Sahih al-Bukhari, xadiiska 5
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ} قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَالِجُ مِنَ التَّنْزِيلِ شِدَّةً، وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ ـ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَرِّكُهُمَا. وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا. فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ ـ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ* إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ} قَالَ جَمْعُهُ لَهُ فِي صَدْرِكَ، وَتَقْرَأَهُ {فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ} قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ {ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ} ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ. فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ، فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَمَا قَرَأَهُ.
Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Abuu Cawaanah, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Muusa bin Abii Ca’ishah, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Saciid bin Jubayr, oo ka weriyey Ibnu Cabbaas, isagoo ka hadlaya qowlka Alle ee ah: {Ha dhaqdhaqaajin carrabkaaga si aad ugu degdegto}. Wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu kala kulmi jiray dhib weyn xilliga waxyigu soo degayo, wuxuuna dhaqdhaqaajin jiray bushimihiisa. Ibnu Cabbaas wuxuu yiri:
“Anigu waan u dhaqdhaqaajinayaa bushimahayga sidii uu Rasuulka Alle ﷺ u dhaqdhaqaajin jiray.” Saciidna wuxuu yiri: “Waan u dhaqdhaqaajinayaa sidii aan u arkay Ibnu Cabbaas oo u dhaqdhaqaajinaya.” Kadibna wuu dhaqdhaqaajiyey bushimihiisa. Markaas ayaa Alle wuxuu soo dejiyey: {Ha dhaqdhaqaajin carrabkaaga si aad ugu degdegto * Annagaa isku keenidiisa iyo akhriskiisa leh}. Wuxuu yiri: Isku keeniddiisu waa laabtaada iyo inaad akhrido. {Markaan akhrino, raac akhriskiisa}. Wuxuu yiri: U dhego-nuglow oo aamus. {Kadibna annagaa caddayntiisa leh}. Kadibna annagaa kaa dhigayna mid akhriya. Sidaas darteed, Rasuulka Alle ﷺ intaas kadib markuu Jibriil u yimaado wuu dhegaysan jiray, markuu Jibriil tagana Nabigu ﷺ wuxuu u akhrin jiray siduu u akhriyey.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Allah wuxuu Nebiga ﷺ ku sugay xifdinta waxyiga iyo akhrintiisa saxda ah.
Qaybtani waxay sheegaysaa in Nebiga ﷺ uu bushimihiisa dhaqaajin jiray marka waxyigu u imanayo, si uu erayada markiiba u xafido. Markaas ayuu Allah soo dejiyey aayadaha Suuradda al-Qiyaamah (75:16–19), wuxuuna baray inuu dhegaysto ilaa Jibriil dhammeeyo.
Farriinta uu Allah u soo bandhigo Nebigiisa.
Erayada waxyiga qalbiga ku xafidid.
Qur’aanka oo cod dheer lagu akhriyo.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in Allah dammaanad qaaday xifdinta iyo gudbinta saxda ah ee Qur’aanka: Nebigu ﷺ wuxuu dhegaystay Jibriil, dabadeedna wuxuu akhriyey wixii uu maqlay. Qaybtani sidoo kale waxay baraysaa in dhegaysiga feejignaanta leh uu ka horreeyo ku celcelinta. Tafsiirayaasha hore waxay sheegeen in aayaduhu Nebiga ﷺ dejiyeen: uma baahnayn inuu degdeg ugu celiyo waxyiga isla waqtiga uu Jibriil akhrinayo.
- Markaad Qur’aanka baranayso, marka hore si feejigan u dhegayso akhrinta, dabadeedna si taxaddar leh ugu celi.
- Markaad xafidayso oo gudbinayso farriinta Allah, talo saar hagiddiisa, waqti ku qaadashona u samee barashada saxda ah.
- Qur’aanka ku tababar akhrintiisa macallin lagu kalsoon yahay, dhawaaqana tallaabo tallaabo u sax.
Riwaayaddani sidoo kale waxay xustaa fasiraadda Ibnu Cabbaas ee Suuradda al-Qiyaamah 75:16–19, waxayna caddaynaysaa dhegaysiga iyo akhrinta.
Sahih al-Bukhari · #4928 (Sahih)Saciid ibn Jubayr ayaa lagu weydiinayaa aayadaha ka hadlaya carrabka oo la dhaqaajiyo iyo xifdinta waxyiga.
Sahih al-Bukhari · #3 (Sahih)Waxay ka warramaysaa kulankii ugu horreeyey ee Jibriil la yeeshay Nebiga ﷺ, waxayna macne u yeelaysaa qaabilaadda waxyiga.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.