Ganimetin Beşte Birinin Allah Yolunda Harcanması · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 3132. hadis

Miswar ibn Makhrama rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Ganimetin Beşte Birinin Allah Yolunda Harcanması
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Miswar ibn Makhrama tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَزَعَمَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ‏"‏‏.‏ وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَ آخِرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ‏.‏ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُطَيِّبَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏ فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا فَأَذِنُوا‏.‏ فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ‏.‏

Çeviri

Saîd b. Ufeyr bize rivayet etti; dedi ki: Leys bana rivayet etti; dedi ki: Ukayl bana İbn Şihâb'dan rivayet etti; o da şöyle dedi: Urve iddia etti ki Mervân b. Hakem ve Misver b. Mahreme kendisine haber verdiler: Havazin heyeti Müslüman olarak Resûlullah ﷺ'a geldiklerinde, ondan mallarını ve esirlerini iade etmesini istediler. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ onlara şöyle buyurdu:

"Bana en sevimli gelen söz, en doğru olandır. Şu iki gruptan birini seçin: Ya esirler ya da mal! Ben onların taksimini bekletmiştim." Resûlullah ﷺ Tâif'ten döndüğünde onları on küsur gece beklemişti. Resûlullah ﷺ'ın kendilerine ancak bu iki şeyden birini iade edeceği anlaşılınca, "Biz esirlerimizi seçiyoruz" dediler. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ Müslümanların arasında ayağa kalktı, Allah'a layık olduğu şekilde hamd etti, sonra şöyle buyurdu: "Şüphesiz şu kardeşleriniz tevbe ederek bize geldiler. Ben de onların esirlerini iade etmemin uygun olacağını gördüm. Kim gönüllü olarak bağışlamak isterse yapsın; kim de payında ısrar etmek isterse, onu elinde tutsun; biz de ona Allah'ın bize vereceği ilk ganimetten karşılığını veririz." İnsanlar, "Ey Allah'ın Resûlü! Biz bunu onlar için gönüllü olarak kabul ettik" dediler. Resûlullah ﷺ onlara, "Sizin içinizden kimin buna izin verdiğini, kimin vermediğini bilemiyoruz. Öyleyse dönün de ileri gelenleriniz durumunuzu bize bildirsin" buyurdu. İnsanlar geri döndüler, ileri gelenleri onlarla konuştu, sonra Resûlullah ﷺ'a dönerek hepsinin gönüllü olarak razı olduklarını ve izin verdiklerini haber verdiler. İşte Havazin esirleri hakkında bize ulaşan rivayet budur.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Peygamber ﷺ, Hawazin esirlerinin hak sahiplerinin özgür rızasıyla iade edilmesini sağladı.

Arka plan ve bağlam

Taif'ten dönüşün ardından, Müslüman olmuş Hawazin heyeti mallarını ve esirlerini geri istemek için geldi. Peygamber ﷺ ganimetlerin dağıtımını ertelemişti ve onlara iki mal grubu arasında seçim sundu. Esirleri seçtiklerinde Müslümanlardan onları gönüllü olarak iade etmelerini ya da paylarını ellerinde tutup daha sonra tazminat almalarını istedi.

Kavramlar ve açıklamalar
Hawazin

Huneyn çevresindeki olayların ardından Peygamber ﷺ'e bir heyet gönderen Arap kabilesi.

saby

Savaş sırasında esir alınan kişiler.

fay'

Müslüman toplumunun savaş olmaksızın elde ettiği mallar.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik yorumcular, Peygamber ﷺ'in ganimet üzerindeki katılımcıların haklarını tek taraflı olarak ellerinden almadığını vurgular: esirler onların gönüllü rızasıyla iade edilmiş, paylarını ellerinde tutanlara ise tazminat sözü verilmiştir. Rivayet ayrıca dikkatli yönetimi de öne çıkarır: genel bir rıza, kimin şahsen izin verdiğini göstermediğinden, kararı halka doğrulatma görevini liderlere verdi. Âlimler buradan istişare, açık rıza ve bireysel mülkiyet haklarını koruma konusunda dersler çıkarır.

Günümüz için dersler
  1. Başkalarının malını etkileyen kararlarda, ilgili herkesin açık ve gönüllü rızasını alın.
  2. İnsanlar zor bir seçimle karşı karşıyaysa onlara açık seçenekler sunun ve haklarının nasıl korunacağını açıklayın.
  3. Grup kararının ilgili herkesçe gerçekten kabul edildiğini güvenilir temsilciler aracılığıyla doğrulayın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.