Sunan Abi Dawud, 2737. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Dawud'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Wahb ibn BaqiyyaAbu Dawud'e aktardıوَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ
- 2Khalidخَالِدٌ
- 3Dawudدَاوُدَ
- 4Ikrimaعِكْرِمَةَ
- 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.
Rivayet
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ بَدْرٍ " مَنْ فَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَلَهُ مِنَ النَّفْلِ كَذَا وَكَذَا " قَالَ فَتَقَدَّمَ الْفِتْيَانُ وَلَزِمَ الْمَشْيَخَةُ الرَّايَاتِ فَلَمْ يَبْرَحُوهَا فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَالَتِ الْمَشْيَخَةُ كُنَّا رِدْءًا لَكُمْ لَوِ انْهَزَمْتُمْ لَفِئْتُمْ إِلَيْنَا فَلاَ تَذْهَبُوا بِالْمَغْنَمِ وَنَبْقَى فَأَبَى الْفِتْيَانُ وَقَالُوا جَعَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ { يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأَنْفَالِ قُلِ الأَنْفَالُ لِلَّهِ } إِلَى قَوْلِهِ { كَمَا أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّ فَرِيقًا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكَارِهُونَ } يَقُولُ فَكَانَ ذَلِكَ خَيْرًا لَهُمْ فَكَذَلِكَ أَيْضًا فَأَطِيعُونِي فَإِنِّي أَعْلَمُ بِعَاقِبَةِ هَذَا مِنْكُمْ .
Vehb b. Bekiyye bize rivayet etti; dedi ki: Hâlid bize haber verdi, Dâvud'dan, o da İkrime'den, o da İbn Abbas'tan nakletti. İbn Abbas şöyle dedi: Resûlullah ﷺ Bedir günü şöyle buyurdu:
"Kim şöyle şöyle yaparsa, ganimetten ona şöyle şöyle verilecektir." Bunun üzerine gençler öne atıldı, yaşlılar ise sancağın yanında sabit kaldılar ve yerlerinden ayrılmadılar. Allah onlara zafer nasip edince, yaşlılar dediler ki: "Biz sizin arkanızda destek kuvvetiydik; eğer yenilseydiniz bize sığınırdınız. Bu yüzden ganimeti alıp gitmeyin de biz mahrum kalmayalım." Gençler bunu reddetti ve "Resûlullah ﷺ onu bize verdi" dediler. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: {Sana ganimetleri sorarlar. De ki: Ganimetler Allah'ındır...} ayetinin sonuna kadar: {...Rabbinin seni hak üzere evinden çıkarması gibi; oysa müminlerden bir grup bundan hoşlanmamıştı.} Buyuruluyor ki: Bu onların hayrına oldu. Öyleyse bu hususta da bana itaat edin; çünkü ben bunun sonucunu sizden daha iyi bilirim.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ganimetlerin dağıtımı itaati ve birliğin korunmasını gerektirir.
Bağlam, Bedir Savaşı’ndan sonra ganimetler konusunda yaşanan anlaşmazlıktır: Öne atılan gençler Peygamber ﷺ’in vaadine dayanırken, yaşlılar sancakların yanındaki rollerine işaret ettiler. Rivayet bu anlaşmazlığı Enfâl Suresi’nin 8:1–5. ayetlerinin nüzulüyle ilişkilendirir.
Ganimetler; alıntılanan ayetlerde bunların düzenlenmesinin Allah’a ve Resulüne ait olduğu belirtilir.
Belirli bir başarı karşılığında ganimetten verilmesi vaat edilen ek ödül.
Savaşta birliklerin çevresinde toplandığı işaretler; yaşlılar destek ve toplanma noktası olarak sancakların yanında kaldılar.
Âlimler buradan, ganimetlerin dağıtımının meşru liderin yetkisi dâhilinde olduğu ve ayrı gruplarca kendi takdirlerine göre kararlaştırılamayacağı sonucunu çıkarırlar. Vaat edilmiş bir ödül yerine getirilmelidir; ancak adalet ve topluluğun birliği yol gösterici olmaya devam eder. İbn Abbas’ın açıklaması, bu olayı Peygamber ﷺ’e itaatin ve onun sonuçlara dair kavrayışının kişisel taleplerden önce geldiği yönündeki daha genel ilkeyle ilişkilendirir.
- Ortak kaynaklarla ilgili anlaşmazlıkları, kaynaklara el koyarak değil, açık ve yetkili bir liderlik aracılığıyla çözün.
- Önde yer almayan kişilerin katkısını da takdir edin: destek ve gözetim hayati olabilir.
- Bir karar ortak yarara hizmet ediyorsa, karşılıklı taleplerin birliğe zarar vermesine izin vermeyin.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.