Sahih al-Bukhari, 2750. hadis
Hakim ibn Hizam rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Hakim ibn Hizam tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ قَالَ لِي " يَا حَكِيمُ، إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرٌ حُلْوٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ، وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ". قَالَ حَكِيمٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَرْزَأُ أَحَدًا بَعْدَكَ شَيْئًا حَتَّى أُفَارِقَ الدُّنْيَا. فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَدْعُو حَكِيمًا لِيُعْطِيَهُ الْعَطَاءَ فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُ شَيْئًا، ثُمَّ إِنَّ عُمَرَ دَعَاهُ لِيُعْطِيَهُ فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ، إِنِّي أَعْرِضُ عَلَيْهِ حَقَّهُ الَّذِي قَسَمَ اللَّهُ لَهُ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ فَيَأْبَى أَنْ يَأْخُذَهُ. فَلَمْ يَرْزَأْ حَكِيمٌ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تُوُفِّيَ رَحِمَهُ اللَّهُ.
Muhammed b. Yusuf bize rivayet etti, Evzai bize rivayet etti, Zühri'den, Said b. Müseyyeb ve Urve b. Zübeyr'den naklen: Hakim b. Hizam (Allah ondan razı olsun) şöyle dedi:
"Resûlullah ﷺ'den bir şey istedim, bana verdi. Sonra tekrar istedim, yine verdi. Ardından bana şöyle buyurdu: 'Ey Hakim! Şüphesiz bu mal yeşil ve tatlıdır. Kim onu gönül hoşluğuyla alırsa kendisi için bereketli kılınır; kim de onu nefsinin tamahıyla alırsa kendisi için bereketli kılınmaz ve o kişi, yiyip de doymayan kimse gibi olur. Üst el, alt elden daha hayırlıdır.'" Hakim dedi ki: "Bunun üzerine: 'Ey Allah'ın Resulü! Seni hak ile gönderen Zat'a yemin ederim ki, dünyadan ayrılıncaya kadar senden sonra kimseden hiçbir şey istemeyeceğim' dedim." Daha sonra Ebubekir, Hakim'e vermek için onu çağırır fakat o, kendisinden hiçbir şey kabul etmeyi reddederdi. Sonra Ömer de ona vermek için çağırdı ama o yine kabul etmedi. Bunun üzerine Ömer: "Ey Müslümanlar! Ben ona, Allah'ın bu ganimetten kendisi için takdir ettiği hakkını arz ediyorum fakat o almaktan imtina ediyor" dedi. Böylece Hakim, Peygamber ﷺ'den sonra vefat edinceye kadar kimseden bir şey istemedi. Allah ona rahmet etsin.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Bereketli mal kanaat gerektirir; vermek, hırsla almaktan daha hayırlıdır.
Çekici ve cazip olabilen malı anlatan bir mecaz.
Malı hırsa kapılmadan ve içten bir kanaatle kabul etmek.
Veren eldir; alt el ise alan eldir.
Klasik âlimler buradan malın özünde yanlış olmadığı, ancak hırsın onun bereketini giderebileceği sonucunu çıkarırlar. Hadis, kamu malından hak edilmiş bir payı haram saymaksızın özdenetimi ve kimseye muhtaç olmamayı över: Ömer, Hakîm’in payını onun hakkı olarak niteler. Vermek, almaktan daha üstün bir erdem olarak sunulur; ancak bu, hakkı olan yardımı kabul edenlerin genel olarak kınandığı anlamına gelmez.
- Yardımı veya malı hırsa kapılmadan kabul et ve sana verilene şükret.
- Az bir miktar bile olsa imkânların ölçüsünde vermeyi alışkanlık hâline getir.
- Yalnızca ihtiyaç duyduğunda yardım iste ve hakkın olan bir payı gurur yüzünden reddetme.
Aynı bölümdeki bu rivayet, mal isterken ve kabul ederken sabrı ve ölçülü davranmayı vurgular.
Sahih al-Bukhari · #2749 (Sahih)Bu sahih rivayet de mal ile ilgili tutumu ele alır ve kanaat teşvikini tamamlar.
Sahih al-Bukhari · #2751 (Sahih)Bu rivayet, vermenin tercih edilmesi ve mala hırsla yönelmemek gerektiği düşüncesiyle örtüşür.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.