Sahih al-Bukhari, 2156. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Umar tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ أَبِي عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ سَاوَمَتْ بَرِيرَةَ فَخَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ، فَلَمَّا جَاءَ قَالَتْ إِنَّهُمْ أَبَوْا أَنْ يَبِيعُوهَا، إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطُوا الْوَلاَءَ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". قُلْتُ لِنَافِعٍ حُرًّا كَانَ زَوْجُهَا أَوْ عَبْدًا فَقَالَ مَا يُدْرِينِي
Bize Hassan bin Ebî Abbâd anlattı, bize Hemmâm anlattı ve dedi ki: Nâfi‘in, Abdullah bin Ömer’den —Allah her ikisinden de razı olsun— rivayet ettiğini duydum: Âişe —Allah ondan razı olsun— Berîre’yi satın almak için pazarlık yaptı. Peygamber ﷺ namaza çıktı ve döndüğünde Âişe ona:
"Onlar, velâ hakkının kendilerine ait olması şartıyla satmayı kabul ettiler," dedi. Bunun üzerine Nebî ﷺ şöyle buyurdu: "Velâ, ancak azat edene aittir." Ben Nâfi‘e: "Kocası hür müydü yoksa köle miydi?" diye sordum. O da: "Bilemem," dedi.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Velâ hakkı, bir kişiyi azat edene aittir.
Âişe, Berîre’yi satın almak istedi; ancak sahipleri velâ hakkını ellerinde tutmak istediler. Peygamber ﷺ bu hakkın Berîre’yi azat edene ait olduğunu açıkladı.
Bir kişinin köleleştirilmiş bir kimseyi azat etmesiyle doğan hukuki himaye bağı.
Köleleştirilmiş bir kişiyi özgürlüğüne kavuşturma; bu rivayette velâ hakkının bağlandığı eylemdir.
Âlimler buradan velâ hakkının azat işlemini gerçekleştiren kişiye ait olduğu, bunu satış şartı olarak ileri sürmeye çalışan önceki sahibine ait olmadığı sonucunu çıkarırlar. Dört Sünni fıkıh mezhebi de velânın azat etme sonucunda doğduğu ilkesini kabul eder. Rivayet ayrıca dinen belirlenmiş bir hakla çelişen sözleşme şartının geçersiz olduğunu gösterir. Berîre’nin eşi hakkındaki soru ise bu rivayette cevapsız kalır.
- Bir anlaşmada hangi şartların geçerli olduğunu önceden belirleyin; bunları adalet ve dinî ilkeler ışığında değerlendirin.
- Hakları, yalnızca sözleşmeyle talep edenlere değil, yürürlükteki kurallara göre hak sahibi olanlara verin.
- Karmaşık sözleşme meselelerinde herhangi bir şartı kabul etmeden önce uzman görüşü alın.
Bu rivayet de Berîre’nin azat edilmesine ilişkin şartları ele alır ve velâ hakkının hukuki bağlamını anlamaya yardımcı olur.
Sahih al-Bukhari · #456 (Sahih)Bu rivayette Berîre, mükâtebe sözleşmesi konusunda Âişe’den yardım ister; bu da özgürlüğüne kavuşmasıyla ilgili olaylarla bağlantılıdır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.