Cenaze · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 1288. hadis

Aisha bint Abi Bakr rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Cenaze
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Aisha bint Abi Bakr tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ بِمَكَّةَ وَجِئْنَا لِنَشْهَدَهَا، وَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا ـ أَوْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى أَحَدِهِمَا‏.‏ ثُمَّ جَاءَ الآخَرُ، فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ أَلاَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَدْ كَانَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ، ثُمَّ حَدَّثَ قَالَ صَدَرْتُ مَعَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ، إِذَا هُوَ بِرَكْبٍ تَحْتَ ظِلِّ سَمُرَةٍ فَقَالَ اذْهَبْ، فَانْظُرْ مَنْ هَؤُلاَءِ الرَّكْبُ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ادْعُهُ لِي‏.‏ فَرَجَعْتُ إِلَى صُهَيْبٍ فَقُلْتُ ارْتَحِلْ فَالْحَقْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ‏.‏ فَلَمَّا أُصِيبَ عُمَرُ دَخَلَ صُهَيْبٌ يَبْكِي يَقُولُ وَاأَخَاهُ، وَاصَاحِبَاهُ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَا صُهَيْبُ أَتَبْكِي عَلَىَّ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما فَلَمَّا مَاتَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ عُمَرَ، وَاللَّهِ مَا حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ لَيُعَذِّبُ الْمُؤْمِنَ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ‏.‏ وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَتْ حَسْبُكُمُ الْقُرْآنُ ‏{‏وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى‏}‏‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عِنْدَ ذَلِكَ وَاللَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ وَاللَّهِ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ شَيْئًا‏.‏

Çeviri

Abdân bize rivayet etti, Abdullah bize rivayet etti, İbn Cüreyc bize haber verdi ve dedi ki: Abdullah b. Ubeydillah b. Ebî Müleyke bana haber verdi ve dedi ki: Osman’ın –Allah ondan razı olsun– bir kızı Mekke’de vefat etti ve biz cenazesine katılmak için geldik. İbn Ömer ve İbn Abbas –Allah hepsinden razı olsun– da oradaydı ve ben onların arasında oturuyordum –veya dedi ki: birinin yanına oturdum. Sonra diğeri geldi ve yanıma oturdu. Abdullah b. Ömer –Allah her ikisinden de razı olsun– Amr b. Osman’a dedi ki:

"Ağlamayı yasaklamaz mısın? Zira Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: 'Ölü, ailesinin kendisi için ağlaması sebebiyle azap görür.'" İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– dedi ki: "Ömer de bunun bir kısmını söylerdi." Sonra anlatmaya devam etti: "Ömer –Allah ondan razı olsun– ile birlikte Mekke’den yola çıktım, Beyda’ya vardığımızda bir samura ağacının gölgesinde bazı yolcular gördü. Bana: 'Git bak bu yolcular kimmiş?' dedi. Gidip baktığımda Suheyb’in de aralarında olduğunu gördüm. Ona haber verdim, o da: 'Onu benim için çağır' dedi. Suheyb’e dönüp: 'Yola çık ve Müminlerin Emiri’ne yetiş' dedim. Ömer bıçaklandığında Suheyb ağlayarak içeri girdi ve: 'Ey kardeşim! Ey dostum!' diyordu. Bunun üzerine Ömer –Allah ondan razı olsun– ona dedi ki: 'Ey Suheyb! Benim için ağlıyor musun? Hâlbuki Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştu: "Ölü, ailesinin kendisi için ağlamasının bir kısmı sebebiyle azap görür."'" İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– ekledi: "Ömer –Allah ondan razı olsun– vefat edince bunu Aişe’ye –Allah ondan razı olsun– anlattım. O da dedi ki: 'Allah Ömer’e rahmet etsin. Vallahi Resûlullah ﷺ, Allah’ın mümini ailesinin ağlaması sebebiyle azaplandıracağını söylememiştir. Ancak Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: "Allah, kafirin azabını, ailesinin kendisi için ağlaması sebebiyle artırır."' Ve ekledi: 'Size Kur’an yeter: {Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez.}'" İbn Abbas –Allah her ikisinden de razı olsun– bunun üzerine dedi ki: "Güldüren de ağlatan da ancak Allah’tır." İbn Ebî Müleyke dedi ki: "Vallahi İbn Ömer –Allah her ikisinden de razı olsun– bundan sonra hiçbir şey söylemedi."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Vefat eden kişi, yakınlarının izin verilen üzüntüsünden sorumlu tutulmaz.

Arka plan ve bağlam

Rivayet, Osman’ın bir kızının Mekke’de vefat ettiğini bildirir. Cenazesinde İbn Ömer yakınlarının ağlaması hakkında konuşmuş; ardından İbn Abbas, Aişe’nin açıklamasını aktarmıştır.

Kavramlar ve açıklamalar
el-Beyda

Mekke ile Medine arasındaki güzergâhta bulunan bir yer.

Semüre ağacı

Hikâyedeki yolcuların altında dinlendiği bir ağaç türü.

Hiçbir yük taşıyan, başkasının yükünü taşımaz

Kur’anî bir ilke: Her insan kendi amellerinden sorumludur.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu rivayeti, yasla ilgili diğer metinlerle birlikte yorumlar. Normal şekilde ağlamak ve üzüntüyü göstermek caizdir; yüksek sesle ağıt yakmak ve Allah’ın takdirine karşı çıkma ifade eden sözler gibi yasak davranışlar ise farklıdır. Aişe’nin açıklaması, müminin ailesinin üzüntüsü nedeniyle cezalandırılmayacağını ortaya koyar. Âlimler rivayetlerin farklı ifadelerini ve bağlamlarını ele almış; dört Sünni fıkıh mezhebi de doğal ağlama ile yasak ağıt arasında ayrım yapmıştır.

Günümüz için dersler
  1. Doğal ağlamayı kınamadan, yanında bulunup sakin sözlerle yas tutan kişiye destek olun.
  2. Ağıttan ve Allah’ın takdirini reddeden ifadelerden kaçının.
  3. Yasla ilgili metinleri, hiç kimsenin başkasının günahını taşımayacağı yönündeki Kur’anî ilkeyle birlikte değerlendirin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.