Sahih al-Bukhari, 3092. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3Salihصَالِحٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ ابْنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا، مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ. فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهَجَرَتْ أَبَا بَكْرٍ، فَلَمْ تَزَلْ مُهَاجِرَتَهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ. قَالَتْ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكٍ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ، فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ، وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْمَلُ بِهِ إِلاَّ عَمِلْتُ بِهِ، فَإِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ. فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ، فَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكٌ فَأَمْسَكَهَا عُمَرُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ، وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الأَمْرَ. قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ إِلَى الْيَوْمِ. قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ اعْتَرَاكَ افْتَعَلْتَ مِنْ عَرَوْتُهُ فَأَصَبْتُهُ وَمِنْهُ يَعْرُوهُ وَاعْتَرَانِي
Bize Abdülaziz b. Abdullah anlattı, bize İbrahim b. Sa'd anlattı, Salih'ten, İbn Şihab'dan, o dedi ki: Bana Urve b. Zübeyr haber verdi ki, Müminlerin Annesi Aişe -Allah ondan razı olsun- kendisine şunu bildirdi: Resûlullah’ın kızı Fatıma -selam üzerine olsun-, Resûlullah ﷺ vefat ettikten sonra Ebu Bekir es-Sıddîk’tan, Allah’ın Resûlüne ﷺ bahşettiği fey mallarından kalan mirasını kendisine taksim etmesini istedi. Ebu Bekir ona şöyle dedi:
"Resûlullah ﷺ buyurdu ki: 'Biz miras bırakmayız; bıraktığımız şey sadakadır.'" Bunun üzerine Resûlullah’ın kızı Fatıma öfkelendi ve Ebu Bekir ile konuşmayı kesti; vefat edinceye kadar ona küs kaldı. O, Resûlullah ﷺ vefat ettikten sonra altı ay daha yaşadı. Aişe dedi ki: Fatıma, Resûlullah ﷺ’ın Hayber, Fedek ve Medine’deki sadaka mallarından kendi payını Ebu Bekir’den talep ediyordu. Ancak Ebu Bekir bunu reddetti ve şöyle dedi: "Resûlullah ﷺ’ın yaptığı hiçbir uygulamayı terk etmeyeceğim; çünkü onun emrinden bir şeyi terk edersem sapmaktan korkarım." Medine’deki sadaka mallarına gelince, Ömer bunları Ali ve Abbas’a teslim etti. Hayber ve Fedek’e gelince, Ömer bunları elinde tuttu ve dedi ki: "Bu ikisi Resûlullah ﷺ’ın sadakasıdır; bunlar onun hakları ve karşılaştığı zorluklar için ayrılmıştı. Artık onların yönetimi, işin başında olan kimseye aittir." Zühri dedi ki: "Bugüne kadar da bu şekilde devam etmektedir." Ebu Abdullah dedi ki: "'A'tarake' kelimesi 'iftiale' babındandır, 'arevtühü' kökünden gelir, yani 'ona isabet ettim'; bundan 'ya'rûhü' ve 'a'taranî' türemiştir."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber’in ﷺ bıraktığı mal sadaka olarak kalır ve miras şeklinde paylaştırılmaz.
Peygamber ﷺ vefat ettikten sonra Fatıma, Peygamber’in ﷺ bıraktığı mallardan payını almak için Ebu Bekir’e başvurdu. Ebu Bekir, peygamberlerin miras bırakmadığı ve geride bıraktıklarının sadaka olduğu yönündeki sözü delil gösterdi.
Savaş olmaksızın Müslüman toplumunun eline geçen mallar.
Hayır işleri ve kamu ihtiyaçları için ayrılan bağış veya mal.
Peygamber’in ﷺ hayatı boyunca yönetiminde bulunan bir arazi.
Klasik âlimler bu rivayetten, peygamberlerin kişisel miras bırakmadığı ve geride bıraktıkları malların sadaka ile kamu ihtiyaçlarına tahsis edildiği sonucunu çıkarırlar. Ebu Bekir, Peygamber’in ﷺ uygulamasını sürdürmeyi görevi saydı. Âlimler bu tür malların nasıl yönetilip harcanacağını ele alır; rivayet, yönetimin bu sorumluluğu üstlendiğini aktarır. Ayrıca Fatıma ile Ebu Bekir’in bunun uygulanışı konusunda farklı görüşte olduklarını kabul eder, ancak bu farklılığın onların şeref ve makamını azaltmadığını belirtirler.
- Kamuya veya hayra tahsis edilmiş malları özenle yönetin ve belirlenen amaçlar için harcayın.
- Dinî kararları güvenilir bilgiye dayandırın ve peygamberî uygulamadan ayrılma konusunda temkinli olun.
- Aile üyeleri veya yetki sahibi kişiler söz konusu olduğunda da görüş ayrılıklarını saygıyla ele alın.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.