Borçlar, Ödeme, Haciz ve İflas · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2406. hadis

Jabir ibn Abdullah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Borçlar, Ödeme, Haciz ve İflas
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Jabir ibn Abdullah tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ عِيَالاً وَدَيْنًا، فَطَلَبْتُ إِلَى أَصْحَابِ الدَّيْنِ أَنْ يَضَعُوا بَعْضًا مِنْ دَيْنِهِ فَأَبَوْا، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَشْفَعْتُ بِهِ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، فَقَالَ ‏"‏ صَنِّفْ تَمْرَكَ كُلَّ شَىْءٍ مِنْهُ عَلَى حِدَتِهِ، عِذْقَ ابْنِ زَيْدٍ عَلَى حِدَةٍ، وَاللِّينَ عَلَى حِدَةٍ، وَالْعَجْوَةَ عَلَى حِدَةٍ، ثُمَّ أَحْضِرْهُمْ حَتَّى آتِيَكَ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلْتُ، ثُمَّ جَاءَ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ عَلَيْهِ، وَكَالَ لِكُلِّ رَجُلٍ حَتَّى اسْتَوْفَى، وَبَقِيَ التَّمْرُ كَمَا هُوَ كَأَنَّهُ لَمْ يُمَسَّ‏.‏ وَغَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَاضِحٍ لَنَا، فَأَزْحَفَ الْجَمَلُ فَتَخَلَّفَ عَلَىَّ فَوَكَزَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَلْفِهِ، قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا دَنَوْنَا اسْتَأْذَنْتُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ‏.‏ قَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَا تَزَوَّجْتَ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ ثَيِّبًا، أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ جَوَارِيَ صِغَارًا، فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا تُعَلِّمُهُنَّ وَتُؤَدِّبُهُنَّ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ائْتِ أَهْلَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَدِمْتُ فَأَخْبَرْتُ خَالِي بِبَيْعِ الْجَمَلِ فَلاَمَنِي، فَأَخْبَرْتُهُ بِإِعْيَاءِ الْجَمَلِ، وَبِالَّذِي كَانَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَوَكْزِهِ إِيَّاهُ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْجَمَلِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَ الْجَمَلِ وَالْجَمَلَ وَسَهْمِي مَعَ الْقَوْمِ‏.‏

Çeviri

Mûsâ bize rivayet etti, Ebû Avâne bize rivayet etti, Muğîre'den, Âmir'den, Câbir'den (Allah ondan razı olsun) şöyle dedi:

"Abdullah vefat ettiğinde geride çocuklar ve borçlar bıraktı. Alacaklılardan borcun bir kısmını indirmelerini istedim ama kabul etmediler. Bunun üzerine Nebi ﷺ'e gidip onlara şefaatçi olmasını istedim, ancak yine kabul etmediler. Nebi ﷺ bana şöyle buyurdu: 'Hurmalarını çeşitlerine göre ayır: İbn Zeyd hurması ayrı, Lîn hurması ayrı, Acve hurması ayrı olsun. Sonra alacaklıları çağır ve ben gelinceye kadar bekle.' Ben de öyle yaptım. Ardından Nebi ﷺ geldi, hurmaların yanına oturdu ve her adama hakkını ölçerek verdi; herkes alacağını eksiksiz aldı, fakat hurma miktarı sanki hiç dokunulmamış gibi olduğu gibi kaldı." Câbir devamla dedi ki: "Nebi ﷺ ile birlikte bir gazveye katıldım, bizim bir devemize biniyordum. Deve yorulup geride kalınca, Nebi ﷺ arkasından ona dürttü ve buyurdu ki: 'Onu bana sat, Medine'ye kadar da sırtına binebilirsin.' Medine'ye yaklaştığımızda izin isteyerek: 'Ey Allah'ın Resûlü! Ben yeni evlendim,' dedim. Resûlullah ﷺ: 'Bekâr bir kızla mı yoksa dul bir kadınla mı evlendin?' diye sordu. Ben: 'Dul bir kadınla evlendim; çünkü Abdullah vefat ettiğinde geride küçük kız çocukları bıraktı, bu yüzden onları eğitip terbiye edecek tecrübeli bir hanımla evlendim,' dedim. Bunun üzerine Nebi ﷺ: 'Ailene git,' buyurdu. Eve vardığımda dayıma deveyi sattığımı söyledim, o da beni bu yüzden kınadı. Ben de devenin yorgunluğunu ve Nebi ﷺ'in deveye yaptığı müdahaleyi anlattım. Nebi ﷺ döndüğünde sabahleyin deveyle huzuruna gittim; O da bana devenin bedelini, devenin kendisini ve diğer askerlere verdiği gibi benim savaş ganimet payımı da verdi."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Peygamber ﷺ, Cabir’in babasının borçlarını ödemesine yardımcı oldu ve ailesiyle ilgilendi.

Arka plan ve bağlam

Cabir, babası Abdullah’ın vefat ederek geride küçük çocuklar ve borçlar bıraktığını anlatır. Alacaklılar borcun bir kısmından vazgeçmeyi reddedince Peygamber ﷺ borcun ödenmesine yardımcı oldu.

Kavramlar ve açıklamalar
Alacaklılar

Kendilerine hâlâ para veya mal borçlu olunan kişiler.

Acve

Bir hurma çeşidi; Cabir bunu diğer çeşitlerden ayrı tasnif etti.

Savaş ganimeti

Bir seferin ardından İslam kurallarına göre katılımcılar arasında paylaştırılan mallar.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayetten borçların ciddiyetle ödenmesi gerektiği ve alacaklının borcun bir kısmından vazgeçmek zorunda olmadığı sonucunu çıkarırlar. Peygamber ﷺ, Cabir’i hurmaları çeşitlerine göre ayırmaya teşvik etti ve alacaklıların alacaklarının tamamını almalarına yardımcı oldu. Âlimler, hurmaların artmasını Allah’ın Peygamberine ﷺ verdiği bir mucize olarak niteler. Rivayet ayrıca, küçük yaştaki akrabaların bakımını üstlenmenin, onları yetiştirmeye yardımcı olabilecek bir eş seçmek için geçerli bir gerekçe olabileceğini gösterir. Hadiste, Medine’ye kadar deveyi kullanma hakkı Cabir’de kalmak üzere devenin satılması ve ardından Peygamber ﷺ’in Cabir’e hem deveyi hem de bedelini vermesi de anlatılır.

Günümüz için dersler
  1. Borçları ve anlaşmaları açıkça kayda geçirin, alacaklıların haklarını ciddiye alın.
  2. Bir ölümün ardından küçük çocuklara bakan ve mali yükler üstlenen aile fertlerine yardım edin.
  3. Borçları mal olarak öderken herkesin hakkı açık olsun diye malları dikkatlice tasnif edin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.