Sahih al-Bukhari, hadis 4725
Przekazany przez Ubayy ibn Ka'b. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.
Przekazał Ubayy ibn Ka'b
Zbiór Sahih al-Bukhari jest w całości uznawany za wiarygodny.
Przekaz
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ. فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنِي أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنَّ لِي عَبْدًا بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ، هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى يَا رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ قَالَ تَأْخُذُ مَعَكَ حُوتًا فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ، فَحَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهْوَ ثَمَّ، فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ ثُمَّ انْطَلَقَ، وَانْطَلَقَ مَعَهُ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ، حَتَّى إِذَا أَتَيَا الصَّخْرَةَ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَنَامَا، وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ، فَخَرَجَ مِنْهُ، فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنِ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ فَصَارَ عَلَيْهِ مِثْلَ الطَّاقِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ، نَسِيَ صَاحِبُهُ أَنْ يُخْبِرَهُ بِالْحُوتِ، فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتَهُمَا، حَتَّى إِذَا كَانَ مِنَ الْغَدِ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا قَالَ وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا قَالَ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَقَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا قَالَ رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى ثَوْبًا، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى. فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ قَالَ أَنَا مُوسَى. قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا. قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا، يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ. فَقَالَ مُوسَى سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا، وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا. فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ، فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ، فَمَرَّتْ سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ، فَعَرَفُوا الْخَضِرَ، فَحَمَلُوهُ بِغَيْرِ نَوْلٍ فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ، لَمْ يَفْجَأْ إِلاَّ وَالْخَضِرُ قَدْ قَلَعَ لَوْحًا مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ بِالْقَدُومِ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا. قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا. قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا ". قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً، فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلُ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ هَذَا الْبَحْرِ ثُمَّ خَرَجَا مِنَ السَّفِينَةِ، فَبَيْنَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ، إِذْ أَبْصَرَ الْخَضِرُ غُلاَمًا يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا. قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا قَالَ وَهَذَا أَشَدُّ مِنَ الأُولَى، قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ ـ قَالَ مَائِلٌ ـ فَقَامَ الْخَضِرُ فَأَقَامَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا، وَلَمْ يُضَيِّفُونَا، لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا. قَالَ {هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ} إِلَى قَوْلِهِ {ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا}. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا ". قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا، وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ.
Opowiedział nam Al-Humajdi, opowiedział nam Sufjan, opowiedział nam Amr ibn Dinar, który rzekł: Poinformował mnie Sa’id ibn Dżubajr, mówiąc: Zwróciłem się do Ibn Abbasa:
„Nauf Al-Bikali twierdzi, że Musa, towarzysz Al-Chidra, nie jest tym samym Musą, który był wysłannikiem do Synów Izraela”. Ibn Abbas odpowiedział: „Wróg Allaha skłamał”. Opowiedział mi Ubajj ibn Ka’b, że słyszał Wysłannika Allaha ﷺ mówiącego: „Musa wygłosił przemówienie do Synów Izraela i został zapytany: »Kto jest najbardziej uczonym spośród ludzi?«. Odpowiedział: »Ja«. Allah zganił go za to, że nie przypisał wiedzy wyłącznie Jemu. Wówczas Allah objawił mu: »U zbiegu dwóch mórz znajduje się Mój sługa, który jest bardziej uczony od ciebie«. Musa zapytał: »Panie mój, jak mogę go odnaleźć?«. Allah odrzekł: »Weź rybę i włóż ją do kosza, a tam, gdzie ją stracisz, właśnie tam go znajdziesz«. Musa wziął więc rybę, włożył ją do kosza i wyruszył w drogę wraz ze swoim młodzieńcem Jusza’em ibn Nunem. Gdy dotarli do skały, położyli swe głowy i zasnęli. Ryba zaczęła się rzucać w koszu, wypadła z niego i wpadła do morza, torując sobie w wodzie drogę niczym tunel. Allah zatrzymał przepływ wody po obu stronach ścieżki wyznaczonej przez rybę, tak że utworzyła ona rodzaj sklepienia. Gdy Musa się obudził, jego towarzysz zapomniał poinformować go o rybie. Kontynuowali więc podróż przez resztę dnia i całą noc. Następnego ranka Musa rzekł do swojego młodzieńca: »Przynieś nam nasze śniadanie; zaiste, napotkaliśmy wiele trudu w tej naszej podróży«. Musa nie odczuł jednak zmęczenia, dopóki nie minął miejsca, które Allah wskazał mu jako cel. Wtedy jego młodzieniec powiedział: »Czy pamiętasz, gdy schroniliśmy się przy skale? Zapomniałem o rybie i nikt inny jak szajtan sprawił, że umknęło to mojej pamięci. Ryba obrała swoją drogę w morzu w przedziwny sposób«. Dla ryby była to droga w toni morskiej, a dla Musy i jego młodzieńca – powód do zdumienia. Musa rzekł: »To właśnie tego szukaliśmy«. Zawrócili więc, podążając własnymi śladami. Wrócili, tropiąc swoje kroki, aż dotarli do skały. I oto ujrzeli mężczyznę okrytego szatą. Musa pozdrowił go. Al-Chidr zapytał ze zdziwieniem: »Czy w twojej kraine istnieje takie pozdrowienie?«. Musa odpowiedział: »Jestem Musa«. Tamten zapytał: »Musa z Synów Izraela?«. Musa odrzekł: »Tak. Przyszedłem do ciebie, abyś nauczył mnie części tej wiedzy, której zostałeś nauczony«. Al-Chidr powiedział: »Zaprawdę, nie zdołasz zachować przy mnie cierpliwości. O Muso! Ja posiadam wiedzę od Allaha, której On mnie nauczył, a ty jej nie znasz; ty zaś posiadasz wiedzę od Allaha, której On ciebie nauczył, a ja jej nie znam«. Musa rzekł: »Jeśli Allah zechce, przekonasz się, że jestem cierpliwy i nie sprzeciwię ci się w żadnej sprawie«. Al-Chidr odpowiedział: »Jeśli więc chcesz podążać za mną, nie pytaj mnie o nic, dopóki sam nie wspomnę ci o tym«. Ruszyli razem, idąc brzegiem morza. Przepływała tamtędy łódź, więc poprosili załogę, by ich zabrała. Żeglarze rozpoznali Al-Chidra i zabrali ich bez opłaty. Gdy już znaleźli się na pokładzie, Musa nagle zobaczył, że Al-Chidr wyciągnął dłutem jedną z desek łodzi. Musa rzekł do niego: »Ludzie ci zabrali nas za darmo, a ty uszkodziłeś ich łódź, by utopić jej załogę? Zaiste, dopuściłeś się czynu haniebnego!«. Al-Chidr odpowiedział: »Czyż nie mówiłem ci, że nie zdołasz zachować przy mnie cierpliwości?«. Musa rzekł: »Nie karć mnie za to, co zapomniałem, i nie stawiaj mi trudnych wymagań«. Wysłannik Allaha ﷺ dodał: „I tak pierwsze upomnienie Musy wynikało z zapomnienia”. Następnie przyleciał wróbel, usiadł na krawędzi łodzi i raz zanurzył dziób w morzu. Al-Chidr rzekł do Musy: „Moja wiedza i twoja wiedza w porównaniu do wiedzy Allaha są jak to, co ten wróbel zaczerpnął z tego morza”. Potem wyszli z łodzi i gdy szli brzegiem morza, Al-Chidr zobaczył chłopca bawiącego się z innymi dziećmi. Chwycił go za głowę i własnoręcznie go zabił. Musa zawołał: „Czy zabiłeś niewinną duszę, która nikogo nie zabiła? Zaiste, dopuściłeś się czynu potwornego!”. Al-Chidr odrzekł: „Czyż nie mówiłem ci, że nie zdołasz zachować przy mnie cierpliwości?”. (Narrator dodał, że to drugie upomnienie było surowsze niż pierwsze). Musa powiedział: „Jeśli zapytam cię o cokolwiek po tym, nie pozwalaj mi dłużej ci towarzyszyć; otrzymałeś ode mnie wystarczające usprawiedliwienie”. Szli dalej, aż dotarli do mieszkańców pewnej osady. Poprosili ich o jedzenie, lecz ci odmówili im gościny. Znaleźli tam mur, który miał się zawalić. Al-Chidr podparł go własnymi rękami. Musa rzekł: „Przyszliśmy do tych ludzi, a oni ani nas nie nakarmili, ani nie przyjęli jako gości. Gdybyś chciał, mógłbyś za to zażądać zapłaty”. Al-Chidr odpowiedział: „{To jest rozstanie między mną a tobą}” – aż do słów: „{Oto wyjaśnienie tego, wobec czego nie mogłeś zachować cierpliwości}”. Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: „Życzylibyśmy sobie, aby Musa był cierpliwy, by Allah mógł opowiedzieć nam więcej o ich historii”. Sa’id ibn Dżubajr dodał: Ibn Abbas recytował: „A przed nimi był król, który siłą zabierał każdą dobrą łódź”, oraz recytował: „Co zaś do chłopca, to był on niewiernym, podczas gdy jego rodzice byli wiernymi”.
Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.
Mojżesz uczy, że wiedza jest ograniczona, a cierpliwość prowadzi do zrozumienia.
Sługa Allaha, któremu powierzono szczególną wiedzę.
Miejsce wskazane Mojżeszowi przez Allaha jako punkt spotkania.
Uznanie, że wszelka wiedza ostatecznie pochodzi od Allaha, a nie wyłącznie z własnych zasług.
Uczeni wyciągają stąd wniosek, że człowiek uczony powinien przypisywać swoją wiedzę Allahowi i zachowywać pokorę: nawet prorocy nie wiedzieli wszystkiego. Spotkanie pokazuje, że ludzie mogą otrzymywać różną wiedzę, a osąd wydarzeń staje się czasem zrozumiały dopiero wtedy, gdy poznany zostanie ukryty kontekst. Pytania Mojżesza wynikały z troski o sprawiedliwość, podczas gdy Al-Chidr poprosił go, by najpierw zaczekał. Ten fragment nie uzasadnia samodzielnego działania na podstawie ukrytej wiedzy; w przypadku Al-Chidra takie czyny należały do tego, czego nauczył go Allah. Uczeni podkreślają również znaczenie cierpliwości w nauce oraz pełnego szacunku zachowania między uczniem a nauczycielem.
- Gdy udzielasz odpowiedzi, nie mów jedynie „wiem”, lecz uznaj, że wiedza ostatecznie pochodzi od Allaha.
- Zachowaj cierpliwość, gdy nie znasz jeszcze całego kontekstu, i poproś o wyjaśnienie w odpowiednim momencie.
- Dziel się wiedzą z pokorą i uznawaj, że inni mogą posiadać wiedzę, której ty nie masz.
Codziennie hadis w Twoim języku
Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.