Boşanma · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, 2290. hadis

Fatimah bint Qays rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Boşanma
سنن أبي داود
Kim rivayet etti?

Fatimah bint Qays tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَرْسَلَ مَرْوَانُ إِلَى فَاطِمَةَ فَسَأَلَهَا فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا كَانَتْ عِنْدَ أَبِي حَفْصٍ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَمَّرَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ - يَعْنِي عَلَى بَعْضِ الْيَمَنِ - فَخَرَجَ مَعَهُ زَوْجُهَا فَبَعَثَ إِلَيْهَا بِتَطْلِيقَةٍ كَانَتْ بَقِيَتْ لَهَا وَأَمَرَ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ وَالْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ أَنْ يُنْفِقَا عَلَيْهَا فَقَالاَ وَاللَّهِ مَا لَهَا نَفَقَةٌ إِلاَّ أَنْ تَكُونَ حَامِلاً ‏.‏ فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ لاَ نَفَقَةَ لَكِ إِلاَّ أَنْ تَكُونِي حَامِلاً ‏"‏ ‏.‏ وَاسْتَأْذَنَتْهُ فِي الاِنْتِقَالِ فَأَذِنَ لَهَا فَقَالَتْ أَيْنَ أَنْتَقِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ عِنْدَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ أَعْمَى تَضَعُ ثِيَابَهَا عِنْدَهُ وَلاَ يُبْصِرُهَا فَلَمْ تَزَلْ هُنَاكَ حَتَّى مَضَتْ عِدَّتُهَا فَأَنْكَحَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أُسَامَةَ فَرَجَعَ قَبِيصَةُ إِلَى مَرْوَانَ فَأَخْبَرَهُ بِذَلِكَ فَقَالَ مَرْوَانُ لَمْ نَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ إِلاَّ مِنَ امْرَأَةٍ فَسَنَأْخُذُ بِالْعِصْمَةِ الَّتِي وَجَدْنَا النَّاسَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ فَاطِمَةُ حِينَ بَلَغَهَا ذَلِكَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ كِتَابُ اللَّهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ ‏}‏ حَتَّى ‏{‏ لاَ تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا ‏}‏ قَالَتْ فَأَىُّ أَمْرٍ يَحْدُثُ بَعْدَ الثَّلاَثِ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَأَمَّا الزُّبَيْدِيُّ فَرَوَى الْحَدِيثَيْنِ جَمِيعًا حَدِيثَ عُبَيْدِ اللَّهِ بِمَعْنَى مَعْمَرٍ وَحَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ بِمَعْنَى عُقَيْلٍ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَنَّ قَبِيصَةَ بْنَ ذُؤَيْبٍ حَدَّثَهُ بِمَعْنًى دَلَّ عَلَى خَبَرِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حِينَ قَالَ فَرَجَعَ قَبِيصَةُ إِلَى مَرْوَانَ فَأَخْبَرَهُ بِذَلِكَ ‏.‏

Çeviri

Mahlid b. Hâlid bize anlattı, Abdürrezzâk bize anlattı, Ma‘mer’den, o da Zührî’den, o da Ubeydullah’tan nakletti: Mervân, Fâtıma’ya birini gönderip meseleyi sordu. O da şöyle anlattı: Ben Ebû Hafs’ın nikâhındaydım. Nebî ﷺ, Ali b. Ebî Tâlib’i Yemen’in bir bölgesine vali olarak atadı. Kocam da onunla birlikte gitti ve bana kalan son talak hakkını kullanarak boşanmamı bildirdi. Ayrıca Ayyâş b. Ebî Rebîa ile Hâris b. Hişâm’a benim nafakamı karşılamalarını emretti. Onlar ise:

“Vallahi, hamile olmadığı sürece onun için hiçbir nafaka yoktur” dediler. Bunun üzerine Nebî ﷺ’e geldim. Buyurdu ki: “Hamile olmadığın sürece senin için nafaka yoktur.” Sonra ondan başka bir yere taşınmak için izin istedim, o da izin verdi. “Ey Allah’ın Resûlü, nereye taşınayım?” diye sordum. “İbn Ümmü Mektûm’un yanına” buyurdu. İbn Ümmü Mektûm âmâ idi; yanında elbiselerimi çıkarabilirdim, o beni göremezdi. İddet sürem doluncaya kadar orada kaldım. Daha sonra Nebî ﷺ beni Üsâme ile evlendirdi. Kabîsa, Mervân’a dönüp durumu haber verdi. Mervân: “Biz bu hadisi sadece bir kadından duyduk; biz de insanların üzerinde bulduğumuz sağlam uygulamayı esas alacağız” dedi. Bu söz Fâtıma’ya ulaşınca: “Aramızda Allah’ın Kitabı vardır” dedi. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: {Onları iddetlerine göre boşayın...} {Bilmezsin, belki Allah bundan sonra yeni bir durum ortaya çıkarır.} Fâtıma: “Üç talaktan sonra artık ne yeni bir durum olabilir ki?” dedi. Ebû Dâvûd dedi ki: Yûnus da Zührî’den aynı şekilde rivayet etmiştir. Zübeydî ise her iki hadisi de rivayet etmiştir: Ubeydullah hadisini Ma‘mer’in manasıyla, Ebû Seleme hadisini de Ukayl’in manasıyla. Muhammed b. İshâk, Zührî’den rivayetle Kabîsa b. Düveyb’in kendisine, Ubeydullah b. Abdillah’ın haberini destekleyen bir mana aktardığını belirtmiş; burada Kabîsa’nın Mervân’a dönüp durumu haber verdiği ifade edilmiştir.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Kesin olarak boşanmış bir kadın hamile olmadıkça nafaka alamaz.

Arka plan ve bağlam

Fatımâ bint Kays, kocasının Yemen’deyken kendisine son talakı gönderdiğini anlattı. İddet süresi boyunca nafaka ve barınma hakkını sormak üzere Peygamber ﷺ’e başvurdu.

Kavramlar ve açıklamalar
İddet

Boşanma veya eşin vefatından sonra beklenmesi gereken süre.

Son talak

İzin verilen boşama sayısını tamamlayan ve evliliği kesin olarak sona erdiren boşama.

Nafaka

Yiyecek ve giyecek gibi temel ihtiyaçlar için sağlanan maddi destek.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayeti, kesin boşanmadan sonra kadının iddet süresince hamile olmadığı takdirde nafaka alamayacağına delil olarak ele alırlar. Fıkıh âlimleri kadının barınma hakkı ve rivayetin uygulanması konusunda farklı görüşlere sahiptir; Hanefî mezhebi kesin olarak boşanmış kadına genellikle hem barınma hem nafaka hakkı tanırken diğer mezhepler bu konuda ayrım yapar. Fatımâ’nın üç talak hakkındaki sözü, olayın kendi yorumudur; bu nedenle hükmün kesin uygulaması diğer deliller ve mezheplerin görüşleriyle birlikte incelenir.

Günümüz için dersler
  1. Boşanma durumunda nafaka, barınma ve iddet süresi hakkında uzman görüşü alın; ayrıntılar koşullara ve izlenen mezhebe göre değişir.
  2. Hak ve sorumlulukların varsayımlara dayanmaması için maddi destek ve barınma düzenlemelerini açıkça belgelendirin.
  3. Rivayetleri saygıyla ele alın ve râvisi kadın olsa bile dikkatle inceleyin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.