Sahih al-Bukhari, 2421. hadis
Aisha bint Abi Bakr rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abdullah ibn Muhammadal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ
- 2Sufyanسُفْيَانُ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Urwaعُرْوَةَ
- 5Aishaعَائِشَةَ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ عَبْدَ بْنَ زَمْعَةَ، وَسَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، اخْتَصَمَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصَانِي أَخِي إِذَا قَدِمْتُ أَنْ أَنْظُرَ ابْنَ أَمَةِ زَمْعَةَ فَأَقْبِضَهُ، فَإِنَّهُ ابْنِي. وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ أَمَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي. فَرَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَبَهًا بَيِّنًا فَقَالَ " هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ، الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ، وَاحْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ ".
Abdullah b. Muhammed bize rivayet etti, Süfyan bize rivayet etti, Zühri'den, Urve'den, Aişe'den (Allah ondan razı olsun): Abd b. Zem'a ile Sa'd b. Ebi Vakkas, Zem'a'nın cariyesinin oğlu hakkında Resûlullah ﷺ'in huzurunda ihtilaf ettiler. Sa'd dedi ki:
"Ey Allah'ın Resûlü! Kardeşim bana vasiyet etti ki, Mekke'ye döndüğümde Zem'a'nın cariyesinin oğlunu bulup onu himayeme alayım, çünkü o benim oğlumdur." Abd b. Zem'a ise şöyle dedi: "O benim kardeşimdir ve babamın cariyesinin oğludur; babamın döşeğinde doğmuştur." Bunun üzerine Resûlullah ﷺ bariz bir benzerlik fark etti ve buyurdu ki: "Ey Abd b. Zem'a! Çocuk senindir. Çocuk döşeğin sahibine aittir. Ey Sevde, ondan örtün!"
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Dış görünüşteki benzerlik başka bir şeye işaret etse bile nesep evlilik yatağına bağlanır.
Abd ibn Zam'a ve Sa'd ibn Abi Waqqas, Zam'a'nın cariyesinin oğlunun nesebi ve bakımı konusundaki anlaşmazlığı Peygamber ﷺ'e götürdüler. Sa'd, vefat eden kardeşinin beyanına dayanırken Abd, çocuğun babasının evlilik yatağında doğduğunu belirtti.
Aksini reddetmek için geçerli bir gerekçe bulunmadıkça çocuk, içinde doğduğu evlilikteki erkeğe hukuken nispet edilir.
Nesebine dair hüküm çocuğun Sauda'ya mahrem olduğunu göstermediğinden, Sauda onun yanında örtünme kurallarına uymalıydı.
Klasik âlimler, “Çocuk yatağın sahibine aittir” sözünden, hukuken geçerli evlilik yatağının nesebi belirlediği ve yalnızca dış görünüşteki benzerliğin bu kuralı geçersiz kılamayacağı sonucunu çıkarırlar. Dört Sünni mezhep bu genel ilkeyi kabul eder; evliliğin geçerliliği ve eşlerin cinsel ilişki imkânı gibi hususlarda ek şartları da ayrıntılandırırlar. Peygamber ﷺ bu kurala dayanarak çocuğu Abd ibn Zam'a'ya nispet etti; ancak Utba'ya belirgin benzerliği nedeniyle Sauda'ya aynı zamanda ondan uzak durmasını emretti. Âlimler bunu ihtiyat olarak ele alır: Hukuki nesep değiştirilmemiş, fakat ihtiyaten ilişki kurallarına göre hareket edilmiştir.
- Nesep hakkındaki hükümlerinizi yalnızca dış görünüşteki benzerliğe değil, geçerli hukuki kurallara dayandırın.
- Ciddi bir aile anlaşmazlığında ilgili kişilerin haklarını kendiniz belirlemek yerine yetkili bir hâkime veya uzmana başvurun.
- Aile bağlarına ilişkin belirsizlik, kişiler arasındaki ilişki kurallarını etkiliyorsa uygun ihtiyati tedbirler alın.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.