Sahih al-Bukhari, 2565. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي أَيْمَنُ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقُلْتُ كُنْتُ غُلاَمًا لِعُتْبَةَ بْنِ أَبِي لَهَبٍ، وَمَاتَ وَوَرِثَنِي بَنُوهُ، وَإِنَّهُمْ بَاعُونِي مِنَ ابْنِ أَبِي عَمْرٍو، فَأَعْتَقَنِي ابْنُ أَبِي عَمْرٍو، وَاشْتَرَطَ بَنُو عُتْبَةَ الْوَلاَءَ. فَقَالَتْ دَخَلَتْ بَرِيرَةُ وَهْىَ مُكَاتَبَةٌ فَقَالَتِ اشْتَرِينِي وَأَعْتِقِينِي. قَالَتْ نَعَمْ. قَالَتْ لاَ يَبِيعُونِي حَتَّى يَشْتَرِطُوا وَلاَئِي. فَقَالَتْ لاَ حَاجَةَ لِي بِذَلِكَ. فَسَمِعَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَوْ بَلَغَهُ، فَذَكَرَ لِعَائِشَةَ، فَذَكَرَتْ عَائِشَةُ مَا قَالَتْ لَهَا، فَقَالَ " اشْتَرِيهَا وَأَعْتِقِيهَا، وَدَعِيهِمْ يَشْتَرِطُونَ مَا شَاءُوا ". فَاشْتَرَتْهَا عَائِشَةُ فَأَعْتَقَتْهَا وَاشْتَرَطَ أَهْلُهَا الْوَلاَءَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ، وَإِنِ اشْتَرَطُوا مِائَةَ شَرْطٍ ".
Ebû Nuaym bize rivayet etti, Abdülvehhâd b. Eymen bize rivayet ederek dedi ki: Babam Eymen bana şöyle anlattı: Âişe’nin –Allah ondan razı olsun– yanına girdim ve dedim ki: 'Ben Utbe b. Ebî Leheb’in kölesiydim. O vefat edince oğulları beni miras olarak aldı ve İbn Ebî Amr’a sattılar. İbn Ebî Amr beni azat etti, ancak Utbe’nin oğulları velâ hakkını kendileri için şart koştular.' Âişe dedi ki: 'Berîre yanıma geldi; kendisi mükâtebe usulüyle azatlık sözleşmesi yapmıştı ve bana: Beni satın al ve azat et, dedi. Ben kabul ettim, fakat o: Sahiplerim velâ hakkını kendileri için şart koşmadıkça beni satmazlar, dedi. Ben de: Buna ihtiyacım yok, diye cevap verdim.' Nebî ﷺ bunu duyunca veya kendisine ulaşınca Âişe’ye sordu. Âişe Berîre’nin kendisine söylediklerini aktardı. Bunun üzerine Nebî ﷺ buyurdu ki: 'Onu satın al ve azat et; bırak ne isterlerse şart koşsunlar.' Böylece Âişe onu satın aldı ve azat etti; Berîre’nin sahipleri de velâ hakkını şart koştular. Nebî ﷺ buyurdu ki: 'Velâ, azat edene aittir; yüz tane şart koşsalar bile.'
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Velâ hakkı, köleyi azat eden kişiye aittir.
Ayman, önceki efendisinin mirasçılarının başka biri onu azat ettikten sonra velâ hakkını kendilerine talep ettiği bir olay hakkında Aişe’ye soru sordu. Aişe de satıcılarının velâyı talep ettiği Berire’den söz etti.
Kölenin, bedel ödeyerek özgürlüğünü satın almak üzere efendisiyle yaptığı anlaşma.
Bir kölenin azat edilmesiyle doğan ve miras hakları üzerinde sonuçları bulunan hukuki bağ.
Bir kişiyi kölelikten özgür bırakmak; bu olayda Aişe, Berire’yi satın aldıktan sonra onu azat eder.
Klasik âlimler buradan velânın, bunu şart koşan satıcıya değil, azat etme işlemini fiilen gerçekleştiren kişiye ait olduğu sonucunu çıkarır. Satıcıların şart ileri sürebileceğine dair ifade, her şartın hukuken geçerli olduğu anlamına gelmez: bu kurala aykırı bir şartın hukuki geçerliliği yoktur. Fıkıh mezhepleri bu tür şartların kesin hukuki sonuçlarını kendi kuralları çerçevesinde ele alır; ancak rivayet temel ilkeyi açıkça ortaya koyar: velâ, azat edene bağlıdır.
- Bir anlaşmada hangi şartların hukuken geçerli olduğunu önceden belirleyin; belirsizlik varsa uzman görüşü alın.
- Açık bir hukuki ilkeyle çelişen sözleşme şartlarına aldanmayın.
- Kaynaklarınızı, zor koşullardaki insanlara gerçek özgürlük ve bağımsızlık kazandırmak için kullanın.
Bu sahih rivayet, onun özgürlüğünü satın alma talebini de anlatır ve velâ konusunu daha ayrıntılı biçimde açıklar.
Sahih al-Bukhari · #2564 (Sahih)Bu sahih rivayet Berire ve Aişe hakkındaki olayı aktarır ve onun azat edilmesine ilişkin hukuki değerlendirmeyi destekler.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.