Diyet Çeşitleri · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, 4555. hadis

Zayd ibn Thabit rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Diyet Çeşitleri
سنن أبي داود
Kim rivayet etti?

Zayd ibn Thabit tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، فِي الدِّيَةِ الْمُغَلَّظَةِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ سَوَاءً ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ وَعَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ إِذَا دَخَلَتِ النَّاقَةُ فِي السَّنَةِ الرَّابِعَةِ فَهُوَ حِقٌّ وَالأُنْثَى حِقَّةٌ لأَنَّهُ يَسْتَحِقُّ أَنْ يُحْمَلَ عَلَيْهِ وَيُرْكَبَ فَإِذَا دَخَلَ فِي الْخَامِسَةِ فَهُوَ جَذَعٌ وَجَذَعَةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي السَّادِسَةِ وَأَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَثَنِيَّةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي السَّابِعَةِ فَهُوَ رَبَاعٌ وَرَبَاعِيَةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي الثَّامِنَةِ وَأَلْقَى السِّنَّ الَّذِي بَعْدَ الرَّبَاعِيَةِ فَهُوَ سَدِيسٌ وَسَدَسٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي التَّاسِعَةِ وَفَطَرَ نَابُهُ وَطَلَعَ فَهُوَ بَازِلٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي الْعَاشِرَةِ فَهُوَ مُخْلِفٌ ثُمَّ لَيْسَ لَهُ اسْمٌ وَلَكِنْ يُقَالُ بَازِلُ عَامٍ وَبَازِلُ عَامَيْنِ وَمُخْلِفُ عَامٍ وَمُخْلِفُ عَامَيْنِ إِلَى مَا زَادَ ‏.‏ وَقَالَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ بِنْتُ مَخَاضٍ لِسَنَةٍ وَبِنْتُ لَبُونٍ لِسَنَتَيْنِ وَحِقَّةٌ لِثَلاَثٍ وَجَذَعَةٌ لأَرْبَعٍ وَالثَّنِيُّ لِخَمْسٍ وَرَبَاعٌ لِسِتٍّ وَسَدِيسٌ لِسَبْعٍ وَبَازِلٌ لِثَمَانٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَبُو حَاتِمٍ وَالأَصْمَعِيُّ وَالْجَذُوعَةُ وَقْتٌ وَلَيْسَ بِسِنٍّ ‏.‏ قَالَ أَبُو حَاتِمٍ قَالَ بَعْضُهُمْ فَإِذَا أَلْقَى رَبَاعِيَتَهُ فَهُوَ رَبَاعٌ وَإِذَا أَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَقَالَ أَبُو عُبَيْدٍ إِذَا أُلْقِحَتْ فَهِيَ خَلِفَةٌ فَلاَ تَزَالُ خَلِفَةً إِلَى عَشْرَةِ أَشْهُرٍ فَإِذَا بَلَغَتْ عَشْرَةَ أَشْهُرٍ فَهِيَ عُشَرَاءُ ‏.‏ قَالَ أَبُو حَاتِمٍ إِذَا أَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَإِذَا أَلْقَى رَبَاعِيَتَهُ فَهُوَ رَبَاعٌ ‏.‏

Çeviri

Muhammed b. el-Müsennâ bize rivayet etti, Muhammed b. Abdullah bize rivayet etti, Saîd bize rivayet etti; Katâde'den, o da Saîd b. el-Müseyyeb'den, o da Zeyd b. Sâbit'ten, ağırlaştırılmış diyet konusunda nakletti ve aynısını zikretti. Ebû Dâvûd dedi ki: Ebû Ubeyd ve başkaları şöyle demiştir: Dişi deve dördüncü yaşına girdiğinde ona hıkka, erkeğine ise hıkk denir; çünkü yük taşımaya ve binilmeye layık hale gelmiştir. Beşinci yaşına girdiğinde erkek olanına cez', dişi olanına ceza'a denir. Altıncı yaşına girip ön dişlerini döktüğünde erkek olanına senî, dişi olanına seniyye denir. Yedinci yaşına girdiğinde erkek olanına rebâ', dişi olanına rebâiyye denir. Sekizinci yaşına girip rebâiyye'den sonraki dişi döktüğünde erkek olanına sedîs, dişi olanına sedes denir. Dokuzuncu yaşına girip köpek dişi çıktığında ona bâzil denir. Onuncu yaşına girdiğinde muhlif olur. Bundan sonra özel bir ismi yoktur, ancak bâzil-i âm, bâzil-i âmeyn, muhlif-i âm ve muhlif-i âmeyn diye adlandırılır; bu şekilde yaşı arttıkça isimlendirilir. Nadr b. Şümeyl dedi ki: Bint-i mahâd bir yaşındaki dişi deve, bint-i lebûn iki yaşındaki, hıkka üç yaşındaki, ceza'a dört yaşındaki, senî beş yaşındaki, rebâ' altı yaşındaki, sedîs yedi yaşındaki ve bâzil sekiz yaşındaki devedir. Ebû Dâvûd dedi ki: Ebû Hâtim ve Esmaî dediler ki: Ceza'a bir zamandır, diş yaşına bağlı değildir. Ebû Hâtim dedi ki: Bazıları şöyle demiştir: Rebâiyye'sini döktüğünde rebâ', ön dişlerini döktüğünde senî olur. Ebû Ubeyd dedi ki: Deve hamile kaldığında halife adını alır ve on ay boyunca halife olarak kalır; on aya ulaştığında uşerâ' olur. Ebû Hâtim dedi ki: Ön dişlerini döktüğünde senî, rebâiyye'sini döktüğünde rebâ' olur.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Rivayet, diyet tazminatında kullanılan develerin yaşlarını ve adlarını açıklar.

Kavramlar ve açıklamalar
Diyet-i muğallaza

Bileşimi fıkıh kaynaklarında ayrıntılı olarak ele alınan ağırlaştırılmış bir kan diyeti tazminatı türü.

Hıkka

Dördüncü yaşına girmiş dişi deve; metin bu adı binmeye ve yük taşımaya elverişli olmasıyla ilişkilendirir.

Senî

Ön dişlerinin değiştiği yaş evresine ulaşmış deve; aktarılan açıklamalarda kesin yaş tanımı farklılık gösterir.

Âlimlerin çıkarımları

Rivayet, kan diyeti için develerin değerini onların yaşı ve diş gelişimiyle ilişkilendirir. Ebû Ubeyd, en-Nadr b. Şümeyl, Ebû Hâtim ve el-Esmaî deve adlarını ve yaş evrelerini açıklar; ancak kesin sınıflandırma ve ceza' ve senî gibi terimlerde dişlerin rolü konusunda farklı görüşler bildirir. Bu açıklamalar, fıkhî kategorileri dikkatle anlayabilmek için Arapça deve terminolojisini bilmenin gerekli olduğunu gösterir. Metin, dört fıkıh mezhebindeki diyet hükümlerinin tamamını sunmaz; dolayısıyla tüm ayrıntılar hakkında mezhepler üstü bir hüküm çıkarılamaz.

Günümüz için dersler
  1. Tazminat belirlerken ilgili kategori ve değeri açıkça kaydedin; böylece taraflar aynı ölçütü esas alır.
  2. Fıkhî bir hükmü uygularken nakledilen söz ile âlimlerin teknik terimlere ilişkin açıklamalarını birbirinden ayırın.
  3. Diyetle ilgili karmaşık meselelerde, ilgili metinleri ve fıkıh mezhebini bilen yetkin bir âlime danışın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.