Sahih al-Bukhari, 1286. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ بِمَكَّةَ وَجِئْنَا لِنَشْهَدَهَا، وَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا ـ أَوْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى أَحَدِهِمَا. ثُمَّ جَاءَ الآخَرُ، فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ أَلاَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَدْ كَانَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ، ثُمَّ حَدَّثَ قَالَ صَدَرْتُ مَعَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ، إِذَا هُوَ بِرَكْبٍ تَحْتَ ظِلِّ سَمُرَةٍ فَقَالَ اذْهَبْ، فَانْظُرْ مَنْ هَؤُلاَءِ الرَّكْبُ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ادْعُهُ لِي. فَرَجَعْتُ إِلَى صُهَيْبٍ فَقُلْتُ ارْتَحِلْ فَالْحَقْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. فَلَمَّا أُصِيبَ عُمَرُ دَخَلَ صُهَيْبٌ يَبْكِي يَقُولُ وَاأَخَاهُ، وَاصَاحِبَاهُ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَا صُهَيْبُ أَتَبْكِي عَلَىَّ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما فَلَمَّا مَاتَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ عُمَرَ، وَاللَّهِ مَا حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ لَيُعَذِّبُ الْمُؤْمِنَ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ. وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". وَقَالَتْ حَسْبُكُمُ الْقُرْآنُ {وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى}. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عِنْدَ ذَلِكَ وَاللَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى. قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ وَاللَّهِ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ شَيْئًا.
Abdân bize rivayet etti, Abdullah bize rivayet etti, İbn Cüreyc bize haber verdi ve dedi ki: Abdullah b. Ubeydillah b. Ebî Müleyke bana haber verdi ve dedi ki: Osman’ın –Allah ondan razı olsun– bir kızı Mekke’de vefat etti ve biz cenazesine katılmak için geldik. İbn Ömer ile İbn Abbas –Allah hepsinden razı olsun– da oradaydı; ben onların arasında oturuyordum –veya râvi: birinin yanına oturdum, dedi. Sonra diğeri geldi ve benim yanıma oturdu. Abdullah b. Ömer –Allah her ikisinden de razı olsun– Amr b. Osman’a dedi ki:
“Ağlamayı yasaklamaz mısın? Zira Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: ‘Ölü, ailesinin kendisi için ağlaması sebebiyle azap görür.’” İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– dedi ki: “Ömer –Allah ondan razı olsun– da bunun bir kısmını söylerdi.” Sonra şu hadiseyi nakletti: “Ömer –Allah ondan razı olsun– ile birlikte Mekke’den yola çıktık, Beydâ’ya vardığımızda bir samura ağacının gölgesinde bazı yolcular gördü. Bana: ‘Git bak, bu yolcular kimmiş?’ dedi. Gidip baktım ki içlerinde Suheyb vardı. Dönüp Ömer’e haber verdim, o da: ‘Onu yanıma çağır’ dedi. Suheyb’e dönüp: ‘Yola çık ve Müminlerin Emîri’ne yetiş’ dedim. Daha sonra Ömer bıçaklandığında, Suheyb ağlayarak içeri girdi ve: ‘Ey kardeşim! Ey dostum!’ diyordu. Bunun üzerine Ömer –Allah ondan razı olsun– ona: ‘Ey Suheyb! Benim için mi ağlıyorsun? Hâlbuki Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştu: "Ölü, ailesinin kendisi için ağlamasının bir kısmı sebebiyle azap görür"’ dedi.” İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– devamla dedi ki: “Ömer –Allah ondan razı olsun– vefat edince bu meseleyi Aişe’ye –Allah ondan razı olsun– anlattım. O da şöyle dedi: ‘Allah Ömer’e rahmet etsin. Vallahi Resûlullah ﷺ, Allah’ın mümini ailesinin ağlaması sebebiyle azap edeceğini söylememiştir. Ancak Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz Allah, kâfirin azabını, ailesinin kendisi için ağlaması sebebiyle artırır."’ Ve ekledi: ‘Size Kur’an yeter: {Hiçbir günahkâr başka bir günahkârın günahını yüklenmez.}’” İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– bunun üzerine dedi ki: “Güldüren de ağlatan da ancak Allah’tır.” İbn Ebî Müleyke dedi ki: “Vallahi İbn Ömer –Allah her ikisinden de razı olsun– bundan sonra hiçbir şey söylemedi.”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Yas gözyaşlarına izin vardır; metin müminin ve inkârcının akıbetini birbirinden ayırır.
Rivayet, Osman’ın Mekke’de vefat eden bir kızından söz eder ve cenazesi sırasında geçen konuşmayı anlatır. Ayrıca İbn Abbas, Ömer’in kendisi için yas tutan Suheyb’i azarladığını aktarır.
Ömer ile İbn Abbas’ın yolculuk sırasında yolculara rastladığı bir yer.
Yolcuların altında dinlendiği ağaç.
Kur’anî bir ilke: Her insan kendi yaptıklarından sorumludur.
Âlimler, rivayeti anlamlandırırken Aişe’nin açıklamasını dikkate alır: Sıradan üzüntü ve gözyaşları, mümini başkasının amellerinden sorumlu kılmaz. Ağıt yakmak ve Allah’ın takdirine itiraz etmek gibi yasak yas davranışları ise farklıdır ve âlimlerce uygun görülmez. Fıkıh mezhepleri de sessiz gözyaşları ve üzüntüyü bu tür yasak ağıt ritüellerinden ayırır; ayrıntılı hukuki değerlendirmeler farklılık gösterir.
- Yas tutan birine teselli verin ve sıradan gözyaşlarını kınamayın.
- Ağıt yakmaktan veya Allah’ın takdirini reddeden sözlerden kaçının.
- Rivayetleri dikkatle okuyun ve bilgili sahabelerin açıklamalarını birlikte değerlendirin.
Bu rivayet de yakınların ağlamasına ilişkin sözleri ele alır ve konunun bütünlük içinde incelenmesine yardımcı olur.
Sahih al-Bukhari · #1285 (Sahih)Kayıp karşısında üzüntü ve gözyaşlarının görülebileceğini açıklar; doğal yas ile yasak ağıt arasındaki ayrımı anlamaya bağlam sağlar.
Sahih al-Bukhari · #1287 (Sahih)Bu rivayet, yas ve ağlamaya ilişkin sözlerin açıklanması tartışmasını sürdürür.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.