Sahih al-Bukhari, xadiiska 5371
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Abu Salamaأَبِي سَلَمَةَ
- 6Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُؤْتَى بِالرَّجُلِ الْمُتَوَفَّى عَلَيْهِ الدَّيْنُ، فَيَسْأَلُ " هَلْ تَرَكَ لِدَيْنِهِ فَضْلاً ". فَإِنْ حُدِّثَ أَنَّهُ تَرَكَ وَفَاءً صَلَّى، وَإِلاَّ قَالَ لِلْمُسْلِمِينَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ". فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْفُتُوحَ قَالَ " أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ، فَمَنْ تُوُفِّيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَتَرَكَ دَيْنًا فَعَلَىَّ قَضَاؤُهُ، وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ ".
Waxaa nooga warramay Yaxya bin Bukayr, waxaa nooga warramay Al-Layth, oo ka weriyey Cuqayl, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, oo ka weriyey Abuu Salamah, oo ka weriyey Abuu Hurayrah — raḍiya Allāhu ʿanhu — in Rasūlka Allāh ﷺ loo keeni jiray qof dhintay oo dayn lagu leeyahay, markaasuu weydiin jiray:
"Ma uga tagay wax uu dayntiisa ku gudo?" Haddii loo sheego inuu ka tagay wax ku filan, wuu ku tukan jiray (salaadda janaasada). Haddii kalena, wuxuu Muslimiinta ku oran jiray: "Saaxiibkiin ku tukada." Markii Allāh u furay guulaha, wuxuu yiri: "Anigu mu’miniinta waan uga dhowahay nafahooda. Qofkii mu’min ah oo dhinta oo dayn ka taga, anigaa bixinaya; qofkii maal ka tagana, dhaxalkiisa ayaa leh."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu mas’uuliyad iska saaray deymaha aan la bixin ee mu’miniinta dhintay.
In deyn taagan oo dhan loo celiyo qofka xaqa u leh.
Salaadda jamaacada ah ee muslimiintu u tukadaan muslim dhintay.
Qaraabada ama dadka kale ee xaqa u leh dhaxalka sida ay dhigayaan xeerarka Islaamku.
Culimada waxay arrintan ka fahmeen in deymaha si dhab ah loo qaato, hantida qofka dhintayna marka hore loo adeegsado bixinta deymaha saxda ah ka hor inta aan hantida hadhay loo qaybin dhaxlayaasha. Ka gaabsashadii hore ee Nabiga ﷺ inuu hoggaamiyo salaadda janaasada waxay ahayd dhiirrigelin ah inaan deynta si fudud loo dayn; bulshada kama uusan mamnuucin inay iyagu u tukadaan qofka dhintay. Markii dhaqaalaha bulshada muslimiintu ballaartay, wuxuu dusha u ritay bixinta deymahaas. Tani muslim kasta si gaar ah uguma waajibinayso isla masuuliyaddaas, balse waxay adkaynaysaa masuuliyadda hoggaamiyeyaasha iyo bulshada ee ah inay taageeraan dadka deynta lagu leeyahay ee baahan iyo ehelkooda.
- Ka hor intaadan deyn qaadan, samee qorshe macquul ah oo aad ku bixin karto, heshiisyadana si cad u diiwaangeli.
- U sheeg dad aad ku kalsoon tahay halka ay yaallaan macluumaadka deymahaaga iyo dukumentiyada maaliyadeed, si ay arrimahaaga si taxaddar leh ugu maareeyaan.
- Taageer qof deyn lagu lahaa oo dhintay adigoo hubinaya in dhaxalka ama tabaruc ikhtiyaari ah oo dad kale ka yimaadaa lagu bixin karo deynta taagan.
Werintani waxay ka hadlaysaa masuuliyadda qofka deynta lagu leeyahay la caawiyo, sidaasna waxay dhammaystiraysaa daryeelka dadka deynta lagu leeyahay.
Sahih al-Bukhari · #5354 (Sahih)Werintu waxay ka hadlaysaa masuuliyadda maaliyadeed iyo cawaaqibta ka dhalata daynta oo aan la bixin.
Sahih al-Bukhari · #5355 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa culayska deynta, waxayna la jaanqaadaysaa baaqa ah in waajibaadka maaliyadeed la guto.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.