Sahih al-Bukhari, hadithi 4553
Imepokelewa na Abdullah ibn Abbas. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ مَعْمَرٍ،. وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سُفْيَانَ، مِنْ فِيهِ إِلَى فِيَّ قَالَ انْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ـ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى هِرَقْلَ قَالَ وَكَانَ دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى، فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى ـ هِرَقْلَ ـ قَالَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالُوا نَعَمْ. قَالَ فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ، فَأُجْلِسْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا. فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ، وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي، ثُمَّ دَعَا بِتُرْجُمَانِهِ فَقَالَ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ، لَوْلاَ أَنْ يُؤْثِرُوا عَلَىَّ الْكَذِبَ لَكَذَبْتُ. ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ. قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ أَيَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ. قَالَ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ يَزِيدُونَ. قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ، بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ، سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالاً، يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ. قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لاَ وَنَحْنُ مِنْهُ فِي هَذِهِ الْمُدَّةِ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا. قَالَ وَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ. قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ. ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فِيكُمْ، فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ، وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالاً، يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى، ثُمَّ تَكُونُ لَهُمُ الْعَاقِبَةُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لاَ يَغْدِرُ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ. قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ. قَالَ إِنْ يَكُ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ، وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، وَلَمْ أَكُ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ، وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ، وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَىَّ. قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهُ، فَإِذَا فِيهِ " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ، إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ، وَ{يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ} إِلَى قَوْلِهِ {اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ}". فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ عِنْدَهُ، وَكَثُرَ اللَّغَطُ، وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، أَنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ. قَالَ الزُّهْرِيُّ فَدَعَا هِرَقْلُ عُظَمَاءَ الرُّومِ فَجَمَعَهُمْ فِي دَارٍ لَهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ، هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلاَحِ وَالرَّشَدِ آخِرَ الأَبَدِ، وَأَنْ يَثْبُتَ لَكُمْ مُلْكُكُمْ قَالَ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الأَبْوَابِ، فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِقَتْ، فَقَالَ عَلَىَّ بِهِمْ. فَدَعَا بِهِمْ فَقَالَ إِنِّي إِنَّمَا اخْتَبَرْتُ شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ، فَقَدْ رَأَيْتُ مِنْكُمُ الَّذِي أَحْبَبْتُ. فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ.
Alinihadithia Ibrahim bin Musa, kutoka kwa Hisham, kutoka kwa Ma'mar. Na alinihadithia Abdullah bin Muhammad, akasema: Alituhabithia Abdur-Razzaq, akatuarifu Ma'mar, kutoka kwa Az-Zuhri, akasema: Alinihabithia Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah, akasema: Alinihadithia Ibn Abbas, akasema: Alinihadithia Abu Sufyan kibinafsi, kutoka kinywani mwake hadi kinywani mwangu, akasema:
"Nilisafiri wakati wa Muda wa Kusitisha Mapigano uliokuwa kati yangu na Rasûlullah ﷺ. Nilipokuwa Sham, leta likaletwa kutoka kwa Mtume ﷺ kwa Heraklius. Dihya Al-Kalbi ndiye aliyelileta na akampa mkuu wa Busra, naye mkuu wa Busra akampelekea Heraklius. Heraklius akasema: 'Je, kuna mtu yeyote hapa kutoka kwa watu wa mtu huyu anayedai kuwa ni mtume?' Wakasema: 'Ndiyo.' Basi nikaitwa pamoja na watu kadhaa wa Quraish na tukaingia kwa Heraklius, tukaketi mbele yake. Kisha akasema: 'Ni nani kati yenu aliye karibu zaidi ukoo na mtu huyu anayedai kuwa ni mtume?' Abu Sufyan akasema: 'Mimi.' Wakaniketi mbele yake, na wenzangu wakawekwa nyuma yangu. Kisha akamwita mtafsiri wake na kusema: 'Waambie kwamba nitamuuliza huyu kuhusu mtu huyo anayedai kuwa ni mtume. Ikiwa atanidanganya, basi mdanganyeni.' Abu Sufyan akasema: 'Naapa kwa Allah, lau si kwamba ningeogopa kunuita mwongo mbele ya wenzangu, ningeli danganya.' Kisha akamwambia mtafsiri wake: 'Muulize: Je, hali yake ya ukoo ni vipi kwenu?' Nikasema: 'Yeye ni mwenye ukoo wa heshima kwetu.' Akasema: 'Je, kulikuwa na mfalme yeyote katika mababu zake?' Nikasema: 'La.' Akasema: 'Je, mlimwahi kumshutumu kwa uwongo kabla haj sema alichosema?' Nikasema: 'La.' Akasema: 'Je, wafuasi wake ni masharifu au maskini?' Nikasema: 'Bali ni maskini.' Akasema: 'Je, wanaongezeka au wanapungua?' Nikasema: 'La, bali wanaongezeka.' Akasema: 'Je, kuna yeyote anayerudi nyuma kutoka kwenye dini yake baada ya kujiunga nayo kwa kukasirika?' Nikasema: 'La.' Akasema: 'Je, mlimpigania?' Nikasema: 'Ndiyo.' Akasema: 'Vipi vilivyokuwa vita vyenu naye?' Nikasema: 'Vita kati yetu vinabadilishana; wakati mwingine anatupata na wakati mwingine tunampata. Anatuumiza na tunamuuma.' Akasema: 'Je, huwa anasaliti?' Nikasema: 'La, lakini sasa tuko mbali naye katika muda huu wa kusitisha mapigano na hatujui atafanya nini.' Abu Sufyan akaongeza: 'Naapa kwa Allah, sikuweza kuingiza neno lolote la kumpinga isipokuwa hilo.' Akasema: 'Je, kuna yeyote aliyewahi kusema kauli hii kabla yake?' Nikasema: 'La.' Kisha akamwambia mtafsiri wake: 'Mwambie: Nilikuuliza kuhusu ukoo wake kwenu, ukasema ana ukoo wa heshima, na hivyo ndivyo Mitume wanavyotumwa katika viongozi wa watu wao. Nilikuuliza kama kulikuwa na mfalme katika mababu zake ukakanusha; lau kulikuwa na mfalme, ningesema anatafuta ufalme wa mababu zake. Nilikuuliza kuhusu wafuasi wake kama ni masharifu au maskini, ukasema ni maskini, na hao ndio wafuasi wa Mitume. Nilikuuliza kama mlimshutumu kwa uwongo kabla haj sema, ukasema la, nikajua kwamba hakuwa ataacha kuwadanganya watu kisha akaende kumdanganya Allah. Nilikuuliza kama kuna yeyote anayerudi nyuma kutoka kwenye dini yake baada ya kujiunga nayo kwa kukasirika, ukasema la, na hivyo ndivyo Imani inavyokuwa inapoingia kwenye furaha ya mioyo. Nilikuuliza kama wanaongezeka au wanapungua, ukasema wanaongezeka, na hivyo ndivyo Imani inavyokuwa hadi ikamilike. Nilikuuliza kama mlimpigania, ukasema ndiyo, na vita vinabadilishana; anawapata na mnamupata, na hivyo ndivyo Mitume wanavyopimwa, kisha mwisho mzuri huwa wao. Nilikuuliza kama husaliti, ukasema hasaliti, na Mitume hawasaliti. Nilikuuliza kama kuna yeyote aliyewahi kusema hivi kabla yake, ukasema la; lau kuna yeyote angesema hivyo, ningesema ni mtu anayefuata kauli iliyosemwa kabla yake.' Abu Sufyan akasema: 'Kisha akaniuliza: Anawaamrisha nini? Nikasema: Anatuamrisha Swala, Zaka, kuunganisha uhusiano, na usafi. Akasema: Ikiwa hayo unayosema ni kweli, basi yeye ni Mtume. Nilijua kwamba atatoka, lakini sikudhani atakuwa kutoka kwenu. Lau ningekuwa na uhakika kwamba naweza kumfikia, ningependa kumkutana naye, na lau ningekuwa kwake, ningemfuosha miguu yake; na ufalme wake utafika popote chini ya miguu yangu.' Kisha akaomba barua ya Rasûlullah ﷺ na akaisoma. Ndani yake kulikuwa na: 'Kwa Jina la Allah, Mwingi wa Rehema, Mwenye Huruma. Kutoka kwa Muhammad, Rasûl wa Allah, kwa Heraklius, Mkuu wa Rumi. Amani iwe juu ya yule anayefuata Uongozi. Ama baadaye, ninakualika kwenye Uislamu. Silimu uokoke, na Silimu Allah atakupe thawabu mara mbili. Lakini ukigeuka, basi juu yako itakuwa dhambi ya Arisiyin (wakulima). Na {Enyi Watu wa Kitabu, njoni kwenye kalima sawa kati yetu na nyinyi: tusimwabudu ila Allah...} hadi kauli Yake: {Shuhudieni kwamba sisi ni Waislamu.}' Alipomaliza kusoma barua hiyo, sauti zilipanda juu karibu naye na kelele nyingi zikatanda, tukaamrishwa kutoka. Nikawaambia wenzangu tulipotoka: 'Jambo la Ibn Abi Kabsha (Muhammad) limekuwa kubwa; hata mfalme wa Banu Al-Asfar anamwogopa.' Sikaacha kuwa na uhakika kwamba Rasûlullah ﷺ atashinda, hadi Allah akanifanya niingie Uislamu. Az-Zuhri akasema: Heraklius akawaita makubwa wa Rumi na kuwakusanya katika nyumba yake. Akasema: 'Enyi jamii ya Rumi! Je, mnataka mafanikio na uongozi milele, na ufalme wenu udumu kwenu?' Mara wakakimbilia milangoni kama punda-milia, lakini wakaikuta imefungwa. Akasema: 'Warudisheni kwangu.' Akawaita na kuwaambia: 'Nilikuwa nikijaribu tu imara yenu kwenye dini yenu, na nimeona kutoka kwenu nilichopenda.' Kisha wakamsujudia na kuridhika naye.
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Heraclius alitambua dalili za unabii katika Mohammed ﷺ na ujumbe wake.
Wakati wa mapatano ya kusitisha vita kati ya Mtume ﷺ na Quraysh, Heraclius alimhoji Abu Sufyan kuhusu Mtume ﷺ huko Shām baada ya kupokea barua yake.
Eneo la kihistoria la Levant, linalojumuisha sehemu za Syria na Palestina za leo.
Mchango wa lazima wa sadaka ambao Waislamu hutoa wanapotimiza masharti fulani.
Raia na watu wa kawaida ambao kiongozi anawajibika kwao.
Wanazuoni wa kale wanaeleza kwamba ukweli, sifa ya kutegemewa na uthabiti ni dalili zinazounga mkono kuaminika kwa nabii. Hoja za Heraclius pia zinaonyesha kwamba mtafutaji wa ukweli anaweza kupima ushahidi kwa makini, hata pale shahidi anayemsikiliza anapokuwa mpinzani wake. Barua ya Mtume ﷺ inaonyesha kwamba daʿwah, pamoja na mwito ulio wazi wa kumwabudu Allah, huenda sambamba na kuwahutubia viongozi kwa heshima. Amri zake pia zilijumuisha ibada, kuitunza familia na kujisitiri; madhehebu manne ya Kisunni hushughulikia maagizo hayo kwa kutegemea vyanzo vipana vya sheria ya Kiislamu.
- Kuwa mkweli, hata ukweli unapomnufaisha mtu ambaye hamkubaliani.
- Chunguza madai kwa makini na zingatia tabia na matendo ya mtu, si cheo chake pekee.
- Waite wengine kwenye wema kwa heshima, na uunganishe imani na sala, ukarimu na kuitunza familia.
Riwaya hii inaeleza kiini cha utendaji wa Kiislamu na inahusiana na sala, sadaka na mwenendo wa kimaadili ambao Abu Sufyan alimtajia Heraclius.
Sahih al-Bukhari · #4475 (Sahih)Hadithi hii inazungumzia mwito wa kuamini na kusaidia kuweka ujumbe wa mwongozo wa kinabii katika riwaya hii katika muktadha wake.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.