Sahih al-Bukhari, 1295. hadis
Sa'd ibn Abi Waqqas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abdullah ibn Yusufal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ
- 2Malikمَالِكٌ
- 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 4Amir ibn Sa'd ibn Abu Waqqasعَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ
- 5Babası Sa'dأَبِيهِ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ وَجَعٍ اشْتَدَّ بِي فَقُلْتُ إِنِّي قَدْ بَلَغَ بِي مِنَ الْوَجَعِ وَأَنَا ذُو مَالٍ، وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ " لاَ ". فَقُلْتُ بِالشَّطْرِ فَقَالَ " لاَ " ثُمَّ قَالَ " الثُّلُثُ وَالثُّلْثُ كَبِيرٌ ـ أَوْ كَثِيرٌ ـ إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ أُجِرْتَ بِهَا، حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فِي امْرَأَتِكَ ". فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ " إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً صَالِحًا إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ دَرَجَةً وَرِفْعَةً، ثُمَّ لَعَلَّكَ أَنْ تُخَلَّفَ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ، يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ مَاتَ بِمَكَّةَ ".
Abdullah b. Yusuf bize rivayet etti, Malik bize haber verdi; İbn Şihab'dan, o da Amir b. Sa'd b. Ebi Vakkas'tan, o da babasından -Allah ondan razı olsun- nakletti: Babası şöyle dedi:
"Resûlullah ﷺ Veda Haccı yılında beni ziyaret ettiğinde şiddetli bir hastalık geçirmiştim. Dedim ki: 'Hastalık beni bu hale getirdi, malım çoktur ve benden sadece bir kız mirasçıdır. Malımın üçte ikisini sadaka olarak vereyim mi?' Buyurdu ki: 'Hayır.' Ben: 'Yarısını?' dedim. Yine: 'Hayır' buyurdu. Sonra ekledi: 'Üçte bir, hatta üçte bir bile çoktur. Mirasçılarını zengin bırakman, onları muhtaç durumda bırakıp insanların el avuç açmalarına sebep olmandan daha hayırlıdır. Allah'ın rızasını gözeterek yaptığın her harcama için mutlaka mükafatlandırılırsın; eşinin ağzına koyduğun lokma bile buna dahildir.' Dedim ki: 'Ey Allah'ın Resulü! Ashabım gittikten sonra geride mi kalacağım?' Buyurdu ki: 'Geride kalıp salih ameller işlersen, bu senin dereceni ve makamını ancak yükseltir. Belki ömrün uzar da bazı insanlar senden faydalanır, başkaları ise zarar görür. Allah'ım! Ashabımın hicretini tamamla ve onları topukları üzerinde geri döndürme. Fakat zavallı Sa'd b. Havle...' Resûlullah ﷺ onun Mekke'de vefat etmesine üzülmüştü."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Vasiyeti üçte birle sınırla ve mirasçılarına iyi bak.
Sa'd ibn Abi Waqqas Veda Haccı sırasında ağır hastaydı ve malının ne kadarını sadaka olarak vasiyet edebileceğini Peygamber’e ﷺ sordu.
Allah rızası için yapılan gönüllü bağış veya hayır harcaması.
Malın üçte biri; Peygamber ﷺ bunun bile büyük bir pay olduğunu vurgulamıştır.
İslam miras hukuku kurallarına göre terekenin bir bölümünü almaya hak kazanan aile fertleri.
Klasik âlimler bu rivayetten, hayır amaçlı vasiyetin malın üçte birini aşmaması gerektiği ve mirasçılar aksi hâlde maddi sıkıntıya düşecekse daha azının tercih edilebileceği sonucunu çıkarırlar. Mirasçılar yoksulluk ve başkalarına muhtaç olmaktan korunmalıdır. Aileye yapılan caiz harcamalar da Allah rızası için yapıldığında sevap kazandırabilir. Fıkıh mezhepleri vasiyetlerin ayrıntılı hükümlerini ve mirasçıların rızasını ele alır; bu rivayet üçte bir sınırını ve geride kalanlara karşı sorumluluğu vurgular.
- Vasiyet yoluyla yapılan hayır bağışında üçte biri sınır kabul et ve mirasçıların haklarını gözet.
- Ailene özenle bak; Allah rızası için yapıldığında onlara adil biçimde harcama yapmak ibadet olabilir.
- Hastaları ziyaret edip onlarla ilgilen; Peygamber ﷺ Sa'd’ı ziyaret edip hâlini sormuştur.
Bu sahih rivayet kitapta bu rivayetin hemen yanında yer alır ve ağır hastalık sırasında yapılan bağışlara ilişkin kuralları bağlamı içinde anlamaya yardımcı olur.
Sahih al-Bukhari · #1294 (Sahih)Bu rivayet de geride mal bırakma konusunu ele alır ve sadaka ile aile fertlerinin hakları arasındaki ilişkiyi açıklar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.