Alışveriş ve Ticaret · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2097. hadis

Jabir ibn Abdullah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Alışveriş ve Ticaret
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Jabir ibn Abdullah tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ، فَأَبْطَأَ بِي جَمَلِي وَأَعْيَا، فَأَتَى عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ جَابِرٌ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَبْطَأَ عَلَىَّ جَمَلِي وَأَعْيَا، فَتَخَلَّفْتُ‏.‏ فَنَزَلَ يَحْجُنُهُ بِمِحْجَنِهِ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْ ‏"‏‏.‏ فَرَكِبْتُ، فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ أَكُفُّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَزَوَّجْتَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَلاَ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ إِنَّ لِي أَخَوَاتٍ، فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ امْرَأَةً تَجْمَعُهُنَّ، وَتَمْشُطُهُنَّ، وَتَقُومُ عَلَيْهِنَّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمَّا إِنَّكَ قَادِمٌ، فَإِذَا قَدِمْتَ فَالْكَيْسَ الْكَيْسَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَتَبِيعُ جَمَلَكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ فَاشْتَرَاهُ مِنِّي بِأُوقِيَّةٍ، ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلِي، وَقَدِمْتُ بِالْغَدَاةِ، فَجِئْنَا إِلَى الْمَسْجِدِ، فَوَجَدْتُهُ عَلَى باب الْمَسْجِدِ، قَالَ ‏"‏ الآنَ قَدِمْتَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَدَعْ جَمَلَكَ، فَادْخُلْ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ ‏"‏‏.‏ فَدَخَلْتُ فَصَلَّيْتُ، فَأَمَرَ بِلاَلاً أَنْ يَزِنَ لَهُ أُوقِيَّةً‏.‏ فَوَزَنَ لِي بِلاَلٌ، فَأَرْجَحَ فِي الْمِيزَانِ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى وَلَّيْتُ فَقَالَ ‏"‏ ادْعُ لِي جَابِرًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ الآنَ يَرُدُّ عَلَىَّ الْجَمَلَ، وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْهُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ خُذْ جَمَلَكَ وَلَكَ ثَمَنُهُ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Muhammed b. Beşşâr bize rivayet etti, Abdülvehhâb bize rivayet etti, Ubeydullah bize rivayet etti; Vehb b. Keysân'dan, o da Câbir b. Abdullah'tan – Allah her ikisinden de razı olsun – nakletti: Câbir şöyle dedi: Bir gazvede Peygamber ﷺ ile birlikteydim. Devem yavaşladı ve yoruldu. Bunun üzerine Peygamber ﷺ yanıma geldi ve

"Câbir!" diye seslendi. Ben de "Buyurun ya Resûlallah!" dedim. "Neyin var?" diye sordu. "Devem yavaşladı ve yoruldu, bu yüzden geride kaldım" dedim. Hemen devenin yanına indi, asasıyla onu dürttü ve "Bin!" buyurdu. Bindim ve öyle hızlandı ki, Allah'ın Resûlü ﷺ'nün önüne geçmemesi için onu dizginlemek zorunda kaldım. Sonra bana "Evlendin mi?" diye sordu. "Evet" dedim. "Bakire mi yoksa dul mu?" diye sordu. "Dul bir kadınla evlendim" dedim. Buyurdu ki: "Keşke bakire bir kız alsaydın da sen onunla o da seninle oynayıp eğlenseydiniz." Ben de "Kız kardeşlerim var, onları bir araya getirecek, saçlarını tarayacak ve onlarla ilgilenecek bir kadınla evlenmek istedim" dedim. Buyurdu ki: "Sen yakında memlekete varacaksın; vardığında eşine karşı nazik ve anlayışlı ol." Sonra "Deveni satmak ister misin?" diye sordu. "Evet" dedim. Benden bir okiyye karşılığında satın aldı. Allah'ın Resûlü ﷺ benden önce Medine'ye vardı, ben ise sabahleyin ulaştım. Mescide geldiğimizde onu mescidin kapısında buldum. "Şimdi mi geldin?" diye sordu. "Evet" dedim. "Deveni bırak, içeri gir ve iki rekât namaz kıl" buyurdu. İçeri girdim ve namazımı kıldım. Bilâl'e bir okiyye tartmasını emretti. Bilâl benim için tarttı ve terazide fazladan verdi. Oradan ayrılıp uzaklaşmıştım ki "Câbir'i çağırın!" buyurdu. İçimden "Şimdi deveyi geri isteyecek, halbuki hiçbir şey bundan daha hoşuma gitmezdi" diye geçirdim. Ancak buyurdu ki: "Al deveni de, parası da senin olsun."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Peygamber ﷺ, Cabir’e yardım etti ve alışverişte ona cömert davrandı.

Kavramlar ve açıklamalar
ukıyye

Kıymetli madenler için kullanılan tarihî bir ağırlık birimidir; kesin değeri zaman ve yere göre değişmiştir.

rekâtlar

İslam namazının birimleridir; Cabir’den iki rekât namaz kılması istenmiştir.

mehir

Kocanın eşine ödemekle yükümlü olduğu maldır; bu kavram söz konusu rivayette yer almaz.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayetten, alıcı ile satıcının karşılıklı rızayla satış yapabileceği ve alıcının ödeme yaptıktan sonra satılan malı cömertçe satıcıya geri verebileceği sonucunu çıkarırlar. Bilal’in tartarken verdiği fazladan miktar, işlemlerde cömertlik ve özen göstergesidir. Rivayet ayrıca Peygamber’in ﷺ yol arkadaşlarına gösterdiği ilgiyi ortaya koyar: yorgun devesi konusunda Cabir’e yardım etmiş ve ailesinin durumunu sormuştur. Evlilik konusundaki tavsiye, Cabir’in küçük kız kardeşleri için duyduğu özel kaygıyla bağlantılıdır; belirli bir tür eş seçmeye yönelik genel bir zorunluluk değildir.

Günümüz için dersler
  1. Yolculukta veya işte geride kalan birini, yaşadığı güçlüğü görmezden gelmek yerine destekle.
  2. Tartıda ve ödemede adil ol; kendi isteğinle fazladan vermek istersen alışverişte cömert davran.
  3. Aileyle ilgili kararlar alırken ilgililerin somut sorumluluklarını ve ihtiyaçlarını dikkate al.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.