Sahih al-Bukhari, hadithi 7305
Imepokelewa na Umar ibn al-Khattab. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Umar ibn al-Khattab
Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ النَّصْرِيُّ، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ ذَلِكَ فَدَخَلْتُ عَلَى مَالِكٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ. قَالَ نَعَمْ. فَدَخَلُوا فَسَلَّمُوا وَجَلَسُوا. فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ. فَأَذِنَ لَهُمَا. قَالَ الْعَبَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ الظَّالِمِ. اسْتَبَّا. فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. فَقَالَ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ. قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ. قَالاَ نَعَمْ. قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي مُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ {مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ} الآيَةَ، فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، وَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ فَقَالُوا نَعَمْ. ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا اللَّهَ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ فَعَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنْتُمَا حِينَئِذٍ ـ وَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ ـ تَزْعُمَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ فِيهَا كَذَا، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ فِيهَا صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ. فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا، عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ تَعْمَلاَنِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ وَبِمَا عَمِلْتُ فِيهَا مُنْذُ وَلِيتُهَا، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي فِيهَا. فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا بِذَلِكَ. فَدَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ قَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ. فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ. قَالاَ نَعَمْ. قَالَ أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا.
Imesimuliwa na Malik bin Aus An-Nasri: Nilienda hadi nikamuingilia Umar (nikipumzika hapo), mlezi wake wa mlango Yarfa akaja kwake na kusema,
"Uthman, Abdur-Rahman, Az-Zubair na Sa'd wanaomba ruhusa ya kuingia." Umar akawaruhusu. Wakaingia, wakasalimu, na kukaa. (Baada ya muda mlezi wa mlango akaja) na kusema, "Je, niwaruhusu Ali na Abbas kuingia?" Umar akawaruhusu kuingia. Al-Abbas akasema, "Ewe Amir wa Waumini! Hukumu kati yangu na huyu dhalimu (Ali)." Wakabishana (kuhusu mali ya Bani Nadir) wao (Abbas na Ali). Uthman na masahaba zake wakasema, "Ewe Amir wa Waumini! Wahukumu na umpumzishe mmoja kutoka kwa mwenzake." Umar akasema, "Subirini! Nawaombeni kwa Allah, ambaye kwa idhini Yake Mbingu na Ardhu zimesimama! Je, mnajua kwamba Mtume wa Allah ﷺ alisema, 'Hatuna urithi, na tunachoacha ni sadaka,' na Mtume wa Allah ﷺ alimaanisha nafsi yake?" Kundi likasema, "Hakika alisema hivyo." Kisha Umar akageukia Ali na Abbas na kusema, "Nawaombeni nyote wawili kwa Allah, je, mnajua kwamba Mtume wa Allah ﷺ alisema hivyo?" Wote wawili wakajibu, "Ndiyo." Kisha Umar akasema, "Sasa ninazungumza nanyi kuhusu jambo hili (kwa undani). Allah alimtukuza Mtume Wake ﷺ kwa sehemu ya mali hii ambayo Hakumpa mtu mwingine yeyote, kama Allah anavyosema: 'Na chochote alichorejesha Allah kwa Mtume Wake kutoka kwao...' (59:6). Kwa hiyo mali hii ilikuwa mahususi kwa Mtume wa Allah ﷺ, lakini hakuitwaa pekee yake na kuwaachieni, wala hakuihifadhi kwa kuwatenga, bali aliwapeni na kuigawanya miongoni mwenu hadi ikabaki kiasi hiki. Nabii ﷺ alikuwa akitumia mali hii kwa matumizi ya mwaka mzima ya familia yake, kisha alichukua kilichobaki na kukitumia kama alivyofanya na mali nyingine za Allah. Nabii ﷺ alifanya hivyo maisha yake yote, na nawaombeni kwa Allah, je, mnajua hilo?" Wakajibu, "Ndiyo." Kisha Umar akawahutubia Ali na Abbas, akisema, "Nawaombeni nyote wawili kwa Allah, je, mnajua hilo?" Wote wawili wakajibu, "Ndiyo." Umar akaongeza, "Kisha Allah akamwita Nabii Wake ﷺ. Abu Bakr akasema 'Mimi ni mrithi wa Mtume wa Allah ﷺ' na akachukua mali zote za Nabii na kuzitumia kwa njia ileile aliyotumia Mtume wa Allah ﷺ, na nyote mlikuwapo wakati huo." Kisha akageukia Ali na Abbas na kusema, "Nyote mnadai kuwa Abu Bakr alifanya hivi na vile katika kusimamia mali, lakini Allah anajua kuwa alikuwa mwaminifu, mwema, mwenye busara, na mfuasi wa haki katika usimamizi wake. Kisha Allah akamwita Abu Bakr, nami nikasema: 'Mimi ni mrithi wa Mtume wa Allah ﷺ na Abu Bakr.' Nikachukua mali hiyo kwa miaka miwili nikiisimamia kwa njia ileile aliyotumia Mtume wa Allah ﷺ na Abu Bakr. Kisha mkaja kwangu nyote wawili mkiwa na ombi moja! (Ewe Abbas! Ulikuja kwangu kuulizia sehemu yako kutoka kwa mali ya mpwa wako; nawe (Ali) ukaja kuulizia sehemu ya mkeo kutoka kwa mali ya babake, nami nikawaambia nyote wawili, 'Mkitaka, nitawakabidhini kwa sharti kwamba mtaapa kwa Allah na ahadi Yake kwamba mtaitumia kwa njia ileile aliyotumia Mtume wa Allah ﷺ na Abu Bakr, na kama nilivyotumia tangu nilipoichukua; vinginevyo msiongee nami tena kuhusu hii.' Mkasema, 'Tupe kwa sharti hilo.' Nikawapa kwa sharti hilo. Sasa nawaombeni kwa Allah, je, sikuwapa kwa sharti hilo?" Kundi likajibu, "Ndiyo." Kisha akageukia Abbas na Ali na kusema, "Nawaombeni nyote wawili kwa Allah, je, sikuwapeni mali hiyo yote kwa sharti hilo?" Wakasema, "Ndiyo." Umar akasema, "Je, sasa mnatafuta hukumu tofauti na hiyo? Naapa kwa Yule ambaye kwa idhini Yake Mbingu na Ardhu zimesimama, sitatoa hukumu nyingine isipokuwa hiyo hadi Saa itakaposimama; na mkiwashindwa kuisimamia, irejesheni kwangu, nami nitawatoshelezeni."
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
ʿUmar alidumisha usimamizi wa mali kwa kufuata mwenendo wa Mtume ﷺ.
ʿUmar anasuluhisha mgogoro kati ya ʿAlī na al-ʿAbbās kuhusu usimamizi wa mali aliyoiacha Mtume ﷺ. Anawakumbusha waliokuwepo kauli kwamba mali wanayoiacha manabii husimamiwa kama sadaka, pamoja na makubaliano yaliyowakabidhi mali hiyo wawili hao.
Mali inayopatikana kwa jamii ya Waislamu bila vita na kusimamiwa kwa mujibu wa kanuni.
Sadaka; hapa inarejelea mali isiyogawanywa kama urithi, bali husimamiwa kwa manufaa ya umma.
Msimamizi au mrithi wa jukumu anayeshughulikia jambo kwa niaba ya wengine.
Wanazuoni wa kale wanaelewa kutokana na kauli ya Mtume ﷺ kwamba mali yake ya urithi haigawanywi kwa warithi kama urithi wa kawaida, bali husimamiwa kama mali ya sadaka. ʿUmar anasisitiza kwamba msimamizi anapaswa kufuata mwenendo unaojulikana wa Mtume ﷺ, kutosheleza mahitaji ya kila mwaka ya familia yake, na kutumia kilichobaki kwa manufaa ya umma. Wanazuoni wanajadili upeo halisi wa kisheria wa kanuni hii; madhehebu manne ya Sunni yanatambua kanuni maalumu kuhusu mali ya Mtume ﷺ na huchukulia usimamizi wake kuwa jukumu, si mali ya kibinafsi.
- Katika mzozo kuhusu mali, weka wazi makubaliano na vyanzo vya kuaminika kwa uangalifu kabla ya kutoa hukumu.
- Anayesimamia mali ya pamoja anapaswa kuheshimu madhumuni yake na kuwajibika kuhusu matumizi yake.
- Fafanua masharti ya usimamizi uliokabidhiwa na ushikilie ahadi uliyoikubali.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.