Sahih al-Bukhari, 3045. hadis
Abu Hurayrah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Hurayrah tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ ـ وَهْوَ حَلِيفٌ لِبَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةَ رَهْطٍ سَرِيَّةً عَيْنًا، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ، فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَأَةِ وَهْوَ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَىٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ، فَنَفَرُوا لَهُمْ قَرِيبًا مِنْ مِائَتَىْ رَجُلٍ، كُلُّهُمْ رَامٍ، فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ تَمْرًا تَزَوَّدُوهُ مِنَ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا تَمْرُ يَثْرِبَ. فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ، فَلَمَّا رَآهُمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ، وَأَحَاطَ بِهِمُ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمُ انْزِلُوا وَأَعْطُونَا بِأَيْدِيكُمْ، وَلَكُمُ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ، وَلاَ نَقْتُلُ مِنْكُمْ أَحَدًا. قَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمِيرُ السَّرِيَّةِ أَمَّا أَنَا فَوَاللَّهِ لاَ أَنْزِلُ الْيَوْمَ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ، اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ. فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ، فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةٍ، فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلاَثَةُ رَهْطٍ بِالْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ، مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الأَنْصَارِيُّ وَابْنُ دَثِنَةَ وَرَجُلٌ آخَرُ، فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَأَوْثَقُوهُمْ فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ، وَاللَّهِ لاَ أَصْحَبُكُمْ، إِنَّ فِي هَؤُلاَءِ لأُسْوَةً. يُرِيدُ الْقَتْلَى، فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ عَلَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَأَبَى فَقَتَلُوهُ، فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبٍ وَابْنِ دَثِنَةَ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَابْتَاعَ خُبَيْبًا بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ، فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا، فَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عِيَاضٍ أَنَّ بِنْتَ الْحَارِثِ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُمْ حِينَ اجْتَمَعُوا اسْتَعَارَ مِنْهَا مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ، فَأَخَذَ ابْنًا لِي وَأَنَا غَافِلَةٌ حِينَ أَتَاهُ قَالَتْ فَوَجَدْتُهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ، فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فِي وَجْهِي فَقَالَ تَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لأَفْعَلَ ذَلِكَ. وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ مِنْ قِطْفِ عِنَبٍ فِي يَدِهِ، وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ، وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ مِنَ اللَّهِ رَزَقَهُ خُبَيْبًا، فَلَمَّا خَرَجُوا مِنَ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ، قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ ذَرُونِي أَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ. فَتَرَكُوهُ، فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ لَوْلاَ أَنْ تَظُنُّوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَطَوَّلْتُهَا اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا. وَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا عَلَى أَىِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ فَقَتَلَهُ ابْنُ الْحَارِثِ، فَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ الرَّكْعَتَيْنِ لِكُلِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا، فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لِعَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ يَوْمَ أُصِيبَ، فَأَخْبَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَصْحَابَهُ خَبَرَهُمْ وَمَا أُصِيبُوا، وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ كُفَّارِ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ لِيُؤْتَوْا بِشَىْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ، وَكَانَ قَدْ قَتَلَ رَجُلاً مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ، فَبُعِثَ عَلَى عَاصِمٍ مِثْلُ الظُّلَّةِ مِنَ الدَّبْرِ، فَحَمَتْهُ مِنْ رَسُولِهِمْ، فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى أَنْ يَقْطَعَ مِنْ لَحْمِهِ شَيْئًا.
Bize Ebû’l-Yemân anlattı, Şuayb bize haber verdi, Zührî’den nakletti; o da şöyle dedi: Bana Amr b. Ebî Süfyân b. Esîd b. Câriye es-Sekafî —ki kendisi Benî Zühre’nin mevlasıdır ve Ebû Hüreyre’nin ashâbındandı— haber verdi ki Ebû Hüreyre (radıyallahu anh) şöyle demiştir: Resûlullah ﷺ, Âsım b. Sâbit el-Ensârî’nin —Âsım b. Ömer’in dedesi— komutasında on kişilik bir müfreze keşif için gönderdi. Yola çıktılar ve Usfân ile Mekke arasında bulunan Hedeât mevkiine vardıklarında, Hüzeyl kabilesinin Benî Lihyân adlı bir kolu onlardan haberdar oldu. Bunun üzerine hepsi okçu olan yaklaşık iki yüz adam toplayıp onların izlerini sürdüler. Nihayet sahabenin Medine’den azık olarak yanlarına aldıkları hurmaları yedikleri yere ulaştılar ve
«Bu Yesrib hurmasıdır» dediler. İzlerini takip etmeye devam ettiler. Âsım ve arkadaşları onları görünce yüksekçe bir yere sığındılar, düşmanlar ise etraflarını kuşattı. Onlara, «İnin, teslim olun; size söz ve ahit veriyoruz, hiçbirinizi öldürmeyeceğiz» dediler. Müfrezenin komutanı Âsım b. Sâbit, «Vallahi ben bugün bir kâfirin himayesine girmem! Ey Allah’ım, Peygamberine bizim haberini ulaştır!» dedi. Düşmanlar onlara ok atarak Âsım’la birlikte yedi kişiyi şehit ettiler. Geriye kalan üç kişi —ki bunlar Hubeyb el-Ensârî, İbnü Desîne ve bir başka sahâbî idi— verilen söze ve ahde güvenerek aşağı indiler. Ancak düşmanlar onları ele geçirince yaylarının kirişlerini çözerek onları bağladılar. Üçüncü sahâbî, «Bu ilk ihanettir! Vallahi sizinle gelmem; şüphesiz bu şehit edilen kardeşlerimizde bizim için güzel bir örnek vardır» dedi. Onu sürükleyip zorla götürmek istediler, fakat o direnince onu da öldürdüler. Hubeyb ile İbnü Desîne’yi alıp Bedir savaşından sonra Mekke’de sattılar. Hubeyb’i, Hâris b. Âmir b. Nevfel b. Abdimenâfoğulları satın aldı; çünkü Bedir günü Hâris b. Âmir’i öldüren Hubeyb’di. Hubeyb onların yanında esir kaldı. Ubeydullah b. İyâd bana anlattı: Hâris’in kızı ona şunu söylemiş: «Onlar Hubeyb’i öldürmek üzere toplandıklarında, Hubeyb benden tıraş olmak için ustura istedi, ben de verdim. Sonra ben farkında değilken oğlumdan birini kucağına almış. Bir baktım ki çocuğu dizine oturtmuş, elinde de ustura var. Öyle korktum ki Hubeyb yüzümdeki dehşeti fark etti ve ‘Oğlunu öldüreceğimden mi korkuyorsun? Asla böyle bir şey yapmam!’ dedi. Vallahi Hubeyb’den daha hayırlı bir esir görmedim. Yine vallahi, bir gün elleri demir prangalı olduğu hâlde elindeki bir salkım üzümden yediğini gördüm; oysa o sırada Mekke’de hiç meyve yoktu.» Hâris’in kızı, «Bu, Allah’ın Hubeyb’e lütfettiği bir rızıktı» derdi. Hubeyb’i öldürmek için Haram bölgesinden çıkarıp Hil bölgesine götürdüklerinde onlara, «Bırakın iki rekât namaz kılayım» dedi. İzin verdiler, iki rekât kıldıktan sonra, «Eğer korktuğumu sanacağınızdan endişe etmeseydim namazı uzatırdım. Ey Allah’ım, onları sayıca eksilt!» dedi ve şu şiiri okudu: «Müslüman olarak öldürülüyorum, Allah yolunda nasıl öldürüldüğüme bakmam; zira bu ölüm Allah uğrundadır. Dilerse Allah, parçalanmış bedenimin uzuvlarını bereketlendirir.» Bunun üzerine Hâris’in oğlu onu öldürdü. İşte Hubeyb, sabredilerek idam edilecek her Müslüman için iki rekât namaz kılma sünnetini başlatan kimsedir. Allah, Âsım b. Sâbit’in duasını şehit edildiği gün kabul etti. Resûlullah ﷺ ashabına onların başına gelenleri ve şehadet haberini bildirdi. Daha sonra Kureş kâfirlerinden bazıları Âsım’ın öldürüldüğünü duyunca, Bedir günü kendi ileri gelenlerinden birini öldürmüş olması sebebiyle tanınacak bir parçasını getirtmek üzere adamlar gönderdiler. Fakat Allah, Âsım’ın üzerine gölgelik gibi bir eşek arısı sürüsü gönderdi; arılar onu korudu ve düşmanlar etinden hiçbir parça koparamadılar.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Hubeyb Allah’a bağlı kaldı ve idam edilmeden önce namaz kıldı.
Hadis, Asım bin Sabit’in komutasındaki on sahabiden oluşan bir keşif birliğini, Beni Lihyan tarafından kuşatılmalarını ve Bedir Savaşı’ndan sonra Hubeyb’in esir alınıp idam edilmesini anlatır.
Komutan tarafından görevlendirilen küçük bir askerî birlik.
Belirli duruş ve kıraatlerden oluşan namaz birimi.
Mekke’nin özel kurallara ve korumaya sahip kutsal bölgesi.
Âlimler, Hubeyb’in namazından hareketle idam edilecek bir esirin iki rekât namaz kılabileceği örneğini çıkarır; rivayet bunu onun başlattığı bir uygulama olarak aktarır. Ayrıca onun kararlılığını, Allah’a güvenini ve kendisini esir alanların çocuğunu gözetmesini vurgularlar. Bozulmuş bir söz karşısında teslim olmayı reddetmesi, ahde vefanın önemini gösterir. Bu kıssa genel bir şiddet çağrısı değildir: görev belirli bir tarihî bağlamda gerçekleşmiştir ve bireylere şiddet kullanma yetkisi vermez.
- Sözünü tut ve sana karşı olanlara bile adaletle davran.
- Ağır bir sınavdan önce namaza vakit ayır ve Allah’tan sebat iste.
- Cihat anlatılarını bağlamından, meşru yetkiden ve kurallardan asla koparma.
Bu sahih rivayet esirlerin serbest bırakılmasını ve açların doyurulmasını tavsiye ederek zor durumda olanlara özen gösterilmesini vurgular.
Sahih al-Bukhari · #2786 (Sahih)Bu rivayet Allah yolunda çaba göstermenin faziletini ele alır ve Hubeyb’in kararlılığıyla daha geniş bir tematik paralellik kurar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.