Sahih al-Bukhari, 2729. hadis
Aisha bint Abu Bakr rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha bint Abu Bakr tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَاءَتْنِي بَرِيرَةُ فَقَالَتْ كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ، فَأَعِينِينِي. فَقَالَتْ إِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ، وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ. فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا، فَقَالَتْ لَهُمْ، فَأَبَوْا عَلَيْهَا، فَجَاءَتْ مِنْ عِنْدِهِمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ، فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا إِلاَّ أَنْ يَكُونَ الْوَلاَءُ لَهُمْ. فَسَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " خُذِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمُ الْوَلاَءَ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". فَفَعَلَتْ عَائِشَةُ، ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ " مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهْوَ بَاطِلٌ، وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ".
İsmail bize rivayet etti, Malik bize rivayet etti; Hişam bin Urve'den, o da babasından, o da Aişe'den nakletti. Aişe şöyle dedi: Berire bana geldi ve 'Efendilerimle her yıl bir ukiyye ödemek üzere dokuz ukiyye karşılığında kölelikten kurtulmak için anlaştım, bana yardım et' dedi. Ben de ona: 'Eğer kabul ederlerse parayı onlara peşin öderim, ancak velâ hakkı benim olur' dedim. Berire efendilerine gitti ve durumu anlattı, fakat onlar teklifi reddetti. Rasulullah ﷺ otururken yanlarından döndü ve 'Ben bu teklifi onlara sundum ama velâ hakkının kendilerinde olması dışında bir şeyi kabul etmediler' dedi. Peygamber ﷺ bunu duyunca Aişe durumu kendisine arz etti. Bunun üzerine Peygamber ﷺ: 'Onu satın al ve velâ şartını koşmalarına izin ver; çünkü velâ yalnızca azad edene aittir' buyurdu. Aişe de böyle yaptı. Daha sonra Rasulullah ﷺ insanların arasında ayağa kalktı, Allah'a hamd ve senada bulundu ve şöyle buyurdu: 'Allah'ın Kitabı'nda olmayan şartları koşan bazı kimselere ne oluyor? Allah'ın Kitabı'nda bulunmayan her şart batıldır, yüz tane bile olsa. Allah'ın hükmü daha haktır, Allah'ın şartı daha sağlamdır. Velâ yalnızca azad edene aittir.'
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Allah’ın hükümlerine aykırı bir sözleşme şartı geçersizdir.
Berîre, taksitler hâlinde ödenmesi kararlaştırılan özgürlük bedelini ödemek için Âişe’den yardım istedi. Efendileri, velânın kendilerine ait olması şartıyla teklifi kabul edeceklerini söylediler. Peygamber ﷺ velânın köleyi azat edene ait olduğunu açıkladı ve Allah’ın hukukuna aykırı şartları açıkça reddetti.
Kölenin özgürlüğüne kavuşmak için üzerinde anlaşılmış bir bedel ödemesini öngören sözleşme.
Azattan sonra azat eden ile azat edilen arasında belirli hak ve yükümlülükler doğuran hukukî bağ.
Tarihî bir ağırlık ölçüsü; bu olayda her yıl bir ukıyye ödenmesi gerekiyordu.
Âlimler, Allah’ın hükümleriyle çatışmadıkları sürece sözleşme şartlarına uyulması gerektiği sonucuna varırlar. Çelişen şart, sözleşmenin geri kalanı yürürlükte kalsa bile geçersizdir. Fakihler, her sözleşme türündeki kesin sonuçları ayrıca ele alır; velâ konusunda ise rivayet, bu hakkın azadı gerçekleştiren kişiye ait olduğunu açıkça ortaya koyar. Dört Sünni fıkıh mezhebi, ilahî hukukun sabit bir hükmüne aykırı şartın bağlayıcı olmadığını genel olarak kabul eder.
- Sözleşme şartlarını dikkatle okuyun; bir anlaşma dinî bir hükümle çatışıyorsa uzman görüşü alın.
- Haksız veya ağır bir durumdan kurtulmaya çalışan kişilere somut destek sunun.
- Geçersiz bir şartı sık sık tekrarlamak veya sözleşmeye yazmak onu bağlayıcı hâle getirmez.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.