Sunan Abi Dawud, 2985. hadis
AbdulMuttalib ibn Rabi'ah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Dawud'den Abdullah ibn al‑Harith ibn Nawfal al‑Hashimi'e uzanan rivayet zinciri
- 1Ahmad ibn SalihAbu Dawud'e aktardıأَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ
- 2Anbasaعَنْبَسَةُ
- 3Yunusيُونُسُ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Abdullah ibn al‑Harith ibn Nawfal al‑Hashimiعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ الْهَاشِمِيُّ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ الْهَاشِمِيُّ، أَنَّ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ بْنَ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ رَبِيعَةَ بْنَ الْحَارِثِ وَعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَالاَ لِعَبْدِ الْمُطَّلِبِ بْنِ رَبِيعَةَ وَلِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ ائْتِيَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُولاَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَلَغْنَا مِنَ السِّنِّ مَا تَرَى وَأَحْبَبْنَا أَنْ نَتَزَوَّجَ وَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَرُّ النَّاسِ وَأَوْصَلُهُمْ وَلَيْسَ عِنْدَ أَبَوَيْنَا مَا يُصْدِقَانِ عَنَّا فَاسْتَعْمِلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى الصَّدَقَاتِ فَلْنُؤَدِّ إِلَيْكَ مَا يُؤَدِّي الْعُمَّالُ وَلْنُصِبْ مَا كَانَ فِيهَا مِنْ مِرْفَقٍ . قَالَ فَأَتَى إِلَيْنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَنَحْنُ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ فَقَالَ لَنَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ وَاللَّهِ لاَ نَسْتَعْمِلُ مِنْكُمْ أَحَدًا عَلَى الصَّدَقَةِ " . فَقَالَ لَهُ رَبِيعَةُ هَذَا مِنْ أَمْرِكَ قَدْ نِلْتَ صِهْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ نَحْسُدْكَ عَلَيْهِ . فَأَلْقَى عَلِيٌّ رِدَاءَهُ ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَيْهِ فَقَالَ أَنَا أَبُو حَسَنٍ الْقَرْمُ وَاللَّهِ لاَ أَرِيمُ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْكُمَا ابْنَاكُمَا بِجَوَابِ مَا بَعَثْتُمَا بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ عَبْدُ الْمُطَّلِبِ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ إِلَى بَابِ حُجْرَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى نُوَافِقَ صَلاَةَ الظُّهْرِ قَدْ قَامَتْ فَصَلَّيْنَا مَعَ النَّاسِ ثُمَّ أَسْرَعْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ إِلَى بَابِ حُجْرَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَوْمَئِذٍ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُمْنَا بِالْبَابِ حَتَّى أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ بِأُذُنِي وَأُذُنِ الْفَضْلِ ثُمَّ قَالَ أَخْرِجَا مَا تُصَرِّرَانِ ثُمَّ دَخَلَ فَأَذِنَ لِي وَلِلْفَضْلِ فَدَخَلْنَا فَتَوَاكَلْنَا الْكَلاَمَ قَلِيلاً ثُمَّ كَلَّمْتُهُ أَوْ كَلَّمَهُ الْفَضْلُ - قَدْ شَكَّ فِي ذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ - قَالَ كَلَّمَهُ بِالأَمْرِ الَّذِي أَمَرَنَا بِهِ أَبَوَانَا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاعَةً وَرَفَعَ بَصَرَهُ قِبَلَ سَقْفِ الْبَيْتِ حَتَّى طَالَ عَلَيْنَا أَنَّهُ لاَ يَرْجِعُ إِلَيْنَا شَيْئًا حَتَّى رَأَيْنَا زَيْنَبَ تَلْمَعُ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ بِيَدِهَا تُرِيدُ أَنْ لاَ تَعْجَلاَ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَمْرِنَا ثُمَّ خَفَّضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ فَقَالَ لَنَا " إِنَّ هَذِهِ الصَّدَقَةَ إِنَّمَا هِيَ أَوْسَاخُ النَّاسِ وَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لِمُحَمَّدٍ وَلاَ لآلِ مُحَمَّدٍ ادْعُوا لِي نَوْفَلَ بْنَ الْحَارِثِ " . فَدُعِيَ لَهُ نَوْفَلُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَالَ " يَا نَوْفَلُ أَنْكِحْ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ " . فَأَنْكَحَنِي نَوْفَلٌ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ادْعُوا لِي مَحْمِيَةَ بْنَ جَزْءٍ " . وَهُوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي زُبَيْدٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَهُ عَلَى الأَخْمَاسِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَحْمِيَةَ " أَنْكِحِ الْفَضْلَ " . فَأَنْكَحَهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُمْ فَأَصْدِقْ عَنْهُمَا مِنَ الْخُمُسِ كَذَا وَكَذَا " . لَمْ يُسَمِّهِ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ .
Bize Ahmed b. Sâlih anlattı, bize Anbase anlattı, bize Yûnus anlattı, İbn Şihâb'dan; Abdullah b. el-Hâris b. Nevfel el-Hâşimî bana haber verdi ki, Abdülmuttalib b. Rebîa b. el-Hâris b. Abdülmuttalib kendisine şunu bildirmiştir: Babası Rebîa b. el-Hâris ve Abbas b. Abdülmuttalib, Abdülmuttalib b. Rebîa ve Fadl b. Abbas'a dediler ki:
"Resûlullah ﷺ'e gidin ve O'na şöyle deyin: 'Ey Allah'ın Resûlü! Gördüğünüz gibi evlenme çağına geldik ve evlenmek istiyoruz. Ey Allah'ın Resûlü! Siz insanların en iyisi ve akrabalarına en çok yardım edenisiniz. Ancak babalarımızın bizim için mehriye ödeyecek imkânları yok. Bizi sadaka (zekât) memuru olarak görevlendirin ey Allah'ın Resûlü! Biz de diğer memurların size getirdiği gibi size getirelim ve bundan elde edilen gelirden de nasiplenelim.'" Dedi ki: "Biz bu haldeyken yanımıza Ali b. Ebû Tâlib geldi ve bize dedi ki: 'Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu: Hayır, vallahi sizden hiç kimseyi sadaka işinde görevlendirmeyeceğim.'" Bunun üzerine Rebîa ona dedi ki: "Bu senin durumun; sen Resûlullah ﷺ ile akrabalık bağı kurdun ama biz buna haset etmedik." Ali ridasını yere serdi ve üzerine uzanarak dedi ki: "Ben Ebu'l-Hasan'ım, efendiyim. Vallahi, oğullarınız Peygamber ﷺ'e gönderdiğiniz meseleye dair bir cevapla dönünceye kadar buradan kalkmayacağım." Abdülmuttalib dedi ki: "Ben ve Fadl, öğle namazı cemaatle kılınmaya başlandığı sırada Peygamber ﷺ'in odasının kapısına gittik. İnsanlarla birlikte namaz kıldık. Sonra ben ve Fadl aceleyle Peygamber ﷺ'in odasının kapısına yöneldik; o gün Zeyneb binti Cahş'in yanında idi. Kapıda bekledik ta ki Resûlullah ﷺ gelinceye kadar. Benim ve Fadl'ın kulağını tuttu ve dedi ki: 'İçinizde gizlediğinizi söyleyin.' Sonra içeri girdi ve bana ve Fadl'a izin verdi. İçeri girdik ve konuşmak için birbirimize biraz havale ettik. Sonra ben konuştum veya Fadl konuştu -Abdullah bu konuda şüphe etti- ve babalarımızın emrettiği meseleyi kendisine arz etti. Resûlullah ﷺ bir süre sustu ve gözlerini evin tavanına dikti; o kadar uzun sürdü ki bize hiçbir cevap vermeyeceğini sandık. Bu arada Zeyneb'in perde arkasından eliyle işaret ederek acele etmememizi ve Resûlullah ﷺ'in meselemiz üzerinde düşündüğünü belirttiğini gördük. Sonra Resûlullah ﷺ başını eğdi ve bize şöyle buyurdu: 'Şüphesiz bu sadaka, insanların kiridir. Ne Muhammed'e ne de Muhammed'in âline helaldir. Bana Nevfel b. el-Hâris'i çağırın.' Nevfel b. el-Hâris çağrıldı ve buyurdu ki: 'Ey Nevfel! Abdülmuttalib'i evlendir.' Böylece Nevfel beni evlendirdi. Sonra Peygamber ﷺ buyurdu ki: 'Bana Mahmiye b. Cez'i çağırın.' O, Beni Zübeyd'den bir adamdı ve Resûlullah ﷺ onu humus (beşte bir) memuru olarak görevlendirmişti. Resûlullah ﷺ Mahmiye'ye dedi ki: 'Fadl'ı evlendir.' O da onu evlendirdi. Sonra Resûlullah ﷺ buyurdu ki: 'Kalk ve humustan onların mehirlerini şu kadar ve şu kadar olarak öde.' Abdullah b. el-Hâris miktarı belirtmedi.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber ﷺ ailesi için zekât malını kabul etmedi ve kuzenlerinin evlenmesine yardımcı oldu.
Abdülmuttalib ibn Rebîa ve el-Fadl ibn Abbas, mehirlerine katkı sağlayabilmek için zekât toplama görevlisi olarak çalışmayı istediler. Peygamber ﷺ bunu reddetti; ardından evliliklerini ve mehirlerini humustan karşıladı.
Burada insanlardan toplanan farz zekât kastedilir.
Bazı savaş ganimetlerinin belirli amaçlara ayrılan beşte birlik kısmı.
Damadın geline vermekle yükümlü olduğu zorunlu evlilik hediyesi.
Âlimler buradan, farz zekâtın Peygamber ﷺ ve ailesi için caiz olmadığı ve aile fertlerinin zekât gelirlerinden dolaylı olarak pay almak amacıyla zekât görevlisi atanamayacağı sonucunu çıkarırlar. Hadis ayrıca humusun zekâttan farklı bir tahsis alanı olduğunu ve Peygamber’in ﷺ zekâtla ilgili sınırı aşmadan gençlere evliliklerinde yardım ettiğini gösterir. Fakihler “aile” kavramının kesin kapsamını ve hükmün sonraki nesillere nasıl uygulanacağını tartışırlar; fıkıh mezhepleri zekât ile humus kaynaklı mallar arasındaki ayrımı kabul eder.
- Kurallar kişisel çıkarı yasaklıyorsa kamu malını veya dinî amaçlara tahsis edilmiş parayı bu amaçla kullanma.
- Maddi sıkıntı yaşadığında caiz bir kaynaktan yardım ara ve paranın kullanım amacını açıkça belirt.
- Adalet sınırlarını aşmadan gençlere evlilik gibi önemli hayat adımlarında pratik destek sun.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.