Sahih al-Bukhari, 3131. hadis
Miswar bin Makhrama rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Miswar bin Makhrama tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَزَعَمَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَ آخِرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ. قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُطَيِّبَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ. فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ " فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا فَأَذِنُوا. فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ.
Saîd b. Ufeyr bize rivayet etti; dedi ki: Leys bana rivayet etti; dedi ki: Ukayl bana İbn Şihâb'dan rivayet etti; o da şöyle dedi: Urve iddia etti ki Mervân b. Hakem ile Misver b. Mahreme kendisine haber verdiler: Havazin heyeti Müslüman olarak Resûlullah ﷺ'a geldiklerinde, ondan mallarını ve esirlerini iade etmesini istediler. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ onlara şöyle buyurdu:
"Bana en sevimli gelen söz, en doğru olandır. Şu iki şeyden birini seçin: Ya esirler ya da mal. Ben onların taksimini bekletmiştim." Nitekim Resûlullah ﷺ Tâif'ten döndüğünde onları on küsur gece beklemişti. Resûlullah ﷺ'ın kendilerine ancak bu iki şeyden birini iade edeceği anlaşılınca: "Biz esirlerimizi seçiyoruz" dediler. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ Müslümanların arasında ayağa kalktı, Allah'a layık olduğu şekilde hamd ve senada bulundu, sonra şöyle buyurdu: "Şüphesiz şu kardeşleriniz tevbe ederek bize gelmişlerdir. Ben de onların esirlerini kendilerine iade etmenin uygun olacağını gördüm. Sizden kim bunu gönül hoşluğuyla yapmak isterse yapsın; kim de hakkı olan payında ısrar etmek isterse, Allah'ın bize vereceği ilk ganimetten ona karşılığını ödeyinceye kadar beklesin." İnsanlar: "Ey Allah'ın Resûlü! Biz bunu onlar için gönül rızasıyla kabul ettik" dediler. Resûlullah ﷺ onlara: "Sizden kimin buna izin verip kimin vermediğini bilemiyoruz. Öyleyse dönün de ileri gelenleriniz durumunuzu bize bildirsin" buyurdu. İnsanlar geri döndüler, ileri gelenleri onlarla konuştu, ardından Resûlullah ﷺ'a dönerek hepsinin gönül rızasıyla kabul ettiğini ve izin verdiğini bildirdiler. İşte Havazin esirleri hakkında bize ulaşan rivayet budur.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber ﷺ hakları korudu ve malların iadesinde özgür rıza istedi.
Taif’ten dönüşünün ardından Hevazin heyeti Müslüman olarak Peygamber ﷺ’in huzuruna geldi ve mallarıyla esirlerinin iadesini istedi. Peygamber ﷺ dağıtımı ertelemişti; esirlerin iadesi konusunda Müslümanların kendilerinin rıza göstermesini sağladı ve hak sahibi olduğu payı elinde tutmak isteyenlere tazminat verilmesini öngördü.
İslam’a girdikten sonra bir heyet göndererek mallarının ve esirlerinin iadesini isteyen Arap kabilesi.
Savaş sırasında alınan esirler.
Müslüman topluluğuna tahsis edilen ganimet veya mal; burada tazminat kaynağı olarak kastedilmiştir.
Âlimler bu rivayetten, bir yöneticinin dürüst konuşması ve başkalarının haklarını dikkatle gözetmesi gerektiği sonucunu çıkarır. Peygamber ﷺ, esirlerin ancak gönüllü rızayla iade edilebileceğini açıkça belirtti: rıza gösteren payından vazgeçmiş, göstermeyen ise tazminat hakkını korumuş olur. Rivayet ayrıca insanların rızasını gerçekten tespit eden güvenilir temsilcilerin önemini ortaya koyar. Dört Sünni mezhep de fıkıhlarında rızanın önemini ve malın hak veya rıza olmaksızın alınmasının yasak olduğunu kabul eder.
- Başkalarının mallarını etkileyen bir karar alırken seçenekleri ve varsa tazminatın nasıl düzenleneceğini açıkça anlatın.
- Rızayı doğrudan veya güvenilir temsilciler aracılığıyla alın; doğrulanmadıkça rıza gösterildiğini varsaymayın.
- Arabuluculukta ve yöneticilikte, insanlar başka bir sonucu tercih etse bile doğruyu söyleyin.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.