Miras Payları · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, 2917. hadis

Abdullah ibn Amr ibn al-As rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Hasan (iyi)Kitap: Miras Payları
سنن أبي داود
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Amr ibn al-As tarafından rivayet edildi

Hasan (iyi)

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْحَجَّاجِ أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رِئَابَ بْنَ حُذَيْفَةَ، تَزَوَّجَ امْرَأَةً فَوَلَدَتْ لَهُ ثَلاَثَةَ غِلْمَةٍ فَمَاتَتْ أُمُّهُمْ فَوَرِثُوهَا رِبَاعَهَا وَوَلاَءَ مَوَالِيهَا وَكَانَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ عَصَبَةَ بَنِيهَا فَأَخْرَجَهُمْ إِلَى الشَّامِ فَمَاتُوا فَقَدِمَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَمَاتَ مَوْلًى لَهَا وَتَرَكَ مَالاً لَهُ فَخَاصَمَهُ إِخْوَتُهَا إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا أَحْرَزَ الْوَلَدُ أَوِ الْوَالِدُ فَهُوَ لِعَصَبَتِهِ مَنْ كَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَكَتَبَ لَهُ كِتَابًا فِيهِ شَهَادَةُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَرَجُلٍ آخَرَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عَبْدُ الْمَلِكِ اخْتَصَمُوا إِلَى هِشَامِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ أَوْ إِلَى إِسْمَاعِيلَ بْنِ هِشَامٍ فَرَفَعَهُمْ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ فَقَالَ هَذَا مِنَ الْقَضَاءِ الَّذِي مَا كُنْتُ أَرَاهُ ‏.‏ قَالَ فَقَضَى لَنَا بِكِتَابِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَنَحْنُ فِيهِ إِلَى السَّاعَةِ ‏.‏

Çeviri

Abdullah b. Amr b. Ebî el-Haccâc Ebû Ma’mer bize rivayet etti; Abdülvâris bize Hüseyin el-Muallim’den, o da Amr b. Şuayb’dan, o babasından, o da dedesinden rivayet etti ki: Riâb b. Huzeyfe bir kadınla evlendi ve ondan üç oğlu oldu. Anneleri vefat edince çocuklar onun meskenlerini ve azatlı kölelerinin velâyet hakkını miras aldılar. Çocukların asabesi Amr b. Âs idi. Onları Şam’a gönderdi ve orada vefat ettiler. Sonra Amr b. Âs geldi. Kadının azatlı bir kölesi öldü ve mal bıraktı. Bunun üzerine kadının kardeşleri Amr ile ihtilafa düştüler ve meseleyi Ömer b. Hattâb’a götürdüler. Ömer dedi ki: Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

"Çocuk veya ebeveynin miras olarak aldığı şey, kim olursa olsun asabesinindir." Daha sonra onun için içinde Abdurrahman b. Avf, Zeyd b. Sâbit ve başka bir adamın şahitliği bulunan bir belge yazdı. Abdülmelik halife olduğunda, Hişâm b. İsmâil’e veya İsmâil b. Hişâm’a başvurdular. O da onları Abdülmelik’e yönlendirdi. Abdülmelik: "Bu, daha önce gördüğüm bir hükümdür" dedi. Râvi dedi ki: Böylece Ömer b. Hattâb’ın belgesine dayanarak lehimize hüküm verdi ve biz bu hükme göre hareket etmeye devam ediyoruz.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Bir azatlı, hükme göre asabesine ait olan bir mal bıraktı.

Arka plan ve bağlam

Bir kadının üç oğlu öldükten sonra, onunla bağlantılı bir azatlının mirası hakkında anlaşmazlık çıktı. Ömer bin Hattâb, malın Hz. Peygamber’in ﷺ hükmüne göre asabelere ait olduğuna karar verdi ve bu hükmü yazılı olarak kayda geçirdi.

Kavramlar ve açıklamalar
Asabe

İslam miras hukukuna göre geriye kalan payı alan mirasçılar; bunlar arasında baba tarafından bazı erkek akrabalar bulunur.

Velâ

Önceki sahip ile azat ettiği kişi arasındaki özel miras bağı.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik fakihler bu rivayetten, daha güçlü hak iddia edebilecek mirasçılar bulunmadığında azat edilen kişinin velâ bağı üzerinden mirasçı olabileceği sonucunu çıkarırlar. Rivayet ayrıca, bir çocuk veya ebeveyn üzerinden kurulan miras bağının o kişinin asabesine de uzandığını açıklar. Bunun kesin uygulaması mirasçıların sıralamasına ve mezhebin kurallarına bağlıdır; bu nedenle diğer miras hükümlerinden bağımsız uygulanmamalıdır.

Günümüz için dersler
  1. Mirasla ilgili anlaşma ve kararları dikkatle kayda geçirin ve yetkin uzmanlara inceletin.
  2. Mirası paylaşmadan önce bütün mirasçıları ve her birinin haklarını belirleyin.
  3. Hukuki anlaşmazlıkları kendi başınıza harekete geçerek değil, delillerle ve yetkili bir hâkim önünde çözün.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.