Sahih al-Bukhari, 3159. hadis
Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Rivayet
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، قَالَ بَعَثَ عُمَرُ النَّاسَ فِي أَفْنَاءِ الأَمْصَارِ يُقَاتِلُونَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَسْلَمَ الْهُرْمُزَانُ فَقَالَ إِنِّي مُسْتَشِيرُكَ فِي مَغَازِيَّ هَذِهِ. قَالَ نَعَمْ، مَثَلُهَا وَمَثَلُ مَنْ فِيهَا مِنَ النَّاسِ مِنْ عَدُوِّ الْمُسْلِمِينَ مَثَلُ طَائِرٍ لَهُ رَأْسٌ وَلَهُ جَنَاحَانِ وَلَهُ رِجْلاَنِ، فَإِنْ كُسِرَ أَحَدُ الْجَنَاحَيْنِ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ بِجَنَاحٍ وَالرَّأْسُ، فَإِنْ كُسِرَ الْجَنَاحُ الآخَرُ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ وَالرَّأْسُ، وَإِنْ شُدِخَ الرَّأْسُ ذَهَبَتِ الرِّجْلاَنِ وَالْجَنَاحَانِ وَالرَّأْسُ، فَالرَّأْسُ كِسْرَى، وَالْجَنَاحُ قَيْصَرُ، وَالْجَنَاحُ الآخَرُ فَارِسُ، فَمُرِ الْمُسْلِمِينَ فَلْيَنْفِرُوا إِلَى كِسْرَى. وَقَالَ بَكْرٌ وَزِيَادٌ جَمِيعًا عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَ فَنَدَبَنَا عُمَرُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْنَا النُّعْمَانَ بْنَ مُقَرِّنٍ، حَتَّى إِذَا كُنَّا بِأَرْضِ الْعَدُوِّ، وَخَرَجَ عَلَيْنَا عَامِلُ كِسْرَى فِي أَرْبَعِينَ أَلْفًا، فَقَامَ تُرْجُمَانٌ فَقَالَ لِيُكَلِّمْنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ. فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَلْ عَمَّا شِئْتَ. قَالَ مَا أَنْتُمْ قَالَ نَحْنُ أُنَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ كُنَّا فِي شَقَاءٍ شَدِيدٍ وَبَلاَءٍ شَدِيدٍ، نَمَصُّ الْجِلْدَ وَالنَّوَى مِنَ الْجُوعِ، وَنَلْبَسُ الْوَبَرَ وَالشَّعَرَ، وَنَعْبُدُ الشَّجَرَ وَالْحَجَرَ، فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ، إِذْ بَعَثَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الأَرَضِينَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَجَلَّتْ عَظَمَتُهُ إِلَيْنَا نَبِيًّا مِنْ أَنْفُسِنَا، نَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ، فَأَمَرَنَا نَبِيُّنَا رَسُولُ رَبِّنَا صلى الله عليه وسلم أَنْ نَقَاتِلَكُمْ حَتَّى تَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ أَوْ تُؤَدُّوا الْجِزْيَةَ، وَأَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا صلى الله عليه وسلم عَنْ رِسَالَةِ رَبِّنَا أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ فِي نَعِيمٍ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا قَطُّ، وَمَنْ بَقِيَ مِنَّا مَلَكَ رِقَابَكُمْ. فَقَالَ النُّعْمَانُ رُبَّمَا أَشْهَدَكَ اللَّهُ مِثْلَهَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُنَدِّمْكَ وَلَمْ يُخْزِكَ، وَلَكِنِّي شَهِدْتُ الْقِتَالَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا لَمْ يُقَاتِلْ فِي أَوَّلِ النَّهَارِ انْتَظَرَ حَتَّى تَهُبَّ الأَرْوَاحُ وَتَحْضُرَ الصَّلَوَاتُ.
Fazl b. Yakub bize rivayet etti, Abdullah b. Ca'fer er-Rakkî bize rivayet etti, Mu'temir b. Süleyman bize rivayet etti, Said b. Ubeydullah es-Sekafî bize rivayet etti, Bekr b. Abdullah el-Müzenî ve Ziyad b. Cübeyr, Cübeyr b. Hayye'den rivayet ettiler; o şöyle dedi:
"Ömer radıyallahu anh, insanları müşriklerle savaşmak üzere muhtelif bölgelere gönderdi. Hürmüzân İslam'a girince Ömer ona: 'Bu seferler hakkında senin görüşünü almak istiyorum,' dedi. O da: 'Evet, bu ülkelerin ve içlerinde bulunan Müslümanların düşmanlarının misali; başı, iki kanadı ve iki ayağı olan bir kuş gibidir. Eğer kanatlarından biri kırılırsa, iki ayağı, diğer kanadı ve başıyla doğrulabilir. Eğer diğer kanadı da kırılırsa, ayakları ve başıyla yine de doğrulabilir. Ancak başı ezilirse, ayaklar, kanatlar ve baş hepsi birden işlevsiz hale gelir. Baş Kisra'dır, bir kanat Kayser'dir, diğer kanat ise Faris'tir. Müslümanlara emret, Kisra'ya doğru sefere çıksınlar,' dedi." Bekr ve Ziyad birlikte Cübeyr b. Hayye'den rivayetle dediler ki: "Ömer bizi sefere çağırdı ve Nu'man b. Mukarrin'i bize komutan tayin etti. Düşman topraklarına vardığımızda Kisra'nın valisi kırk bin kişilik bir orduyla karşımıza çıktı. Bir tercüman ayağa kalkıp: 'İçinizden biri benimle konuşsun!' dedi. Muğîre: 'Ne istersen sor,' dedi. Adam: 'Siz kimsiniz?' diye sordu. Muğîre cevap verdi: 'Biz Araplardan bir topluluğuz; şiddetli bir sefalet ve ağır bir bela içindeydik. Açlıktan deri ve hurma çekirdeği çiğnerdik, deve yünü ve keçi kılından giysiler giyerdik, ağaçlara ve taşlara tapardık. Biz bu haldeyken, göklerin ve yerin Rabbi – zikri yüce, azameti büyük olan – bize kendi aramızdan, anne ve babasını bildiğimiz bir Peygamber gönderdi. Peygamberimiz, Rabbimizin Resûlü ﷺ, bize sizi Allah'a tek başına kulluk edinceye veya cizye ödeyinceye kadar savaşmamızı emretti. Peygamberimiz ﷺ bize Rabbimizden haber verdi ki; kimimiz öldürülürse, daha önce benzerini hiç görmediği bir nimet içinde Cennet'e girecek, kimimiz hayatta kalırsa sizin ensenize sahip olacaktır.' Bunun üzerine Nu'man dedi ki: 'Belki Allah seni Peygamber ﷺ ile birlikte buna benzer bir duruma şahit kılar da seni pişman etmez ve rezil etmez. Fakat ben Allah'ın Resûlü ﷺ ile birlikte savaşa katıldım; eğer günün başında savaşmazsa, rüzgar esinceye ve namaz vakti girinceye kadar beklerdi.'"
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ömer, Hormozan’a danıştı ve Peygamber ﷺ’in ihtiyatlı savaş taktiğini izledi.
Ömer’in halifeliği sırasında Hormozan İslam’ı kabul etti ve askerî seferler konusunda danışmanlık yaptı. Daha sonra Nu'man ibn Mukarrin komutasındaki bir ordu, bir Pers kuvvetine karşı ilerledi.
Pers kralının unvanı.
Tarihsel bağlamda belirli gayrimüslim tebaadan alınan vergi.
Hormozan’ın karşılaştırmasında güçlerden biri olarak anılan İran.
Âlimler buradan, bir liderin ilgili bilgiye sahip bir kişiye, o kişi yakın zamanda Müslüman olmuş olsa bile danışabileceği sonucunu çıkarır. Kuş benzetmesi, güçler arasındaki ilişkileri kavramanın stratejik önemini vurgular. Rivayet ayrıca savaşın zamanlamasına dair nebevî bir uygulamadan söz eder: Günün erken saatlerinde savaş başlamamışsa rüzgârın esmesi ve namaz vakitlerinin girmesi beklenirdi. Bu, bağlama özgü bir yönlendirmedir; genel bir savaş çağrısı değildir.
- Önemli kararlarda durumu bilen kişilere danışın ve gerekçelerini dikkatlice değerlendirin.
- Liderlikte planlamayı, sabrı ve namaz vakitlerine riayeti bir arada gözetin.
- Savaş hakkındaki tarihî ifadeleri bağlamı içinde inceleyin ve bunları kendi şiddetinize gerekçe yapmayın.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.