Fey, Ganimet ve İmare · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, 3004. hadis

Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Fey, Ganimet ve İmare
سنن أبي داود

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ كَتَبُوا إِلَى ابْنِ أُبَىٍّ وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ مَعَهُ الأَوْثَانَ مِنَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِالْمَدِينَةِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ إِنَّكُمْ آوَيْتُمْ صَاحِبَنَا وَإِنَّا نُقْسِمُ بِاللَّهِ لَتُقَاتِلُنَّهُ أَوْ لَتُخْرِجُنَّهُ أَوْ لَنَسِيرَنَّ إِلَيْكُمْ بِأَجْمَعِنَا حَتَّى نَقْتُلَ مُقَاتِلَتَكُمْ وَنَسْتَبِيحَ نِسَاءَكُمْ ‏.‏ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ مِنْ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ اجْتَمَعُوا لِقِتَالِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَقِيَهُمْ فَقَالَ ‏"‏ لَقَدْ بَلَغَ وَعِيدُ قُرَيْشٍ مِنْكُمُ الْمَبَالِغَ مَا كَانَتْ تَكِيدُكُمْ بِأَكْثَرَ مِمَّا تُرِيدُونَ أَنْ تَكِيدُوا بِهِ أَنْفُسَكُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا أَبْنَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا سَمِعُوا ذَلِكَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَفَرَّقُوا فَبَلَغَ ذَلِكَ كُفَّارَ قُرَيْشٍ فَكَتَبَتْ كُفَّارُ قُرَيْشٍ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ إِلَى الْيَهُودِ إِنَّكُمْ أَهْلُ الْحَلْقَةِ وَالْحُصُونِ وَإِنَّكُمْ لَتُقَاتِلُنَّ صَاحِبَنَا أَوْ لَنَفْعَلَنَّ كَذَا وَكَذَا وَلاَ يَحُولُ بَيْنَنَا وَبَيْنَ خَدَمِ نِسَائِكُمْ شَىْءٌ - وَهِيَ الْخَلاَخِيلُ - فَلَمَّا بَلَغَ كِتَابُهُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَجْمَعَتْ بَنُو النَّضِيرِ بِالْغَدْرِ فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اخْرُجْ إِلَيْنَا فِي ثَلاَثِينَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِكَ وَلْيَخْرُجْ مِنَّا ثَلاَثُونَ حَبْرًا حَتَّى نَلْتَقِيَ بِمَكَانِ الْمَنْصَفِ فَيَسْمَعُوا مِنْكَ ‏.‏ فَإِنْ صَدَّقُوكَ وَآمَنُوا بِكَ آمَنَّا بِكَ فَقَصَّ خَبَرَهُمْ فَلَمَّا كَانَ الْغَدُ غَدَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْكَتَائِبِ فَحَصَرَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ إِنَّكُمْ وَاللَّهِ لاَ تَأْمَنُونَ عِنْدِي إِلاَّ بِعَهْدٍ تُعَاهِدُونِي عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَبَوْا أَنْ يُعْطُوهُ عَهْدًا فَقَاتَلَهُمْ يَوْمَهُمْ ذَلِكَ ثُمَّ غَدَا الْغَدُ عَلَى بَنِي قُرَيْظَةَ بِالْكَتَائِبِ وَتَرَكَ بَنِي النَّضِيرِ وَدَعَاهُمْ إِلَى أَنْ يُعَاهِدُوهُ فَعَاهَدُوهُ فَانْصَرَفَ عَنْهُمْ وَغَدَا عَلَى بَنِي النَّضِيرِ بِالْكَتَائِبِ فَقَاتَلَهُمْ حَتَّى نَزَلُوا عَلَى الْجَلاَءِ فَجَلَتْ بَنُو النَّضِيرِ وَاحْتَمَلُوا مَا أَقَلَّتِ الإِبِلُ مِنْ أَمْتِعَتِهِمْ وَأَبْوَابِ بُيُوتِهِمْ وَخَشَبِهَا فَكَانَ نَخْلُ بَنِي النَّضِيرِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً أَعْطَاهُ اللَّهُ إِيَّاهَا وَخَصَّهُ بِهَا فَقَالَ ‏{‏ وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ ‏}‏ يَقُولُ بِغَيْرِ قِتَالٍ فَأَعْطَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَهَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَقَسَمَهَا بَيْنَهُمْ وَقَسَمَ مِنْهَا لِرَجُلَيْنِ مِنَ الأَنْصَارِ وَكَانَا ذَوِي حَاجَةٍ لَمْ يَقْسِمْ لأَحَدٍ مِنَ الأَنْصَارِ غَيْرَهُمَا وَبَقِيَ مِنْهَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّتِي فِي أَيْدِي بَنِي فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا ‏.‏

Çeviri

Muhammed b. Dâvud b. Süfyân bize rivayet etti, Abdürrezzâk bize rivayet etti, Ma'mer bize haber verdi, ez-Zührî'den, o da Abdurrahman b. Ka'b b. Mâlik'ten, o da Nebi ﷺ'in ashabından bir adamdan şöyle nakletti: Kureyş kâfirleri, Resûlullah ﷺ o sırada Bedir Savaşı'ndan önce Medine'de iken, İbn Übeyy'e ve Evs ile Hazrec'ten onunla birlikte putlara tapanlara bir mektup yazdılar. Mektupta şöyle diyorlardı: 'Siz bizim arkadaşımızı himaye ettiniz. Allah'a yemin ederiz ki ya onunla savaşırsınız ya da onu çıkarırsınız; aksi takdirde hepinizin üzerine yürür, savaşçılarınızı öldürür ve kadınlarınızı cariye ediniriz.' Bu haber Abdullah b. Übeyy ve onunla birlikte olan putperestlere ulaşınca, Resûlullah ﷺ ile savaşmak için toplandılar. Bu durum Nebi ﷺ'e ulaşınca onlarla karşılaştı ve şöyle buyurdu: 'Kureyş'in size yönelik tehdidi son haddine ulaştı. Onlar size, sizin kendinize yapmak istediğiniz zarardan daha büyük bir tuzak kuramazlar. Kendi oğullarınızla ve kardeşlerinizle mi savaşmak istiyorsunuz?' Bunu Nebi ﷺ'den duyunca dağıldılar. Bu durum Kureyş kâfirlerine ulaşınca, Bedir Savaşı'ndan sonra Yahudilere şu mektubu yazdılar: 'Siz silahların ve kalelerin sahibisiniz. Ya arkadaşımızla savaşırsınız ya da size şunları şunları yaparız; kadınlarınızın halhalları ile aramızda hiçbir engel kalmayacaktır.' Mektupları Nebi ﷺ'e ulaşınca Benî Nadîr ihanet etmeye karar verdiler. Resûlullah ﷺ'e şu haberi gönderdiler: 'Otuz sahabenizle birlikte bize çıkın, bizden de otuz haham çıksın; ortada bir yerde buluşalım ki sizi dinlesinler. Eğer sizi tasdik eder ve size iman ederlerse, biz de size iman ederiz.' Ravi hikâyeyi anlatmaya devam etti: Ertesi sabah Resûlullah ﷺ ordularıyla üzerlerine yürüdü ve onları kuşattı. Onlara şöyle buyurdu: 'Allah'a yemin ederim ki benim yanımda güvende olamazsınız, ancak bana vereceğiniz bir ahid ile güvende olursunuz.' Ancak ona ahid vermeyi reddettiler, bunun üzerine o gün onlarla savaştı. Sonra ertesi sabah Benî Kurayza üzerine ordularıyla yürüdü, Benî Nadîr'i bıraktı ve onlardan ahid almasını istedi; onlar da ahid verdiler. Bunun üzerine onlardan ayrıldı ve tekrar Benî Nadîr üzerine ordularıyla yürüdü. Onlarla, sürgünü kabul edinceye kadar savaştı. Benî Nadîr yurtlarından çıkarıldı; develerinin taşıyabildiği eşyalarını, evlerinin kapılarını ve kerestelerini yanlarına aldılar. Benî Nadîr'in hurma ağaçları ise hususi olarak Resûlullah ﷺ'e aitti; Allah bunları ona verdi ve onu buna mahsus kıldı. Yüce Allah şöyle buyurdu: {Allah'ın, onlardan Resûlüne verdiği ganimetlere gelince, siz onun için ne at ne de deve koşturdunuz.} Yani savaşmaksızın elde edildi. Nebi ﷺ bunların çoğunu Muhacirlere verdi ve aralarında paylaştırdı. Ensar'dan ihtiyaç sahibi iki adama da pay verdi; Ensar'dan başka kimseye paylaştırmadı. Geri kalan kısım ise Fâtıma'nın (Allah ondan razı olsun) elinde bulunan Resûlullah ﷺ'in sadakası olarak kaldı.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Benî Nadîr'in malları savaş olmadan dağıtıldı.

Arka plan ve bağlam

Metin, olayları Bedir Savaşı'ndan önce ve sonra konumlandırır; tehdit mektuplarının ve Benî Nadîr ile yapılan anlaşmanın bozulmasının onların sürgün edilmesine ve mallarının dağıtılmasına nasıl yol açtığını anlatır.

Kavramlar ve açıklamalar
Fey

Savaş olmadan Müslüman toplumunun eline geçen mallar.

Muhacirler

Mekke'den Medine'ye hicret eden sahabiler.

Ensar

Peygamber ﷺ'i ve muhacirleri karşılayıp destekleyen Medine halkı.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler, fey hakkındaki ayetten hareketle bu tür malların savaş sonrasında dağıtılan savaş ganimetleriyle aynı olmadığını belirtir. Peygamber ﷺ, ihtiyaçlarını gözeterek malların büyük bölümünü muhacirlere dağıtmış, ihtiyaç sahibi iki ensara da vermiştir. Dağıtım onun idari sorumluluğundaydı; bu anlatı, kişilerin kendi başlarına mala el koymalarına veya şiddete başvurmalarına dayanak oluşturmaz.

Günümüz için dersler
  1. Ortak kaynakları adil kurallara ve yetkili mercilerin denetimine göre yönetin; onlara kendi başınıza el koymayın.
  2. Dağıtım yaparken somut ihtiyaçları ve farklı grupların haklarını gözetin.
  3. Tehditlere ve çatışmalara aceleyle karşılık vermeyin; daha fazla zararı önleyecek sorumlu adımlar arayın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.