Sahih al-Bukhari, 3059. hadis
Umar ibn al-Khattab rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Babası Aslam'e uzanan rivayet zinciri
- 1Isma'ilal‑Bukhari'e aktardıإِسْمَاعِيلُ
- 2Malikمَالِكٌ
- 3Zayd ibn Aslamزَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ
- 4Babası Aslamأَبِيهِ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ اسْتَعْمَلَ مَوْلًى لَهُ يُدْعَى هُنَيًّا عَلَى الْحِمَى فَقَالَ يَا هُنَىُّ، اضْمُمْ جَنَاحَكَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ، فَإِنَّ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ مُسْتَجَابَةٌ، وَأَدْخِلْ رَبَّ الصُّرَيْمَةِ وَرَبَّ الْغُنَيْمَةِ، وَإِيَّاىَ وَنَعَمَ ابْنِ عَوْفٍ، وَنَعَمَ ابْنِ عَفَّانَ، فَإِنَّهُمَا إِنْ تَهْلِكْ مَاشِيَتُهُمَا يَرْجِعَا إِلَى نَخْلٍ وَزَرْعٍ، وَإِنَّ رَبَّ الصُّرَيْمَةِ وَرَبَّ الْغُنَيْمَةِ إِنْ تَهْلِكْ مَاشِيَتُهُمَا يَأْتِنِي بِبَنِيهِ فَيَقُولُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. أَفَتَارِكُهُمْ أَنَا لاَ أَبَا لَكَ فَالْمَاءُ وَالْكَلأُ أَيْسَرُ عَلَىَّ مِنَ الذَّهَبِ وَالْوَرِقِ، وَايْمُ اللَّهِ، إِنَّهُمْ لَيَرَوْنَ أَنِّي قَدْ ظَلَمْتُهُمْ، إِنَّهَا لَبِلاَدُهُمْ فَقَاتَلُوا عَلَيْهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَأَسْلَمُوا عَلَيْهَا فِي الإِسْلاَمِ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ الْمَالُ الَّذِي أَحْمِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا حَمَيْتُ عَلَيْهِمْ مِنْ بِلاَدِهِمْ شِبْرًا.
İsmail bize rivayet etti, dedi ki: Malik bana Zeyd bin Eslem'den, o da babasından rivayet etti ki: Ömer bin Hattab – Allah ondan razı olsun – Heney adında azatlı bir kölesini hima (korunmuş mera) yöneticisi olarak görevlendirdi. Ona şöyle dedi:
"Ey Heney! Müslümanlara karşı merhametli ol ve mazlumun duasından sakın, çünkü mazlumun duası kabul olunur. Birkaç devesi olana ve birkaç koyunu olana izin ver, ancak İbn Avf'un ve İbn Affan'ın sürülerine engel ol. Çünkü onların sürüleri helak olursa hurma bahçelerine ve tarlalarına dönerler. Ama birkaç devesi veya birkaç koyunu olanın sürüsü helak olursa, çocuklarıyla birlikte bana gelir ve 'Ey Müminlerin Emiri!' der. Ben onları yüzüstü bırakır mıyım? Hayır, babana yemin ederim ki, su ve ot benim için altın ve gümüşten daha kolaydır. Vallahi onlar bana zulmettiğimi sanıyorlar; halbuki bu topraklar onlarındır, cahiliye döneminde bunun için savaştılar ve İslam'a da bu topraklar üzerindeyken girdiler. Nefsim elinde olan Allah'a yemin ederim ki, eğer Allah yolunda cihat için hazırladığım mallar olmasaydı, onların topraklarından bir karış bile hima ilan etmezdim."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ömer, savunmasız çobanları korudu ve ortak otlakların kullanımını düzenledi.
Belirli hayvanların otlamasına izin verilen, ayrılmış bir otlak alanı.
Haksızlığa uğrayan birinin yardım için ettiği dua; Ömer, Allah’ın bu duaya karşılık verdiği konusunda uyarır.
Hayvanlarını kaybettiğinde başvurabileceği başka imkânları az olan, mal varlığı sınırlı bir hayvan yetiştiricisi.
Âlimler buradan yöneticilerin kamu kaynaklarını adaletle yönetmesi ve mal varlığı az olanlara özel özen göstermesi gerektiği sonucunu çıkarırlar. Ömer, küçük ölçekli hayvan yetiştiricilerinin otlak alanını kullanmasına izin vermiş ve ordu için hayvanları korumanın, insanları topraklarından keyfî biçimde dışlamak için bahane yapılamayacağını açıkça belirtmiştir. Rivayet ayrıca başka gelir kaynakları olanların, haklı bir neden olmaksızın savunmasız ailelere üstün tutulmaması gerektiğini vurgular.
- Ortak kaynaklarla ilgili kararlar alırken imkânları sınırlı olanlara daha fazla önem verin.
- Kuralları ve istisnaları, ilgililerin servetine veya nüfuzuna göre değil, savunmasız aileler üzerindeki etkilerine göre değerlendirin.
- Haksızlık şikâyetlerini dikkatle ele alın ve zarar büyümeden giderin.
Bu sahih rivayet sorumluluk ve yöneticiliğin sonuçları hakkındadır; bu da Ömer’in otlak alanını dikkatle yönetmesiyle bağlantılıdır.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Bu sahih rivayet insan hayatının korunmasını vurgular ve haksızlık ile zararın önlenmesiyle bağlantılıdır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.