Alışveriş ve Ticaret · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2053. hadis

Aisha bint Abi Bakr rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Alışveriş ve Ticaret
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Aisha'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Yahya ibn Qaza'aal‑Bukhari'e aktardıيَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ
  2. 2Malikمَالِكٌ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  5. 5Aishaعَائِشَةَ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي فَاقْبِضْهُ‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ عَامَ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ وَقَالَ ابْنُ أَخِي، قَدْ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ، فَقَالَ أَخِي، وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَتَسَاوَقَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْنُ أَخِي، كَانَ قَدْ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ، وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ‏.‏

Çeviri

Yahya b. Kaze'a bize rivayet etti, Malik bize rivayet etti; İbn Şihab'dan, Urve b. Zübeyr'den, Aişe'den (Allah ondan razı olsun) şöyle dedi: Utbe b. Ebi Vakkas, kardeşi Sa'd b. Ebi Vakkas'a vasiyet ederek:

"Zem'a'nın cariyenin oğlu bendendir, onu himayene al" demişti. Aişe dedi ki: Fetih yılı geldiğinde Sa'd b. Ebi Vakkas çocuğu aldı ve: "Bu benim kardeşimin oğludur, bana bu hususta vasiyette bulunmuştu" dedi. Bunun üzerine Abd b. Zem'a ayağa kalktı ve: "O benim kardeşimdir ve babamın cariyenin oğludur; babamın döşeğinde doğmuştur" dedi. Sonra her ikisi de Peygamber ﷺ'in huzuruna çıktılar. Sa'd: "Ey Allah'ın Resûlü! O benim kardeşimin oğludur ve bana bu konuda vasiyette bulunmuştu" dedi. Abd b. Zem'a ise: "O benim kardeşimdir ve babamın cariyenin oğludur; babamın döşeğinde doğmuştur" dedi. Bunun üzerine Allah'ın Resûlü ﷺ: "Ey Abd b. Zem'a, çocuk senindir" buyurdu. Sonra Peygamber ﷺ: "Çocuk döşek sahibinindir, zina eden için ise sadece taş vardır (yani nasibi yoktur)" buyurdu. Daha sonra Peygamber ﷺ'in eşi Sevde bint Zem'a'ya: "Ondan hicap et (kendini ondan ört)" buyurdu; çünkü çocukta Utbe'ye benzerlik görmüştü. Sevde, Allah'a kavuşuncaya kadar onu bir daha görmedi.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Nesep evlilik yatağına dayanır; dış görünüşteki benzerlik ise sabit nesebi ortadan kaldırmaz.

Arka plan ve bağlam

Mekke’nin fethedildiği yıl, Zam'a’nın yatağında doğan bir çocuğun nesebi konusunda anlaşmazlık çıktı. Sa'd ibn Abi Waqqas, kardeşi Utba’nın kendisine verdiği talimata dayanırken Abd ibn Zam'a babasının evlilik yatağını ileri sürdü. Peygamber ﷺ çocuğu Abd ibn Zam'a’ya nispet etti ve Utba’ya benzemesi nedeniyle Sawda’ya ona karşı örtünmesini emretti.

Kavramlar ve açıklamalar
Yatak (al-firāsh)

Çocuğun doğduğu evlilik bağı ve İslam hukukunda çocuğun nesebinin kendisine dayandırıldığı ilişki.

Zina edene taş vardır

Evlilik dışı ilişkide bulunan kişinin çocuğun nesebi üzerinde hak iddia edemeyeceğini ifade eden bir deyim.

Örtünmeye riayet et

Peygamber ﷺ çocuğun Utba’ya benzediğini fark ettiği için Sawda’nın, çocuk mahremi değilmiş gibi ona karşı örtünmesi gerekiyordu.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler, “Çocuk yatağa aittir” ifadesinden, evlilik içinde sabit olan nesebin evlilik dışındaki bir kişinin iddiasına hukuken öncelik taşıdığı sonucunu çıkarırlar. Dış görünüşteki benzerlik, ilişkilerde ihtiyatlı davranmayı gerektirebilir; ancak tek başına nesebi değiştirmez. Sawda’ya verilen emir, nesep hükmü ile kişiler arası ilişkilerde ihtiyatın burada birlikte ele alındığını gösterir. Fakihler, kuralın uygulanışını geçerli evlilik yatağının şartları ve olayın koşulları ışığında tartışırlar.

Günümüz için dersler
  1. Birinin nesebi hakkında şüpheye veya yalnızca dış görünüş benzerliğine dayanarak hüküm verme; geçerli hukuk kurallarına riayet et.
  2. Hassas aile anlaşmazlıklarını kendi kararını zorla kabul ettirmek yerine bilgili ve adil arabuluculara götür.
  3. Mahremiyet durumu belirsiz olduğunda aile içi ilişkilerde uygun tedbirleri al; ancak kişinin sabit nesebini inkâr etme.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.