Sahih al-Bukhari, 2168. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَتْنِي بَرِيرَةُ فَقَالَتْ كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ وَقِيَّةٌ، فَأَعِينِينِي. فَقُلْتُ إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ. فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا، فَقَالَتْ لَهُمْ فَأَبَوْا عَلَيْهَا، فَجَاءَتْ مِنْ عِنْدِهِمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ، فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ الْوَلاَءُ لَهُمْ. فَسَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " خُذِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمُ الْوَلاَءَ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". فَفَعَلَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ، مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ".
Abdullah b. Yusuf bize rivayet etti, Malik bize haber verdi; Hişam b. Urve'den, o da babasından, o da Aişe'den (Allah ondan razı olsun) nakletti: Aişe şöyle dedi:
"Berîre bana geldi ve 'Efendilerimle her yıl bir ukıyye ödemek üzere dokuz ukıyyeye mukâtebe yaptım; bana yardım et' dedi. Ben de 'Eğer efendilerin kabul ederse, parayı onlara peşin ödeyebilirim, ancak velâ hakkı benim olur' dedim. Berîre efendilerine gitti ve durumu anlattı, fakat onlar kabul etmediler. O sırada Resûlullah ﷺ oturuyordu. Berîre yanlarına gidip döndüğünde 'Onlara teklifi sundum ama kabul etmediler, velâ hakkının kendilerinde kalmasında ısrar ettiler' dedi. Peygamber ﷺ bunu işitti ve Aişe olayı Resûlullah ﷺ'a anlattı. Bunun üzerine Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: 'Onu satın al ve velâ hakkını kendin için şart koş; çünkü velâ yalnızca azad edene aittir.' Aişe de böyle yaptı. Sonra Resûlullah ﷺ insanların arasında ayağa kalktı, Allah'a hamd etti ve O'na senada bulundu, ardından şöyle buyurdu: 'Emmâ ba'du! Allah'ın Kitabı'nda bulunmayan şartları koşan bu adamlara ne oluyor? Allah'ın Kitabı'nda yer almayan her şart bâtıldır, yüz tane bile olsa. Allah'ın hükmü daha haktır, Allah'ın şartı daha sağlamdır. Velâ hakkı yalnızca azad edene aittir.'"
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Velâ, azat edene aittir ve buna aykırı sözleşme şartları geçersizdir.
Berîre, azatlık sözleşmesinin bedelini ödeyerek özgürlüğüne kavuşmak için Âişe’den yardım istedi. Âişe ödemeyi üstlenmek istediği hâlde sahipleri velâyı kendilerinde tutmak istiyordu. Peygamber ﷺ, velânın onu azat edene ait olduğunu açıkladı.
Köleleştirilmiş bir kişinin ödeme karşılığında özgürlüğünü kazanmasını sağlayan anlaşma.
Bir kişiyi azat eden ile azat edilen arasında doğan özel hukuki bağ.
Tarihî bir gümüş ağırlık ölçüsü; ödeme taksitler hâlinde kararlaştırılmıştı.
Klasik âlimler buradan, Allah’ın bağlayıcı bir hükmüne aykırı sözleşme şartlarının geçersiz olduğu sonucunu çıkarırlar. Azat etme, velâ hakkını özgürlüğü sağlayan kişiye kazandırır; buna aykırı bir şart bu hakkı başka birine devredemez. Fıkıh mezhepleri şartlara ilişkin hükmün kapsamını ayrıntılı biçimde ele alır; ancak ilahî bir hukuk kuralına aykırı şartın bağlayıcı olmadığını kabul ederler.
- Sözleşmeleri dikkatle okuyun ve açık İslami hukuk kurallarına aykırı şartları reddedin.
- Bir anlaşmada hangi ödemeyi ve sorumluluğu kimin üstleneceğini açıkça belirtin.
- Haklarına saygı göstererek ihtiyaç sahibine imkânlarınızla yardım edin.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.