Sunan Abi Dawud, 4695. hadis
Umar ibn al-Khattab rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Dawud'den Yahya ibn Ya'mar'e uzanan rivayet zinciri
- 1Ubaydullah ibn Mu'adhAbu Dawud'e aktardıعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ
- 2Babası Mu'adhأَبِي
- 3Kahmasكَهْمَسٌ
- 4Ibn Buraydaابْنِ بُرَيْدَةَ
- 5Yahya ibn Ya'marيَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.
Rivayet
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلاَءِ فِي الْقَدَرِ . فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلاً فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلاَمَ إِلَىَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لاَ قَدَرَ وَالأَمْرُ أُنُفٌ . فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ . قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ . قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا . قَالَ " أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ " . قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ " يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنِ السَّائِلُ " . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ " .
Ubeydullah b. Muaz bize rivayet etti, babam bize rivayet etti, Kehmes bize rivayet etti; İbn Bureyde'den, o da Yahya b. Ya'mer'den nakletti: Basra'da kader hakkında ilk konuşan kişi Ma'bed el-Cühenî idi. Ben ve Humeyd b. Abdurrahman el-Himyerî hac veya umre yapmak üzere yola çıktık. Dedik ki: 'Keşke Resûlullah ﷺ'in ashabından biriyle karşılaşsak da bize bu insanların kader hakkında söylediklerini sorsak.' Allah bize, mescide girmekte olan Abdullah b. Ömer'i bulmayı nasip etti. Arkadaşımla birlikte onun iki yanına geçtik; arkadaşımın sözü bana bırakacağını düşündüm ve dedim ki: 'Ey Ebu Abdurrahman! Bizim tarafta bazı insanlar türedi; Kur'an okuyorlar ve ilimde derinleşmeye çalışıyorlar ancak kader olmadığını, işlerin başıboş olduğunu iddia ediyorlar.' Bunun üzerine şöyle buyurdu: 'Onlarla karşılaştığında kendilerine söyle: Ben onlardan uzağım, onlar da benden uzaktır. Abdullah b. Ömer'in yemin ettiği Zat'a andolsun ki, eğer onların birinin Uhud dağı kadar altını olsa ve bunu infak etse, kadere iman etmedikçe Allah onu kabul etmez.' Sonra ekledi: 'Bana Ömer b. Hattab şunu rivayet etti: Bir gün biz Resûlullah ﷺ'in yanında otururken yanımıza elbiseleri bembeyaz, saçları simsiyah olan bir adam geldi. Üzerinde yolculuk eseri yoktu ve biz onu tanımıyorduk. Nihayet Peygamber ﷺ'in yanına oturdu, dizlerini O'nun dizlerine dayadı ve ellerini uyluklarına koyarak:
"Ya Muhammed! Bana İslam'ı anlat" dedi. Resûlullah ﷺ buyurdular ki: "İslam; Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın Resûlü olduğuna şehadet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekatı vermen, Ramazan orucunu tutman ve gücün yetiyorsa Beyt'i haccetmendir." Adam: "Doğru söyledin" dedi. Biz, ona soru sorup sonra da tasdik etmesine şaşırdık. Adam: "Bana imanı anlat" dedi. Resûlullah ﷺ: "Allah'a, meleklerine, kitaplarına, resullerine, ahiret gününe ve hayrı ile şerri ile kadere inanmandır" buyurdular. Adam yine: "Doğru söyledin" dedi. Sonra: "Bana ihsanı anlat" dedi. Buyurdular ki: "İhsan; Allah'ı görüyormuşsun gibi O'na kulluk etmendir. Her ne kadar sen O'nu görmüyorsan da O seni mutlaka görüyor." Adam: "Bana kıyameti haber ver" dedi. Buyurdular ki: "Bu konuda kendisine soru sorulan, sorandan daha bilgili değildir." Adam: "Öyleyse alametlerini haber ver" dedi. Buyurdular ki: "Cariyenin efendisini doğurması ve yalınayak, çıplak, fakir çobanların bina yapmada birbirleriyle yarışmalarıdır." Sonra adam gitti. Ben üç gün bekledim, sonra Resûlullah ﷺ: "Ey Ömer! Soranın kim olduğunu biliyor musun?" diye sordu. Ben: "Allah ve Resûlü daha iyi bilir" dedim. Buyurdular ki: "O Cebrail'di; size dininizi öğretmek için gelmişti."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Hadis, İslam’ı, imanı, ihsanı ve kadere imanı birbirine bağlar.
Yahya ibn Ya'mar ve Humeyd ibn Abdurrahman, Basra’da kaderi inkâr eden kişiler hakkında soru sormak için Abdullah ibn Ömer’e gittiler. İbn Ömer, onlara Ömer ibn el-Hattab’ın Cibril’le ilgili rivayetini aktardı.
İlahi takdir: Allah’ın meydana gelecekleri, hayrı ve şerri bilmesi ve takdir etmesi.
Allah’ın seni gördüğünün bilincinde olarak O’na içtenlikle ve dikkatle kulluk etmek.
Kıyamet günü; onun ne zaman kopacağını yalnızca Allah bilir.
Klasik âlimler, Cibril’in sorularını dinin özlü bir açıklaması olarak görür: İslam zahirî ibadetleri, iman inanç esaslarını, ihsan ise kulluğun en yetkin hâlini kapsar. Kaderin zikredilmesi, ona imanın imanın bir parçası olduğunu gösterir. Âlimler ayrıca Kıyamet Saati’nin bilgisinin Allah’a ait olduğunu ve soru sormanın bilgi öğretmek için kabul gören bir yol olduğunu vurgular.
- İman esaslarını ve ibadet yükümlülüklerini adım adım öğren; bir şey anlaşılmadığında güvenilir âlimlere sor.
- Allah’ın seni gördüğünün bilincinde olarak ibadetlerini dikkat ve samimiyetle yerine getir.
- Her şeyi bilemeyeceğini kabul et: Kıyamet Saati’nin vakti Allah’ın ilmindedir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.