Yeminler ve Adaklar · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, 3316. hadis

Imran ibn Husain rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Yeminler ve Adaklar
سنن أبي داود
Kim rivayet etti?

Imran ibn Husain tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، ‏:‏ قَالَ كَانَتِ الْعَضْبَاءُ لِرَجُلٍ مِنْ بَنِي عَقِيلٍ وَكَانَتْ مِنْ سَوَابِقِ الْحَاجِّ قَالَ ‏:‏ فَأُسِرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي وَثَاقٍ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى حِمَارٍ عَلَيْهِ قَطِيفَةٌ فَقَالَ ‏:‏ يَا مُحَمَّدُ عَلاَمَ تَأْخُذُنِي وَتَأْخُذُ سَابِقَةَ الْحَاجِّ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ نَأْخُذُكَ بِجَرِيرَةِ حُلَفَائِكَ ثَقِيفٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ وَكَانَ ثَقِيفٌ قَدْ أَسَرُوا رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏:‏ وَقَدْ قَالَ فِيمَا قَالَ ‏:‏ وَأَنَا مُسْلِمٌ أَوْ قَالَ ‏:‏ وَقَدْ أَسْلَمْتُ ‏.‏ فَلَمَّا مَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم - قَالَ أَبُو دَاوُدَ ‏:‏ فَهِمْتُ هَذَا مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى - نَادَاهُ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَحِيمًا رَفِيقًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ إِنِّي مُسْلِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ لَوْ قُلْتَهَا وَأَنْتَ تَمْلِكُ أَمْرَكَ أَفْلَحْتَ كُلَّ الْفَلاَحِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ ‏:‏ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى حَدِيثِ سُلَيْمَانَ قَالَ ‏:‏ يَا مُحَمَّدُ إِنِّي جَائِعٌ فَأَطْعِمْنِي إِنِّي ظَمْآنٌ فَاسْقِنِي ‏.‏ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ هَذِهِ حَاجَتُكَ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ هَذِهِ حَاجَتُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ فَفُودِيَ الرَّجُلُ بَعْدُ بِالرَّجُلَيْنِ ‏.‏ قَالَ ‏:‏ وَحَبَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَضْبَاءَ لِرَحْلِهِ - قَالَ - فَأَغَارَ الْمُشْرِكُونَ عَلَى سَرْحِ الْمَدِينَةِ فَذَهَبُوا بِالْعَضْبَاءِ - قَالَ - فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهَا وَأَسَرُوا امْرَأَةً مِنَ الْمُسْلِمِينَ - قَالَ - فَكَانُوا إِذَا كَانَ اللَّيْلُ يُرِيحُونَ إِبِلَهُمْ فِي أَفْنِيَتِهِمْ - قَالَ - فَنُوِّمُوا لَيْلَةً وَقَامَتِ الْمَرْأَةُ فَجَعَلَتْ لاَ تَضَعُ يَدَهَا عَلَى بَعِيرٍ إِلاَّ رَغَا حَتَّى أَتَتْ عَلَى الْعَضْبَاءِ - قَالَ - فَأَتَتْ عَلَى نَاقَةٍ ذَلُولٍ مُجَرَّسَةٍ - قَالَ - فَرَكِبَتْهَا ثُمَّ جَعَلَتْ لِلَّهِ عَلَيْهَا إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ لَتَنْحَرَنَّهَا - قَالَ - فَلَمَّا قَدِمَتِ الْمَدِينَةَ عُرِفَتِ النَّاقَةُ نَاقَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا، فَجِيءَ بِهَا وَأُخْبِرَ بِنَذْرِهَا فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ بِئْسَمَا جَزَيْتِيهَا ‏"‏ ‏.‏ أَوْ ‏:‏ ‏"‏ جَزَتْهَا ‏"‏ ‏.‏ ‏:‏ ‏"‏ إِنِ اللَّهُ أَنْجَاهَا عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا، لاَ وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ ‏:‏ وَالْمَرْأَةُ هَذِهِ امْرَأَةُ أَبِي ذَرٍّ ‏.‏

Çeviri

Süleyman b. Harb ve Muhammed b. İsa bize rivayet ettiler, dediler ki: Hammad bize Eyyüb'den, o da Ebû Kılâbe'den, o da Ebû'l-Muhelleb'den, o da İmrân b. Husayn'dan rivayet etti. İmrân şöyle dedi: Ad'bâ adlı deve, Benî Akîl'den bir adamındı ve hacılar kafilesinin önünde giderdi. Adam esir alındı ve bağlanmış vaziyette Nebi ﷺ'e getirildi. Nebi ﷺ üzerinde bir örtü olduğu halde bir eşek üzerindeydi. Adam:

"Ey Muhammed! Beni niçin yakalıyorsun ve hacıların öncüsünü (devesini) niçin alıyorsun?" dedi. Nebi ﷺ: "Seni, müttefiklerin Sakîf'in suçundan dolayı yakalıyoruz" buyurdu. Zira Sakîf kabilesi, Nebi'nin ﷺ ashabından iki kişiyi esir almıştı. Adam: "Ben Müslümanım" veya "İslâm'a girdim" dedi. Nebi ﷺ uzaklaşınca –Ebû Dâvûd dedi ki: Bunu Muhammed b. İsa'nın rivayetinden anladım– adam: "Ey Muhammed! Ey Muhammed!" diye seslendi. Nebi ﷺ merhametli ve şefkatliydi, bu yüzden ona geri döndü ve: "Derdi nedir?" diye sordu. Adam: "Ben Müslümanım" dedi. Nebi ﷺ: "Eğer bunu elinde yetki varken söyleseydin, tam anlamıyla kurtuluşa ererdin" buyurdu. Ebû Dâvûd dedi ki: Sonra Süleyman'ın rivayetine döndüm; orada şöyle deniyordu: "Ey Muhammed! Açım, beni doyur; susuzum, bana su ver." Nebi ﷺ: "İşte senin ihtiyacın budur" veya "Onun ihtiyacı budur" buyurdu. Daha sonra adam, iki esire karşılık fidye olarak serbest bırakıldı. Resûlullah ﷺ Ad'bâ'yı kendi bineği olarak alıkoydu. Ravi dedi ki: Müşrikler Medine'nin otlağına baskın düzenlediler ve Ad'bâ'yı götürdüler. Onu götürürken bir de Müslüman kadını esir aldılar. Gece olunca develerini avlularında dinlendirirlerdi. Bir gece uyuduklarında kadın kalktı; elini hangi devenin üzerine koyduysa o deve böğürdü, ta ki Ad'bâ'ya gelinceye kadar. Uysal ve tecrübeli bir devenin yanına geldi, ona bindi ve eğer Allah kendisini kurtarırsa bu deveyi kurban edeceğine dair Allah'a adakta bulundu. Kadın Medine'ye vardığında deve, Nebi'nin ﷺ devesi olarak tanındı. Nebi ﷺ'e haber verildi, o da devenin getirilmesini emretti. Deve getirildi ve kadının adağından bahsedildi. Nebi ﷺ: "Ona ne kötü bir karşılık verdin!" veya "Ne kötü bir karşılık verdi!" buyurdu ve ekledi: "Allah onu bu deve sayesinde kurtardıktan sonra onu mı keseceksin? Allah'a isyan içeren bir adak yerine getirilmez ve insanın malik olmadığı şeyde de adak olmaz." Ebû Dâvûd dedi ki: Bu kadın, Ebû Zer'in hanımıdır.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Günah içeren veya kişinin kendisine ait olmayan bir malı konu alan adak geçerli değildir.

Arka plan ve bağlam

Rivayet, Müslüman bir kadının esaretten el-Adbâ adlı deve üzerinde kaçışını ve Allah onu kurtarırsa deveyi kurban etmeyi adamasını anlatır. Deve Peygamber ﷺ’e aitti; o da günah içeren veya kişinin tasarruf yetkisi olmayan bir şeyle ilgili adağın yerine getirilmeyeceğini belirtti.

Kavramlar ve açıklamalar
adak

Genellikle ibadet veya şükür amacıyla Allah’a verilen bir söz.

el-Adbâ

Peygamber ﷺ’e ait olan devenin adı.

Sakif

Hikâyede esir alınan adamın müttefiki olarak anılan bir Arap kabilesi.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler buradan Allah’a itaatsizlik içeren bir adağın yerine getirilemeyeceği ve kişinin tasarruf yetkisi bulunmayan bir mal hakkında geçerli adakta bulunamayacağı sonucunu çıkarır. Deve kendisine ait olmadığı için kadının onu kurban etmesi gerekmiyordu. Hikâye ayrıca Peygamber ﷺ’in esirin ihtiyaçlarına merhametle ve dikkatle karşılık verdiğini gösterir. Fıkıh mezhepleri, günah içeren adağın yerine getirilmeyeceği ilkesini kabul eder; telafi veya kefaret hükümleri ise adağın tam olarak nasıl yapıldığına ve fıkhî yoruma göre değişir.

Günümüz için dersler
  1. Allah’ın emirlerine aykırı bir şey için adakta bulunmayın; günah içeren adağı yerine getirmeyin.
  2. Üzerinde karar verme hakkınız olmayan mal veya haklarla ilgili söz vermeyin.
  3. İhtiyaç içindeki insanlara yumuşak davranın ve somut ihtiyaçlarını ciddiye alın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.