Sahih al-Bukhari, 456. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَتَتْهَا بَرِيرَةُ تَسْأَلُهَا فِي كِتَابَتِهَا فَقَالَتْ إِنْ شِئْتِ أَعْطَيْتُ أَهْلَكِ وَيَكُونُ الْوَلاَءُ لِي. وَقَالَ أَهْلُهَا إِنْ شِئْتِ أَعْطَيْتِهَا مَا بَقِيَ ـ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً إِنْ شِئْتِ أَعْتَقْتِهَا وَيَكُونُ الْوَلاَءُ لَنَا ـ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَّرَتْهُ ذَلِكَ فَقَالَ " ابْتَاعِيهَا فَأَعْتِقِيهَا، فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ". ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ ـ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً فَصَعِدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ ـ فَقَالَ " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ، مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ، وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ ". قَالَ عَلِيٌّ قَالَ يَحْيَى وَعَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ يَحْيَى عَنْ عَمْرَةَ. وَقَالَ جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ يَحْيَى قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَةَ قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ. رَوَاهُ مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ عَمْرَةَ أَنَّ بَرِيرَةَ. وَلَمْ يَذْكُرْ صَعِدَ الْمِنْبَرَ.
Ali b. Abdullah bize rivayet etti, dedi ki: Süfyan bize rivayet etti, Yahya'dan, o da Amre'den, o da Aişe'den nakletti; Aişe şöyle dedi: Berîre, kölelikten kurtulmak (kitabet) konusunda ondan yardım istemek için yanına geldi. Aişe ona: 'Dilersen bedelini sahiplerine ödeyeyim, ancak velâ hakkı bana ait olur,' dedi. Bunun üzerine Berîre'nin sahipleri: 'Dilersen kalan borcunu ödeyebilirsin' dediler — Süfyan bir defasında şöyle dedi: 'Dilersen onu azat edebilirsin, fakat velâ hakkı bizim olur.' Allah Resûlü ﷺ geldiğinde Aişe bu durumu kendisine arz etti. Resûlullah ﷺ buyurdu ki: 'Onu satın al ve azat et; şüphesiz velâ hakkı, azat eden kimseye aittir.' Sonra Allah Resûlü ﷺ minbere çıktı — Süfyan bir rivayette 'Allah Resûlü ﷺ minbere yükseldi' dedi — ve şöyle buyurdu: 'Allah'ın Kitabı'nda bulunmayan şartları koşan bazı kimselere ne oluyor? Kim Allah'ın Kitabı'nda olmayan bir şart koşarsa, bu şartı yüz defa tekrarlasa bile geçerli değildir ve ona hiçbir hak kazandırmaz.' Ali dedi ki: Yahya ve Abdülvehhab, Yahya'dan, o da Amre'den rivayet etmiştir. Cafer b. Avn ise Yahya'dan naklen şöyle demiştir: Amre'yi işittim, o da Aişe'yi işittiğini söyledi. Mâlik, Yahya'dan, o da Amre'den Berîre hakkında rivayette bulundu, ancak minbere çıkma kısmını zikretmedi.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Velâ hakkı, köleyi azat edene aittir.
Berîre, mükâtebe bedelini ödemesi için Âişe’den yardım istedi. Efendileri velâ hakkıyla ilgili bir şart öne sürmek istedi; Peygamber ﷺ bu hakkın onu azat edene ait olduğuna hükmetti.
Köle veya câriyenin özgür kalmak için kararlaştırılan bir bedeli ödediği anlaşma.
Azat etme sonucunda oluşan ve miras hukuku gibi konularda sonuçları bulunan hukuki bağ.
Tarafların bir sözleşmeye eklediği anlaşma; İslam hukukuna aykırıysa geçerli değildir.
Âlimler buradan velâ hakkının azadı gerçekleştiren kişiye bağlı olduğu ve aykırı bir sözleşme şartıyla başkasına devredilemeyeceği sonucunu çıkarırlar. Şartlarla ilgili ifade, bütün sözleşme hükümlerinin genel olarak reddedilmesi şeklinde değil, Allah’ın hükümlerine aykırı şartların reddedilmesi şeklinde açıklanır. Fıkıh mezhepleri bu tür şartların kesin sonuçlarını satış ve mükâtebe hükümleri çerçevesinde ele alır; ancak bir şartın şer’an sabit bir hakkı değiştiremeyeceği ilkesini kabul ederler.
- Sözleşme şartlarını dikkatle okuyun ve şer’an sabit bir hakkı zedeleyen hükümleri kabul etmeyin.
- Bir anlaşmada belirsiz veya çelişkili şartlar varsa uzman görüşü alın.
- İmkânlarınızı başkalarına yardım etmek için kullanın ve onların haklarına adaletle yaklaşın.
Bu rivayet aynı mükâtebe ve velâ hakkı meselesini ele alarak hükmün bağlamını anlamaya yardımcı olur.
Sahih al-Bukhari · #455 (Sahih)Bu rivayet de onun mükâtebesini ve azat edilmesinin hukuki sonuçlarını anlatır.
Sahih al-Bukhari · #457 (Sahih)Bu rivayet azat ve velâ hakkıyla ilgili aynı hukuki ilkeyi ele alır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.