Vasiyetler ve Vasıyyetnameler · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 2780. hadis

Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Vasiyetler ve Vasıyyetnameler
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

وَقَالَ لِي عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَهْمٍ مَعَ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ وَعَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ فَمَاتَ السَّهْمِيُّ بِأَرْضٍ لَيْسَ بِهَا مُسْلِمٌ، فَلَمَّا قَدِمَا بِتَرِكَتِهِ فَقَدُوا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا مِنْ ذَهَبٍ، فَأَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وُجِدَ الْجَامُ بِمَكَّةَ فَقَالُوا ابْتَعْنَاهُ مِنْ تَمِيمٍ وَعَدِيٍّ‏.‏ فَقَامَ رَجُلاَنِ مِنْ أَوْلِيَائِهِ، فَحَلَفَا لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا، وَإِنَّ الْجَامَ لِصَاحِبِهِمْ‏.‏ قَالَ وَفِيهِمْ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ ‏إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ}‏

Çeviri

Ali b. Abdillah bana şöyle dedi: Bize Yahya b. Âdem anlattı, bize İbn Ebî Zâide anlattı; o da Muhammed b. Ebî’l-Kāsım’dan, o da Abdülmelik b. Saîd b. Cübeyr’den, o da babasından, o da İbn Abbâs’tan (Allah her ikisinden de razı olsun) rivayet etti: Benî Sehm’den bir adam, Temîm ed-Dârî ve Adî b. Beddâ ile birlikte yola çıktı. Sehmî, yanında hiç Müslüman bulunmayan bir diyarda vefat etti. İkisi mirasını getirince, altın işlemeli gümüş bir kâsenin eksik olduğu görüldü. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ onlara yemin ettirdi. Daha sonra kâse Mekke’de bulundu; bulanlar onu Temîm ve Adî’den satın aldıklarını söylediler. Bunun üzerine ölenin velilerinden iki kişi kalkıp: ‘Bizim şahitliğimiz onların şahitliğinden daha haklıdır ve bu kâse arkadaşlarınındır’ diye yemin ettiler. İşte şu âyet onlar hakkında nazil oldu: {Ey iman edenler! Birinize ölüm geldiği vakit aranızdaki şahitlik...}

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Şahitlik ve yeminler, mirası haksızlığa karşı korur.

Arka plan ve bağlam

Hadis, olayın sebebini açıkça belirtir: Beni Sehm’den bir adam, Müslümanların bulunmadığı bir ülkede yolculuk sırasında vefat etti. Dönüşünün ardından altın süslemeli gümüş bir kâse kayboldu. Kâse Mekke’de bulunduktan sonra vefat eden kişinin iki yakını yemin etti. Rivayet, bu olayı vasiyetle ilgili şahitliği konu alan Kur’an’ın 5:106. ayetiyle ilişkilendirir.

Kavramlar ve açıklamalar
miras

Bir kişinin ölümünden sonra geride bıraktığı mallar ve haklar.

yemin

Kişinin Allah’ı şahit tutarak yaptığı ciddi ve bağlayıcı beyan.

şahitlik

Kişinin bizzat gördüğü veya bildiği şeyler hakkında verdiği ifade.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik şârihler bu rivayeti Kur’an’ın 5:106–108. ayetleriyle ve bir kişinin yolculuk sırasında vefat edip Müslüman şahitlerin bulunmadığı durumlara ilişkin şahitlik hükümleriyle ilişkilendirir. Buradan mirasın özenle korunması ve hâkimin şahitlikleri ve yeminleri yürürlükteki delil kurallarına göre değerlendirmesi gerektiği sonucunu çıkarırlar. Fıkıh mezhepleri, bu özel usulün kesin uygulamasını şahitlik, yemin ve vasiyet hükümleri çerçevesinde ele alır.

Günümüz için dersler
  1. Yolculuk ederken veya ağır hastayken mallarınızı ve isteklerinizi açıkça kayda geçirin, güvenilir kişileri bilgilendirin.
  2. Miras anlaşmazlığında doğru şahitlik edin; bir aile ferdini kayırmak için ifade uydurmayın.
  3. Delilleri ve yeminleri dikkatle ele alın; kuralları hâkimin veya yetkin bir uzmanın uygulamasını sağlayın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.