i nie utrudniaj mi mojej sprawy». Spotkali chłopca i zabił go —rzekł Ja'la, rzekł Sa'id—: Znaleźli chłopców bawiących się; wziął chłopca niewiernego i przystojnego, położył go i zarżnął. Rzekł: «Czy zabiłeś duszę czystą bez tego, by zabiła kogokolwiek? Nie popełniła grzechu» —Ibn Abbas czytał to: «czystą, najczystszą, muzułmańską», jak mówisz «czysty chłopiec»—. Ruszyli dalej i znaleźli mur mający runąć, i postawił go prosto —rzekł Sa'id, pokazując ręką tak, unosząc rękę i stał się prosty—. Rzekł Ja'la: Sądzę, że Sa'id powiedział: «Przetarł go ręką i stał się prosty». «Gdybyś chciał, mógłbyś wziąć za to zapłatę» —rzekł Sa'id: «Zapłatę, byśmy mogli zjeść»—. A za nimi był król —Ibn Abbas czytał: «przed nimi król»—; inni niż Sa'id twierdzą, że był to Hudud ibn Budud, a zabity chłopiec nazywał się Dżajsur. Król, który zabierał każdy statek siłą. Chciałem, by gdy przepłynie obok niego, zostawił ją z powodu jej wady; a gdy ją miną, naprawią ją i skorzystają z niej. Niektórzy mówią, że zatkali ją butelką, inni smołą. Jego rodzice byli wierzącymi, a on był niewiernym; obawialiśmy się, że pociągnie ich do buntu i niewiary, i że miłość do niego skłoni ich do podążania za jego religią. Chcieliśmy, by ich Pan zamienił go na lepszego w czystości —ze względu na Jego słowa: «Czy zabiłeś duszę czystą?»— i bliższego miłosierdziu: byliby dla niego bardziej miłosierni niż dla pierwszego, którego zabił Al-Chidr. Inni niż Sa'id powiedzieli, że zostali wynagrodzeni dziewczynką. Dawud ibn Abi Asim powiedział, od wielu przekazicieli, że była to dziewczynka.

Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.

Główne przesłanie

Mojżesz uczy, że ludzka wiedza jest ograniczona i wymaga cierpliwości.

Objaśnienie trudnych słów
Al-Chidr

Prawy sługa, któremu Allah dał szczególną wiedzę.

Miejsce spotkania dwóch mórz

Miejsce, w którym Mojżesz miał odnaleźć Al-Chidra, rozpoznawalne po znaku ryby.

Młodzieniec

Towarzysz Mojżesza w podróży; w przekazie jest utożsamiany z Juszami ibn Nunem.

Wnioski uczonych

Uczeni wyciągają stąd wniosek, że wiedza nie skupia się w jednej osobie i że należy przypisywać ją Allahowi. Spotkanie pokazuje także, że uczeń powinien być cierpliwy i okazywać szacunek, a nauczyciel może stawiać granice i warunki. Wydarzenia ukazują, że Allah zna mądrość kryjącą się za sprawami, których ludzie dostrzegają tylko część; nie dają one przyzwolenia na wyrządzanie krzywdy ani zabijanie. Cztery sunnickie szkoły prawa nie wywodzą z tej relacji ogólnego wyjątku od zakazu zabijania: ludzkie decyzje nadal podlegają prawu objawionemu.

Lekcje na dziś
  1. Gdy nie znasz pewnej odpowiedzi, powiedz: Allah wie najlepiej, i poszukaj wiarygodnej wiedzy.
  2. Proś nauczyciela o wyjaśnienia i ćwicz cierpliwość, gdy nie znasz jeszcze wszystkich przyczyn danej sytuacji.
  3. Nie osądzaj trudnego zdarzenia bez wiarygodnej wiedzy; ufaj Allahowi, nie usprawiedliwiając krzywdy.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Codziennie hadis w Twoim języku

Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.