Sahih al-Bukhari, 1287. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ بِمَكَّةَ وَجِئْنَا لِنَشْهَدَهَا، وَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا ـ أَوْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى أَحَدِهِمَا. ثُمَّ جَاءَ الآخَرُ، فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ أَلاَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَدْ كَانَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ، ثُمَّ حَدَّثَ قَالَ صَدَرْتُ مَعَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ، إِذَا هُوَ بِرَكْبٍ تَحْتَ ظِلِّ سَمُرَةٍ فَقَالَ اذْهَبْ، فَانْظُرْ مَنْ هَؤُلاَءِ الرَّكْبُ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ادْعُهُ لِي. فَرَجَعْتُ إِلَى صُهَيْبٍ فَقُلْتُ ارْتَحِلْ فَالْحَقْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. فَلَمَّا أُصِيبَ عُمَرُ دَخَلَ صُهَيْبٌ يَبْكِي يَقُولُ وَاأَخَاهُ، وَاصَاحِبَاهُ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَا صُهَيْبُ أَتَبْكِي عَلَىَّ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما فَلَمَّا مَاتَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ عُمَرَ، وَاللَّهِ مَا حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ لَيُعَذِّبُ الْمُؤْمِنَ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ. وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". وَقَالَتْ حَسْبُكُمُ الْقُرْآنُ {وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى}. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عِنْدَ ذَلِكَ وَاللَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى. قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ وَاللَّهِ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ شَيْئًا.
Abdân bize rivayet etti, Abdullah bize rivayet etti, İbn Cüreyc bize haber verdi ve dedi ki: Abdullah b. Ubeydillah b. Ebî Müleyke bana haber verdi ve dedi ki: Osman’ın –Allah ondan razı olsun– bir kızı Mekke’de vefat etti ve biz cenazesine katılmak için geldik. İbn Ömer ile İbn Abbas –Allah hepsinden razı olsun– da orada hazır bulundular; ben de onların arasında oturuyordum –yahut dedi ki: birinin yanına oturdum. Sonra diğeri geldi ve benim yanıma oturdu. Abdullah b. Ömer –Allah her ikisinden de razı olsun– Amr b. Osman’a dedi ki:
“Ağlamayı yasaklamaz mısın? Zira Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: ‘Ölü, ailesinin kendisi için ağlaması sebebiyle azap görür.’” İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– dedi ki: “Ömer –Allah ondan razı olsun– bazen bunu söylerdi.” Sonra şunu nakletti: “Ömer –Allah ondan razı olsun– ile birlikte Mekke’den yola çıktık; Beydâ’ya vardığımızda bir semure ağacının gölgesinde bazı yolcular gördü. Bana: ‘Git bak, bu yolcular kimmiş?’ dedi. Gidip baktım ki içlerinde Suheyb vardı. Dönüp ona haber verdim; o da: ‘Onu bana çağır’ dedi. Suheyb’e dönüp: ‘Yola çık ve Müminlerin Emîri’ne yetiş’ dedim. Daha sonra Ömer bıçaklandığında Suheyb ağlayarak içeri girdi ve: ‘Ey kardeşim! Ey dostum!’ diyordu. Bunun üzerine Ömer –Allah ondan razı olsun– ona: ‘Ey Suheyb! Benim için ağlıyor musun? Hâlbuki Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştu: “Ölü, ailesinin kendisi için ağlamasının bir kısmı sebebiyle azap görür”’ dedi.” İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– devamla dedi ki: “Ömer –Allah ondan razı olsun– vefat edince bu meseleyi Aişe’ye –Allah ondan razı olsun– anlattım. O da şöyle dedi: ‘Allah Ömer’e rahmet etsin. Vallahi Resûlullah ﷺ, Allah’ın mümini ailesinin ağlaması sebebiyle azaplandıracağını söylememiştir. Ancak Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: “Allah, kâfirin azabını, ailesinin kendisi için ağlaması sebebiyle artırır.”’ Ve ekledi: ‘Size Kur’an yeter: {Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez} (Fâtır 35/18).’” İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– bunun üzerine dedi ki: “Güldüren de ağlatan da ancak Allah’tır.” İbn Ebî Müleyke dedi ki: “Vallahi İbn Ömer –Allah her ikisinden de razı olsun– bundan sonra hiçbir şey söylemedi.”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Rivayet, ölü için ağlamayı ve bunun açıklamasını ele alır.
Rivayet, Osman’ın bir kızının Mekke’deki cenazesinden söz eder ve İbn Ömer ile Aişe’nin ölü için ağlama konusundaki yorum farkını aktarır.
Mekke ile Medine arasındaki güzergâhta bir yer.
Hikâyedeki yolcuların altında dinlendiği ağaç.
Kur’anî bir ilke: Her insan kendi amellerinden sorumludur.
Âlimler bu rivayeti Aişe’nin düzeltmesi ve bireysel sorumluluğa ilişkin Kur’an ayetleriyle birlikte ele alırlar. Doğal gözyaşı ve üzüntüyü; feryat ve ağıt gibi yasak matem davranışlarından ayırırlar. Ölen kişi, başkasının işlediği günahtan sorumlu tutulmaz. Uyarı, kâfirle veya ölen kişinin hayattayken emrettiği ya da teşvik ettiği yasla ilgili olarak açıklanmıştır. Sünni fıkıh mezhepleri doğal gözyaşına izin verir, feryat ve ağıdı yasaklar.
- Yakınlarını kaybedenlere şefkatle teselli verin; doğal gözyaşlarına izin verirken feryat ve ağıttan kaçının.
- Metinler ilk bakışta farklı görünüyorsa rivayetleri karşılaştırın ve uzmanların açıklamalarına başvurun.
- Kimseyi başkasının günahıyla sorumlu tutmayın; her insan kendi amellerinden sorumludur.
Aynı anlatıdaki bu bölüm de Ömer’in sözlerini, Süheyb’in ağlamasını ve Aişe’nin düzeltmesini ele alır.
Sahih al-Bukhari · #1288 (Sahih)Bu devam niteliğindeki rivayet, ölü için ağlama konusunu ele alır ve tartışmanın bağlamını anlamaya yardımcı olur.
Sahih al-Bukhari · #1289 (Sahih)Bu rivayet de Aişe’nin ölüler için ağlamaya ilişkin açıklamasını aktarır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.