Sunan Abi Dawud, 4399. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي ظَبْيَانَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُتِيَ عُمَرُ بِمَجْنُونَةٍ قَدْ زَنَتْ فَاسْتَشَارَ فِيهَا أُنَاسًا فَأَمَرَ بِهَا عُمَرُ أَنْ تُرْجَمَ فَمُرَّ بِهَا عَلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ فَقَالَ مَا شَأْنُ هَذِهِ قَالُوا مَجْنُونَةُ بَنِي فُلاَنٍ زَنَتْ فَأَمَرَ بِهَا عُمَرُ أَنْ تُرْجَمَ . قَالَ فَقَالَ ارْجِعُوا بِهَا ثُمَّ أَتَاهُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْقَلَمَ قَدْ رُفِعَ عَنْ ثَلاَثَةٍ عَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَبْرَأَ وَعَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَعْقِلَ قَالَ بَلَى . قَالَ فَمَا بَالُ هَذِهِ تُرْجَمُ قَالَ لاَ شَىْءَ . قَالَ فَأَرْسِلْهَا . قَالَ فَأَرْسَلَهَا . قَالَ فَجَعَلَ يُكَبِّرُ .
Osman b. Ebî Şeybe bize rivayet etti, Cerîr bize rivayet etti, A'meş'ten, o da Ebû Zabyân'dan, o da İbn Abbâs'tan nakletti: Zina etmiş akıl hastası bir kadın Ömer'e getirildi. Ömer insanlara danıştı ve kadının recmedilmesini emretti. Kadın götürülürken yolda Alî b. Ebî Tâlib (Allah ondan razı olsun) ile karşılaştı. Alî:
"Bu kadının neyi var?" diye sordu. Oradakiler: "Falan kabilenin akıl hastası bir kadınıdır, zina etmiştir; Ömer de onun recmedilmesini emretti" dediler. Alî: "Onu geri götürün" dedi. Sonra Ömer'in yanına gelerek: "Ey Müminlerin Emiri! Bilmez misin ki üç kişiden kalem kaldırılmıştır: Akıl hastasından iyileşinceye kadar, uyuyandan uyanıncaya kadar ve çocuktan ergenlik çağına girinceye kadar?" dedi. Ömer: "Evet, biliyorum" dedi. Alî: "Öyleyse bu kadın neden recmediliyor?" diye sordu. Ömer: "Bir şey yok" dedi. Alî: "Onu serbest bırak" dedi. Bunun üzerine Ömer kadını serbest bıraktı ve tekbir getirmeye başladı.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Akıl sağlığındaki yetersizlik nedeniyle hukuki ehliyeti bulunmayan kişi, bu durumu sürdüğü müddetçe cezalandırılmaz.
Günahların yazılmaması ve tam dinî ve hukuki sorumluluğun bulunmaması anlamına gelen bir ifadedir.
“Müminlerin önderi” anlamına gelen bir unvandır; burada Ömer’e bu şekilde hitap edilir.
Muafiyet, aklî yetersizlik sürdüğü müddetçe geçerlidir; iyileşme hâlinde durum yeniden değerlendirilir.
Klasik âlimler, buradan cezaî sorumluluğun aklî yeterlilik gerektirdiği sonucunu çıkarırlar. Rivayette akıl hastasının yanı sıra uyuyan kişi ve çocuk da anılır: onların fiilleri, tam sorumluluk sahibi bir yetişkininkiyle aynı şekilde değerlendirilmez. Dört Sünni mezhep, bu durumdaki kişinin o sırada işlediği bir fiil nedeniyle cezaî olarak cezalandırılmayacağını genel hatlarıyla kabul eder. Had cezalarının uygulanması ve ehliyetin tespiti kişilerin değil, yargı makamlarının yetkisindedir.
- Kişinin sorumluluğunu dikkatle değerlendirin ve önce eylemlerinin sonuçlarını anlayıp anlayamadığını belirleyin.
- Önemli hukuki kararları yetkili hâkimlere bırakın ve adil bir yargılama süreci sağlayın.
- Ali’nin Ömer’e yürürlükteki hukuk kuralını hatırlatması gibi, haksızlıkları bilgi ve saygıyla düzeltin.
Bu sahih rivayet aynı bölümde yer alır ve aklî yetersizliği bulunan kişinin cezalandırılmamasına ilişkin hukukî ilkeyi destekler.
Sunan Abi Dawud · #4398 (Sahih)Bu sahih rivayet de aklî yetersizliği bulunan kişinin sorumluluktan muaf tutulmasını ele alır.
Sunan Abi Dawud · #4400 (Sahih)Bu sahih varyant, muafiyeti benzer bir ifadeyle aktarır ve aklî olgunluğa erişmeyi de zikreder.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.