Diyet Çeşitleri · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, 4564. hadis

Abdullah ibn Amr ibn al-As rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Hasan (iyi)Kitap: Diyet Çeşitleri
سنن أبي داود
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Amr ibn al-As tarafından rivayet edildi

Hasan (iyi)

Rivayet

Arapça metin

قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَجَدْتُ فِي كِتَابِي عَنْ شَيْبَانَ، - وَلَمْ أَسْمَعْهُ مِنْهُ - فَحَدَّثْنَاهُ أَبُو بَكْرٍ، - صَاحِبٌ لَنَا ثِقَةٌ - قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ رَاشِدٍ - عَنْ سُلَيْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ مُوسَى - عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَوِّمُ دِيَةَ الْخَطَإِ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عَدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ يُقَوِّمُهَا عَلَى أَثْمَانِ الإِبِلِ فَإِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَاجَتْ رُخْصًا نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا وَبَلَغَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَيْنَ أَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانِمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عَدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ ثَمَانِيَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَمَنْ كَانَ دِيَةُ عَقْلِهِ فِي الشَّاءِ فَأَلْفَىْ شَاةٍ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْعَقْلَ مِيرَاثٌ بَيْنَ وَرَثَةِ الْقَتِيلِ عَلَى قَرَابَتِهِمْ فَمَا فَضَلَ فَلِلْعَصَبَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الأَنْفِ إِذَا جُدِعَ الدِّيَةَ كَامِلَةً وَإِنْ جُدِعَتْ ثَنْدُوَتُهُ فَنِصْفُ الْعَقْلِ خَمْسُونَ مِنَ الإِبِلِ أَوْ عَدْلُهَا مِنَ الذَّهَبِ أَوِ الْوَرِقِ أَوْ مِائَةُ بَقَرَةٍ أَوْ أَلْفُ شَاةٍ وَفِي الْيَدِ إِذَا قُطِعَتْ نِصْفُ الْعَقْلِ وَفِي الرِّجْلِ نِصْفُ الْعَقْلِ وَفِي الْمَأْمُومَةِ ثُلُثُ الْعَقْلِ ثَلاَثٌ وَثَلاَثُونَ مِنَ الإِبِلِ وَثُلْثٌ أَوْ قِيمَتُهَا مِنَ الذَّهَبِ أَوِ الْوَرِقِ أَوِ الْبَقَرِ أَوِ الشَّاءِ وَالْجَائِفَةُ مِثْلُ ذَلِكَ وَفِي الأَصَابِعِ فِي كُلِّ أُصْبُعٍ عَشْرٌ مِنَ الإِبِلِ وَفِي الأَسْنَانِ فِي كُلِّ سِنٍّ خَمْسٌ مِنَ الإِبِلِ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ عَقْلَ الْمَرْأَةِ بَيْنَ عَصَبَتِهَا مَنْ كَانُوا لاَ يَرِثُونَ مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا فَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا وَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهُمْ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ لِلْقَاتِلِ شَىْءٌ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَارِثٌ فَوَارِثُهُ أَقْرَبُ النَّاسِ إِلَيْهِ وَلاَ يَرِثُ الْقَاتِلُ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ هَذَا كُلُّهُ حَدَّثَنِي بِهِ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ مِنْ أَهْلِ دِمَشْقَ هَرَبَ إِلَى الْبَصْرَةِ مِنَ الْقَتْلِ ‏.‏

Çeviri

Ebû Dâvûd dedi ki: Kitabımda Şeybân'dan şu rivayeti buldum -kendisinden işitmemiştim-; güvenilir bir dostumuz olan Ebû Bekir bize anlattı: Şeybân bize anlattı, Muhammed -yani İbn Râşid- bize anlattı, Süleyman -yani İbn Mûsâ-'dan, o da Amr b. Şuayb'dan, o babasından, o da dedesinden rivayet etti: Resûlullah ﷺ, köy halkı için hataen öldürme diyetini dört yüz dinar veya bunun karşılığı olan gümüş olarak takdir ederdi. Bunu deve fiyatlarına göre belirlerdi; develerin fiyatı arttığında diyet miktarını artırır, ucuzladığında ise azaltırdı. Resûlullah ﷺ döneminde diyet dört yüz ile sekiz yüz dinar arasında değişmiş, gümüş karşılığı ise sekiz bin dirhem olmuştur. Resûlullah ﷺ, sığır sahiplerinin iki yüz sığır, koyun sahiplerinin ise bin koyun ödemesine hükmetti. Yine Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

"Şüphesiz diyet, öldürülen kişinin mirasçıları arasında yakınlık derecelerine göre paylaştırılır; geriye kalan kısım ise asabeye (erkek akrabalarına) aittir." Resûlullah ﷺ, burnun tamamının kesilmesi halinde tam diyetin, burnun ucunun kesilmesi halinde ise yarım diyetin gerekli olduğuna hükmetti; bu da elli deve veya altın/gümüş karşılığı ya da yüz sığır veya bin koyundur. El kesildiğinde yarım diyet, ayak kesildiğinde de yarım diyet gerekir. Beyin zarına ulaşan baş yarasında (mâmûme) diyetin üçte biri gerekir; bu da otuz üç deve ve bir üçtür veya altın, gümüş, sığır yahut koyun karşılığıdır. Vücut boşluğuna ulaşan yarada (câife) da aynı miktar gerekir. Parmaklarda her parmak için on deve, dişlerde her diş için beş deve gerekir. Resûlullah ﷺ, kadının diyetinin asabesi arasında paylaştırılacağına hükmetti; onlar kadından hiçbir şey miras almazlar, sadece mirasçılardan artan kısım onlara verilir. Eğer kadın öldürülürse, diyeti mirasçıları arasında paylaştırılır ve onlar katili öldürme hakkına sahiptirler. Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu: "Katil için hiçbir pay yoktur. Eğer maktulün varisi yoksa, varisi kendisine en yakın olan kişidir; ancak katil hiçbir şekilde miras alamaz." Muhammed dedi ki: Bütün bunları bana Süleyman b. Mûsâ, Amr b. Şuayb'dan, o babasından, o da dedesinden, o da Nebi ﷺ'den rivayet etti. Ebû Dâvûd dedi ki: Muhammed b. Râşid Şamlıydı, öldürülmekten kaçarak Basra'ya sığınmıştı.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Hadis, kan bedeli, yaralanma tazminatı ve miras hukukunu ele alır.

Kavramlar ve açıklamalar
kan bedeli (diyet)

İslam hukuk kurallarına göre kasten öldürme veya belirli yaralanmalar nedeniyle ödenmesi gerekebilen mali tazminat.

asabə

Bazı miras durumlarında sabit pay sahiplerinden arta kalana hak kazanabilen baba tarafından erkek akrabalar.

câife

Vücut boşluklarından birine kadar işleyen bıçak yarası veya başka bir yara.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik fakihler bu rivayeti, kan bedelinin belirlenmesi ve paylaştırılması, belirli yaralanmalar için tazminat ve failin mirastan mahrum bırakılması hükümleri bağlamında ele almıştır. Belirtilen miktarlar ve sayılar, diğer rivayetler ve uygulanma koşulları ışığında yorumlanmıştır; bunlar kişilere kendi başlarına ceza veya tazminat uygulama yetkisi vermez. Somut olaylar hakkında karar verme yetkisi yetkili yargı mercilerine aittir.

Günümüz için dersler
  1. Yaralanma, tazminat ve mirasla ilgili anlaşmazlıkları ehil uzmanlara ve yetkili yargı mercilerine götürün.
  2. Tazminat anlaşmalarını dikkatle kayıt altına alın ve ilgili herkese adil davranın.
  3. Kendi başınıza hüküm vermeyin: anılan cezalar ve hak talepleri, kişilere şiddet kullanma yetkisi vermez.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.