Tafsiri ya Ndoto · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 7047

Imepokelewa na Samurah ibn Jundub. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Tafsiri ya Ndoto
صحيح البخاري
Nani aliisimulia?

Kutoka kwa al‑Bukhari hadi kwa Mtume ﷺ

Sahih (ya kuaminika)
  1. 1Mu'ammal ibn Hisham Abu Hishamalimhadithia al‑Bukhariمُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ أَبُو هِشَامٍ
  2. 2Isma'il ibn Ibrahimإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
  3. 3Awfعَوْفٌ
  4. 4Abu Rajaأَبُو رَجَاءٍ
  5. 5Samura ibn Jundabسَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ
  6. 6Mtume wa Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنِي مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ أَبُو هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا سَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ لأَصْحَابِهِ ‏"‏ هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ رُؤْيَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَيَقُصُّ عَلَيْهِ مَنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُصَّ، وَإِنَّهُ قَالَ ذَاتَ غَدَاةٍ ‏"‏ إِنَّهُ أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتِيَانِ، وَإِنَّهُمَا ابْتَعَثَانِي، وَإِنَّهُمَا قَالاَ لِي انْطَلِقْ‏.‏ وَإِنِّي انْطَلَقْتُ مَعَهُمَا، وَإِنَّا أَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُضْطَجِعٍ، وَإِذَا آخَرُ قَائِمٌ عَلَيْهِ بِصَخْرَةٍ، وَإِذَا هُوَ يَهْوِي بِالصَّخْرَةِ لِرَأْسِهِ، فَيَثْلَغُ رَأْسَهُ فَيَتَهَدْهَدُ الْحَجَرُ هَا هُنَا، فَيَتْبَعُ الْحَجَرَ فَيَأْخُذُهُ، فَلاَ يَرْجِعُ إِلَيْهِ حَتَّى يَصِحَّ رَأْسُهُ كَمَا كَانَ، ثُمَّ يَعُودُ عَلَيْهِ، فَيَفْعَلُ بِهِ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمَرَّةَ الأُولَى‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَهُمَا سُبْحَانَ اللَّهِ مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقْ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُسْتَلْقٍ لِقَفَاهُ، وَإِذَا آخَرُ قَائِمٌ عَلَيْهِ بِكَلُّوبٍ مِنْ حَدِيدٍ، وَإِذَا هُوَ يَأْتِي أَحَدَ شِقَّىْ وَجْهِهِ فَيُشَرْشِرُ شِدْقَهُ إِلَى قَفَاهُ، وَمَنْخِرَهُ إِلَى قَفَاهُ وَعَيْنَهُ إِلَى قَفَاهُ ـ قَالَ وَرُبَّمَا قَالَ أَبُو رَجَاءٍ فَيَشُقُّ ـ قَالَ ثُمَّ يَتَحَوَّلُ إِلَى الْجَانِبِ الآخَرِ، فَيَفْعَلُ بِهِ مِثْلَ مَا فَعَلَ بِالْجَانِبِ الأَوَّلِ، فَمَا يَفْرُغُ مِنْ ذَلِكَ الْجَانِبِ حَتَّى يَصِحَّ ذَلِكَ الْجَانِبُ كَمَا كَانَ، ثُمَّ يَعُودُ عَلَيْهِ فَيَفْعَلُ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمَرَّةَ الأُولَى‏.‏ قَالَ قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقْ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى مِثْلِ التَّنُّورِ ـ قَالَ فَأَحْسِبُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ـ فَإِذَا فِيهِ لَغَطٌ وَأَصْوَاتٌ ـ قَالَ ـ فَاطَّلَعْنَا فِيهِ، فَإِذَا فِيهِ رِجَالٌ وَنِسَاءٌ عُرَاةٌ، وَإِذَا هُمْ يَأْتِيهِمْ لَهَبٌ مِنْ أَسْفَلَ مِنْهُمْ، فَإِذَا أَتَاهُمْ ذَلِكَ اللَّهَبُ ضَوْضَوْا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَؤُلاَءِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى نَهَرٍ ـ حَسِبْتُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ـ أَحْمَرَ مِثْلِ الدَّمِ، وَإِذَا فِي النَّهَرِ رَجُلٌ سَابِحٌ يَسْبَحُ، وَإِذَا عَلَى شَطِّ النَّهَرِ رَجُلٌ قَدْ جَمَعَ عِنْدَهُ حِجَارَةً كَثِيرَةً، وَإِذَا ذَلِكَ السَّابِحُ يَسْبَحُ مَا يَسْبَحُ، ثُمَّ يَأْتِي ذَلِكَ الَّذِي قَدْ جَمَعَ عِنْدَهُ الْحِجَارَةَ فَيَفْغَرُ لَهُ فَاهُ فَيُلْقِمُهُ حَجَرًا فَيَنْطَلِقُ يَسْبَحُ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَيْهِ، كُلَّمَا رَجَعَ إِلَيْهِ فَغَرَ لَهُ فَاهُ فَأَلْقَمَهُ حَجَرًا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ كَرِيهِ الْمَرْآةِ كَأَكْرَهِ مَا أَنْتَ رَاءٍ رَجُلاً مَرْآةً، وَإِذَا عِنْدَهُ نَارٌ يَحُشُّهَا وَيَسْعَى حَوْلَهَا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَا قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَوْضَةٍ مُعْتَمَّةٍ فِيهَا مِنْ كُلِّ نَوْرِ الرَّبِيعِ، وَإِذَا بَيْنَ ظَهْرَىِ الرَّوْضَةِ رَجُلٌ طَوِيلٌ لاَ أَكَادُ أَرَى رَأْسَهُ طُولاً فِي السَّمَاءِ، وَإِذَا حَوْلَ الرَّجُلِ مِنْ أَكْثَرِ وِلْدَانٍ رَأَيْتُهُمْ قَطُّ ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَا مَا هَؤُلاَءِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ‏.‏ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى رَوْضَةٍ عَظِيمَةٍ لَمْ أَرَ رَوْضَةً قَطُّ أَعْظَمَ مِنْهَا وَلاَ أَحْسَنَ‏.‏ ـ قَالَ ـ قَالاَ لِي ارْقَ فِيهَا‏.‏ قَالَ فَارْتَقَيْنَا فِيهَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى مَدِينَةٍ مَبْنِيَّةٍ بِلَبِنِ ذَهَبٍ وَلَبِنِ فِضَّةٍ، فَأَتَيْنَا باب الْمَدِينَةِ فَاسْتَفْتَحْنَا فَفُتِحَ لَنَا، فَدَخَلْنَاهَا فَتَلَقَّانَا فِيهَا رِجَالٌ شَطْرٌ مِنْ خَلْقِهِمْ كَأَحْسَنِ مَا أَنْتَ رَاءٍ، وَشَطْرٌ كَأَقْبَحِ مَا أَنْتَ رَاءٍ ـ قَالَ ـ قَالاَ لَهُمُ اذْهَبُوا فَقَعُوا فِي ذَلِكَ النَّهَرِ‏.‏ قَالَ وَإِذَا نَهَرٌ مُعْتَرِضٌ يَجْرِي كَأَنَّ مَاءَهُ الْمَحْضُ فِي الْبَيَاضِ، فَذَهَبُوا فَوَقَعُوا فِيهِ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَيْنَا قَدْ ذَهَبَ ذَلِكَ السُّوءُ عَنْهُمْ، فَصَارُوا فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ ـ قَالَ ـ قَالاَ لِي هَذِهِ جَنَّةُ عَدْنٍ، وَهَذَاكَ مَنْزِلُكَ‏.‏ قَالَ فَسَمَا بَصَرِي صُعُدًا، فَإِذَا قَصْرٌ مِثْلُ الرَّبَابَةِ الْبَيْضَاءِ ـ قَالَ ـ قَالاَ هَذَاكَ مَنْزِلُكَ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَهُمَا بَارَكَ اللَّهُ فِيكُمَا، ذَرَانِي فَأَدْخُلَهُ‏.‏ قَالاَ أَمَّا الآنَ فَلاَ وَأَنْتَ دَاخِلُهُ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَهُمَا فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ مُنْذُ اللَّيْلَةِ عَجَبًا، فَمَا هَذَا الَّذِي رَأَيْتُ قَالَ قَالاَ لِي أَمَا إِنَّا سَنُخْبِرُكَ، أَمَّا الرَّجُلُ الأَوَّلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يُثْلَغُ رَأْسُهُ بِالْحَجَرِ، فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَأْخُذُ الْقُرْآنَ فَيَرْفُضُهُ وَيَنَامُ عَنِ الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ، وَأَمَّا الرَّجُلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يُشَرْشَرُ شِدْقُهُ إِلَى قَفَاهُ، وَمَنْخِرُهُ إِلَى قَفَاهُ، وَعَيْنُهُ إِلَى قَفَاهُ، فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَغْدُو مِنْ بَيْتِهِ فَيَكْذِبُ الْكَذْبَةَ تَبْلُغُ الآفَاقَ، وَأَمَّا الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ الْعُرَاةُ الَّذِينَ فِي مِثْلِ بِنَاءِ التَّنُّورِ فَإِنَّهُمُ الزُّنَاةُ وَالزَّوَانِي‏.‏ وَأَمَّا الرَّجُلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يَسْبَحُ فِي النَّهَرِ وَيُلْقَمُ الْحَجَرَ، فَإِنَّهُ آكِلُ الرِّبَا، وَأَمَّا الرَّجُلُ الْكَرِيهُ الْمَرْآةِ الَّذِي عِنْدَ النَّارِ يَحُشُّهَا وَيَسْعَى حَوْلَهَا، فَإِنَّهُ مَالِكٌ خَازِنُ جَهَنَّمَ، وَأَمَّا الرَّجُلُ الطَّوِيلُ الَّذِي فِي الرَّوْضَةِ فَإِنَّهُ إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم وَأَمَّا الْوِلْدَانُ الَّذِينَ حَوْلَهُ فَكُلُّ مَوْلُودٍ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقَالَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَوْلاَدُ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَأَوْلاَدُ الْمُشْرِكِينَ‏.‏ وَأَمَّا الْقَوْمُ الَّذِينَ كَانُوا شَطْرٌ مِنْهُمْ حَسَنًا وَشَطَرٌ مِنْهُمْ قَبِيحًا، فَإِنَّهُمْ قَوْمٌ خَلَطُوا عَمَلاً صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا، تَجَاوَزَ اللَّهُ عَنْهُمْ ‏"‏‏.‏

Tafsiri

Samurah bin Jundub (radiya Allahu anhu) alisema: Mtume wa Allah ﷺ alikuwa mara nyingi huwauliza masahaba wake,

"Je, kuna yeyote kati yenuye aliyeota ndoto?" Kwa hivyo, waliotaka na Allah walimuelezea ndoto zao. Asubuhi moja, Nabii ﷺ alisema: "Usiku wa jana watu wawili walikuja kwangu (ndotoni), wakaniamsha na kuniambia, 'Endelea!' Nikaenda nao tukafika kwa mtu aliyekuwa amelala, na tazama, mtu mwingine alikuwa amesimama juu ya kichwa chake akiwa na jiwe kubwa. Alilimizia jiwe kichwani mwa mtu huyo, likavunja kichwa chake, na jiwe likavingirika mbali. Aliyelirusha akalifuata na kulichukua. Akaporudi, kichwa cha mtu huyo kilikuwa kimerudi kama kawaida. Akarudia tena kile alichofanya mara ya kwanza. Nikawaambia wenzangu wawili, 'Subhan Allah! Ni nani hawa wawili?' Wakasema, 'Endelea!' Tukaendelea tukafika kwa mtu aliyelala mgongo, na mtu mwingine amesimama juu yake akiwa na ndoano ya chuma. Anaingiza ndoano hiyo upande mmoja wa mdomo wake na kuchana hadi shingoni, na pua yake hadi shingoni, na jicho lake hadi shingoni. Kisha anageuka upande mwingine na kufanya vivyo hivyo. Kabla upande huo haujapona, anarudi upande wa kwanza. Nikasema, 'Subhan Allah! Ni nani hawa wawili?' Wakasema, 'Endelea!' Tukaendelea tukafika kwenye kitu kama tanuri (jiko la kuokea mkate). Nikadhani alisema kulikuwa na kelele na sauti ndani yake. Tukachungulia ndani, tukakuta wanaume na wanawake wakiwa uchi, na moto ukija kutoka chini yao, na moto huo unapowafikia, wanapiga kelele. Nikawauliza, 'Hawa ni nani?' Wakasema, 'Endelea! Endelea!' Tukaendelea tukafika kwenye mto—nikadhani alisema—mwekundu kama damu. Ndani ya mto kulikuwa na mtu anaogelea, na ukingoni mwa mto kulikuwa na mtu aliyekusanya mawe mengi. Yule anaogelea anapokuja, yule ukingoni anamfungua mdomo na kumlisha jiwe, kisha anaendelea kuogelea. Kila anaporudi, anafungua mdomo na kulishwa jiwe. Nikawauliza, 'Hawa ni nani?' Wakasema, 'Endelea! Endelea!' Tukaendelea tukafika kwa mtu mwenye sura mbaya sana, mbaya kuliko mtu yeyote uliyewahi kuona. Karibu naye kulikuwa na moto anauwasha na kukuzunguka. Nikawauliza, 'Huyu ni nani?' Wakasema, 'Endelea! Endelea!' Tukaendelea tukafika kwenye bustani yenye mimea mingi na maua ya majira ya kuchipua. Katikati ya bustani kulikuwa na mtu mrefu sana kiasi kwamba sikuweza kuona kichwa chake kwa urefu wake, na kuzunguka kwake kulikuwa na watoto wengi sana ambao sijawahi kuona kama hao. Nikasema, 'Huyu ni nani? Hawa ni nani?' Wakasema, 'Endelea! Endelea!' Tukaendelea tukafika kwenye bustani kubwa na nzuri sana ambayo sijawahi kuona kubwa au nzuri kama hiyo. Wakasema, 'Panda.' Tukapanda tukafika kwenye mji uliojengwa kwa matofali ya dhahabu na fedha. Tukafika mlango wa mji, tukaomba kufunguliwa, tukafunguliwa. Tukaingia na kukutana na wanaume ambao nusu ya miili yao ilikuwa nzuri sana na nusu nyingine mbaya sana. Wenzangu wakawaambia waende kuingia kwenye mto huo. Kulikuwa na mto unaoita, maji yake meupe kama maziwa. Wakaenda na kuingia ndani, kisha wakarudi kwetu ule ubaya ukiwa umeondoka, na wakawa katika sura nzuri kabisa. Wakasema kwangu, 'Hii ni Bustani ya Adn, na pale ndipo mahali pako.' Nikainua macho yangu juu, na tazama, kulikuwa na jumba kama wingu jeupe! Wakasema, 'Pale ndipo mahali pako.' Nikawasema, 'Allah awabariki nyote! Niacheni niingie.' Wakasema, 'Kwa sasa huingii, lakini utaingia.' Nikasema, 'Nimeona maajabu mengi usiku huu. Haya yote ni nini?' Wakasema, 'Tutakuarifu: Yule mtu wa kwanza ambaye kichwa chake kilivunjwa kwa jiwe, ni mfano wa mtu anayejifunza Qur'an kisha akaikataa na kulala bila kuswali sala za faradhi. Na yule mtu ambaye mdomo, pua na macho yake yalichanwa, ni mfano wa mtu anayetoka nyumbani asubuhi na kusema uwongo unaosambaa duniani kote. Na wale wanaume na wanawake wakiwa uchi ndani ya tanuri, ni wazinzi. Na yule mtu aliyekuwa anaogelea mtoni na kulishwa jiwe, ni mlaji wa riba. Na yule mtu mwenye sura mbaya aliyekuwa karibu na moto akiuwasha na kuuzunguka, ni Malik, mlinzi wa Jahannam. Na yule mtu mrefu aliyekuwa bustanini ni Ibrahim (alayhi as-salam) na watoto waliomzunguka ni watoto waliofariki katika fitrah.' Baadhi ya Waislamu wakauliza, 'Ewe Mtume wa Allah ﷺ! Je, na watoto wa washirikina?' Mtume wa Allah ﷺ akasema, 'Na watoto wa washirikina pia.' Mtume ﷺ akaongeza, 'Wenzangu walisema: Watu uliowaona nusu nzuri na nusu mbaya ni watu waliochanganya matendo mema na mabaya, na Allah aliwasamehe.'

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Ndoto inaonya dhidi ya dhambi na inaonyesha msamaha na thawabu za Allah.

Maelezo ya maneno magumu
Riba

Riba au faida haramu katika miamala ya kifedha.

Fitrah

Maumbile ya asili ambayo kila mwanadamu huumbwa nayo.

Bustani ya Adn

Jina linalomaanisha Pepo, makao ya milele ya waumini.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wa kale wanasisitiza kwamba ndoto hii ina onyo kali dhidi ya kupuuza swala za faradhi na kutofuata Qur’ani, kusambaza uongo, zinaa na riba. Picha hizi zinaonyesha uzito wa dhambi hizo, lakini hazitoi msingi wa kuhukumu hatima ya mtu maalumu. Pia inaonyesha kwamba matendo mema na mabaya yanaweza kuwepo pamoja, na kwamba Allah anaweza kuwasamehe watu. Sehemu kuhusu watoto hujadiliwa na wanazuoni katika muktadha mpana wa maandiko kuhusu hatima yao; riwaya hii inawataja kuwa miongoni mwa fitrah.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Linda swala zako za faradhi na tenga muda wa kusoma Qur’ani na kuifuata.
  2. Hakiki taarifa kabla ya kuzisambaza, na epuka uongo unaoweza kuwadhuru wengine.
  3. Jifunze kanuni za miamala ya halali na jiepushe na riba na zinaa.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.