Sahih al-Bukhari, 2215. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Ya'qub ibn Ibrahimal‑Bukhari'e aktardıيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 2Abu Asimأَبُو عَاصِمٍ
- 3Ibn Jurayjابْنُ جُرَيْجٍ
- 4Musa ibn Uqbaمُوسَى بْنُ عُقْبَةَ
- 5Nafi'نَافِعٍ
- 6Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
- 7Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَرَجَ ثَلاَثَةٌ يَمْشُونَ فَأَصَابَهُمُ الْمَطَرُ، فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي جَبَلٍ، فَانْحَطَّتْ عَلَيْهِمْ صَخْرَةٌ. قَالَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ادْعُوا اللَّهَ بِأَفْضَلِ عَمَلٍ عَمِلْتُمُوهُ. فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ، إِنِّي كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَرْعَى، ثُمَّ أَجِيءُ فَأَحْلُبُ، فَأَجِيءُ بِالْحِلاَبِ فَآتِي بِهِ أَبَوَىَّ فَيَشْرَبَانِ، ثُمَّ أَسْقِي الصِّبْيَةَ وَأَهْلِي وَامْرَأَتِي، فَاحْتَبَسْتُ لَيْلَةً. فَجِئْتُ فَإِذَا هُمَا نَائِمَانِ ـ قَالَ ـ فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَالصِّبِيْةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ رِجْلَىَّ، فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمَا، حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ. قَالَ فَفُرِجَ عَنْهُمْ. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ أُحِبُّ امْرَأَةً مِنْ بَنَاتِ عَمِّي كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرَّجُلُ النِّسَاءَ، فَقَالَتْ لاَ تَنَالُ ذَلِكَ مِنْهَا حَتَّى تُعْطِيَهَا مِائَةَ دِينَارٍ. فَسَعَيْتُ فِيهَا حَتَّى جَمَعْتُهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ. فَقُمْتُ وَتَرَكْتُهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فُرْجَةً، قَالَ فَفَرَجَ عَنْهُمُ الثُّلُثَيْنِ. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقٍ مِنْ ذُرَةٍ فَأَعْطَيْتُهُ، وَأَبَى ذَاكَ أَنْ يَأْخُذَ، فَعَمَدْتُ إِلَى ذَلِكَ الْفَرَقِ، فَزَرَعْتُهُ حَتَّى اشْتَرَيْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَعْطِنِي حَقِّي. فَقُلْتُ انْطَلِقْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا، فَإِنَّهَا لَكَ. فَقَالَ أَتَسْتَهْزِئُ بِي. قَالَ فَقُلْتُ مَا أَسْتَهْزِئُ بِكَ وَلَكِنَّهَا لَكَ. اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا. فَكُشِفَ عَنْهُمْ ".
Ya‘kûb b. İbrâhim bize rivayet etti, Ebû Âsım bize rivayet etti, İbn Cüreyc bize haber verdi ve dedi ki: Mûsâ b. Ukbe bana haber verdi, Nâfi‘den, o da İbn Ömer’den – Allah her ikisinden de razı olsun – Nebi ﷺ şöyle buyurdu:
"Üç kişi yolda yürürken yağmura yakalandılar ve bir dağdaki mağaraya sığındılar. Derken üzerlerine bir kaya parçası yuvarlandı ve mağaranın ağzını kapattı. Birbirlerine dediler ki: 'Allah’a, yaptığınız en salih amellerinizle dua edin.' İçlerinden biri şöyle dedi: 'Ey Allah’ım! Benim yaşlı iki ebeveynim vardı. Ben hayvanlarımı otlatmaya çıkar, döndüğümde onları sağar ve sütü önce anneme babama içirirdim; ancak onlar içtikten sonra çocuklarıma, aileme ve eşime verirdim. Bir gece geciktim, geldiğimde onları uyuyor buldum. Onları uyandırmayı uygun görmedim, halbuki çocuklar açlıktan ayaklarımın dibinde ağlıyorlardı. Bu halimiz sabah oluncaya kadar devam etti. Ey Allah’ım! Eğer bunu Senin rızanı gözeterek yaptığımı biliyorsan, bize gökyüzünü görebileceğimiz kadar bir açıklık bırak.' Bunun üzerine kaya biraz aralandı. İkincisi dedi ki: 'Ey Allah’ım! Biliyorsun ki ben amcamın kızını, bir erkeğin bir kadını sevebileceği en şiddetli şekilde seviyordum. O ise bana, kendisine yüz dinar vermediğim sürece isteğimi yerine getirmeyeceğini söyledi. Ben de bu parayı toplamak için çalışıp çabaladım ve nihayet topladım. Ne zaman ki onunla baş başa kaldım, bana: "Allah’tan kork ve hakkı olmadan mühürü bozma" dedi. Ben de kalkıp onu bıraktım. Ey Allah’ım! Eğer bunu Senin rızanı gözeterek yaptığımı biliyorsan, kayayı biraz daha arala.' Bunun üzerine kayanın üçte ikisi açıldı. Üçüncüsü dedi ki: 'Ey Allah’ım! Biliyorsun ki ben bir işçiyi belirli bir miktar darı karşılığında tutmuştum. Kendisine ücretini vermek istediğimde almayı reddetti. Ben de o darıyı alıp ektim, elde edilen mahsulden inekler ve bir çoban satın aldım. Sonra adam gelip: "Ey Allah’ın kulu, hakkımı ver" dedi. Ben de ona: "Şu ineklere ve çobanlarına git, hepsi senindir" dedim. Adam: "Benimle alay mı ediyorsun?" diye sordu. Ben de: "Seninle alay etmiyorum, hepsi gerçekten senindir" dedim. Ey Allah’ım! Eğer bunu Senin rızanı gözeterek yaptığımı biliyorsan, kayayı tamamen kaldır.' Böylece kaya tamamen uzaklaştırıldı."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Samimiyetle yapılan iyi işler, Allah’ın sıkıntıyı gidermesine vesile olabilir.
Allah’ın rızasını gözeterek samimi bir niyetle davranmayı ifade eder.
Cinsel ilişkiye yönelik mecazi bir ifadedir; kadın bunun ancak meşru yolla olabileceğini belirtmiştir.
Tahıl için kullanılan eski bir ölçü birimidir; işçi üzerinde anlaşılan miktarı almaya hak kazanmıştı.
Klasik âlimler bu rivayetten, samimi iyi amellerin dualarda vesile olarak anılabileceği sonucunu çıkarırlar; yardım ve kurtuluş ise Allah’tandır. Üç örnek; anne babaya hürmeti, Allah korkusuyla haram cinsel ilişkiden kaçınmayı ve başkalarının haklarını titizlikle yerine getirmeyi vurgular. Âlimler ayrıca ücretin adil biçimde ödenmesi gerektiğine ve bir işçinin hakkını gönüllü olarak artırıp bu artışın tamamını ona vermenin faziletine dikkat çekerler. Bu kıssa, iyi bir amelin Allah’ı belirli bir sonucu vermek zorunda bıraktığını öğretmez: Adamlar O’ndan alçakgönüllülükle yardım isterler.
- Zorluk gerektirse bile anne babana özen ve ilgi göster.
- Çok arzulasan bile Allah korkusuyla haram bir davranıştan kaçın.
- Kararlaştırılan ücreti eksiksiz öde ve başkalarının malını büyük bir özenle koru.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.