Peygamberler · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 3364. hadis

Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Peygamberler
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ،، يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ، اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ، ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ، وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهْىَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ، فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ، وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ، وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ، فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ، وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ، ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلاَ شَىْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا، وَجَعَلَ لاَ يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ آللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَتْ إِذًا لاَ يُضَيِّعُنَا‏.‏ ثُمَّ رَجَعَتْ، فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لاَ يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ، ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ، فَقَالَ ‏{‏رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏يَشْكُرُونَ‏}‏‏.‏ وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ، وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ، حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا، وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى ـ أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ ـ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ، فَوَجَدَتِ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الأَرْضِ يَلِيهَا، فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتِ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا، فَهَبَطَتْ مِنَ، الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتِ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا، ثُمَّ سَعَتْ سَعْىَ الإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ، حَتَّى جَاوَزَتِ الْوَادِيَ، ثُمَّ أَتَتِ الْمَرْوَةَ، فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا، فَلَمْ تَرَ أَحَدًا، فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ ـ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَذَلِكَ سَعْىُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا ‏"‏‏.‏ ـ فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا، فَقَالَتْ صَهٍ‏.‏ تُرِيدَ نَفْسَهَا، ثُمَّ تَسَمَّعَتْ، فَسَمِعَتْ أَيْضًا، فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ، إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ‏.‏ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ، عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ، فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ ـ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ ـ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ، فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا، وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنَ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا، وَهْوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ ـ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ ـ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنَ الْمَاءِ ـ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا ‏"‏‏.‏ ـ قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا، فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لاَ تَخَافُوا الضَّيْعَةَ، فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ، يَبْنِي هَذَا الْغُلاَمُ، وَأَبُوهُ، وَإِنَّ اللَّهَ لاَ يُضِيعُ أَهْلَهُ‏.‏ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنَ الأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ، تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ، فَكَانَتْ كَذَلِكَ، حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ ـ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ ـ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ، فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا‏.‏ فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ، لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ، فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ، فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ، فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ، فَأَقْبَلُوا، قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ، وَلَكِنْ لاَ حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ، وَهْىَ تُحِبُّ الإِنْسَ ‏"‏ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ، فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ، وَشَبَّ الْغُلاَمُ، وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ، وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ، فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ، وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ، فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ، بَعْدَ مَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ، فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ، فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا‏.‏ ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ، نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ‏.‏ فَشَكَتْ إِلَيْهِ‏.‏ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلاَمَ، وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ‏.‏ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ، كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا، فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ، جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا، فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ، وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ‏.‏ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَىْءٍ قَالَتْ نَعَمْ، أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلاَمَ، وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ‏.‏ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ‏.‏ فَطَلَّقَهَا، وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى، فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ، فَلَمْ يَجِدْهُ، فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ، فَسَأَلَهَا عَنْهُ‏.‏ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا‏.‏ قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ، وَهَيْئَتِهِمْ‏.‏ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ‏.‏ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتِ اللَّحْمُ‏.‏ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتِ الْمَاءُ‏.‏ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ، وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَهُمَا لاَ يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلاَّ لَمْ يُوَافِقَاهُ‏.‏ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلاَمَ، وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ، فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ، وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ، فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ، فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ‏.‏ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَىْءٍ قَالَتْ نَعَمْ، هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلاَمَ، وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ‏.‏ قَالَ ذَاكِ أَبِي، وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ، أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ‏.‏ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ، وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلاً لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ، فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ، فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ، ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ، إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ‏.‏ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ‏.‏ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا‏.‏ وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا‏.‏ قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ، فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ، وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي، حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ، فَقَامَ عَلَيْهِ وَهْوَ يَبْنِي، وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ، وَهُمَا يَقُولاَنِ ‏{‏رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ‏}‏‏.‏ قَالَ فَجَعَلاَ يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ، وَهُمَا يَقُولاَنِ ‏{‏رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ‏}‏‏.‏

Çeviri

Bana Abdullah b. Muhammed anlattı, bize Abdürrezzak anlattı, bize Ma'mer haber verdi; Eyyûb es-Sahtiyânî ve Kesîr b. Kesîr b. el-Muttalib b. Ebî Vedâ'a'dan, biri diğerini tamamlayarak, Saîd b. Cübeyr'den nakletti: İbn Abbâs şöyle dedi: 'Kadınların ilk kuşak kuşananı İsmâil'in annesidir. O, izlerini Sâra'dan gizlemek için kuşak kuşandı. Sonra İbrâhim, onu ve henüz emzirmekte olduğu oğlu İsmâil'i getirip Beyt'in yanında, Zemzem'in yukarısında, Mescid'in en yüksek yerinde bir ağacın altına bıraktı. O günlerde Mekke'de kimse yoktu ve su da bulunmuyordu. Onları oraya yerleştirdi, yanlarına içinde hurma bulunan bir dağarcık ve içinde su bulunan bir tulum bıraktı, sonra dönüp yola koyuldu. İsmâil'in annesi arkasından giderek:

"Ey İbrâhim! Bizi, içinde insan olmayan ve hiçbir şey bulunmayan bu vadide bırakıp nereye gidiyorsun?" dedi. Bunu defalarca tekrarladı, fakat İbrâhim ona dönüp bakmadı. Bunun üzerine kadın: "Sana bunu emreden Allah mı?" diye sordu. İbrâhim: "Evet" dedi. Kadın: "Öyleyse O bizi zayi etmez" diyerek geri döndü. İbrâhim yürümeye devam etti; kendisini göremeyecekleri bir geçide varınca yüzünü Beyt'e döndü, ellerini kaldırıp şu kelimelerle dua etti: {Rabbimiz! Ben neslimden bir kısmını senin mukaddes Beyt'inin yanında, ekinsiz bir vadiye yerleştirdim} ta ki {şükrederler} ayetine kadar. İsmâil'in annesi çocuğunu emziriyor ve sudan içiyordu. Tulumdaki su bitince hem kendisi hem de çocuğu susadı. Çocuğunun acı içinde kıvrandığını -veya çırpındığını- görünce dayanamayıp uzaklaştı. Safa'nın kendisine en yakın dağ olduğunu fark etti; üzerine çıkıp vadiye doğru bakarak birini görüp göremeyeceğini araştırdı ama kimseyi göremedi. Safa'dan indi, vadiye ulaşınca eteğini topladı ve yorgun bir insan gibi koşarak vadiyi aşıp Merve'ye ulaştı. Oraya çıkıp yine baktı ama kimseyi göremedi. Bunu yedi kez yaptı." İbn Abbâs dedi ki: Nebi ﷺ şöyle buyurdu: "İnsanların bu iki tepe arasındaki sa'yinin sebebi budur." Kadın son kez Merve'ye çıktığında bir ses duydu. Kendi kendine "Sus!" dedi ve dikkatle dinledi. Sesi tekrar duyunca: "Sesini işittim; eğer yardım edeceksen yardım et!" dedi. Bir de baktı ki Zemzem'in bulunduğu yerde bir melek var. Melek topuğuyla -veya kanadıyla- toprağı eşeleyince su fışkırdı. Kadın eliyle havuz gibi bir çukur yaptı ve suyu tulumuna doldurmaya başladı; su, o aldıkça kaynayıp taşıyordu." İbn Abbâs dedi ki: Nebi ﷺ şöyle buyurdu: "Allah İsmâil'in annesine rahmet etsin! Eğer Zemzem'i kendi haline bırakmış olsaydı -veya sudan almasaydı- Zemzem akan bir ırmak olurdu." Kadın sudan içti ve çocuğunu emzirdi. Melek ona: "Kaybolmaktan korkmayın, çünkü burası Allah'ın evidir. Bu evi şu çocuk ve babası yapacaktır. Allah kendi halkını asla zayi etmez" dedi. O sırada Beyt yerden yüksekçe bir tümsek gibiydi; seller geldiğinde sağında ve solunda akıp giderdi. Durum böyleyken Cürhüm kabilesinden bir grup -veya bir aile- Kedâ yolundan gelip Mekke'nin aşağı kesimine indiler. Etrafında dönen bir kuş gördüler. "Bu kuş mutlaka suyun etrafında dönüyor; oysa biz bu vadide su olmadığını bilirdik" dediler. Bir veya iki haberci gönderdiler; onlar suyu bulup dönerek haber verdiler. Bunun üzerine hep birlikte suya geldiler." Nebi ﷺ şöyle buyurdu: "İsmâil'in annesi suyun başındaydı. Ona: 'Yanına inmemize izin verir misin?' diye sordular. O da: 'Evet, ama su üzerinde hakkınız yoktur' dedi. Onlar: 'Peki' dediler." İbn Abbâs dedi ki: Nebi ﷺ şöyle buyurdu: "Bu durum İsmâil'in annesinin hoşuna gitti, çünkü o insanlarla birlikte olmayı severdi." Böylece oraya yerleştiler, sonra ailelerini de getirdiler ve orada birkaç hane oldular. Çocuk büyüdü, onlardan Arapçayı öğrendi; büyüyünce onların sevgisini ve hayranlığını kazandı. Ergenlik çağına gelince onu kendi kızlarından biriyle evlendirdiler. İsmâil'in annesi vefat ettikten sonra İbrâhim, geride bıraktıklarını görmeye geldi. İsmâil'i bulamayınca eşine onu sordu. Kadın: "Geçimimizi sağlamak için dışarı çıktı" dedi. İbrâhim yaşamlarını ve durumlarını sorunca kadın şikâyette bulunarak: "Kötü durumdayız, darlık ve sıkıntı içindeyiz" dedi. İbrâhim: "Eşin gelince ona selamımı ilet ve kapısının eşiğini değiştirmesini söyle" dedi. İsmâil gelince bir şeyler sezmiş gibi oldu ve: "Size biri geldi mi?" diye sordu. Kadın: "Evet, şöyle şöyle bir ihtiyar geldi, seni sordu, ben de anlattım. Geçimimizi sordu, ben de zorluk ve sıkıntı içinde olduğumuzu söyledim" dedi. İsmâil: "Sana bir tavsiyede bulundu mu?" diye sordu. Kadın: "Evet, sana selamını iletmemi ve kapının eşiğini değiştirmeni söylememi istedi" dedi. İsmâil: "O benim babamdır. Bana senden ayrılmamı emretti. Ailene dön" dedi. Böylece onu boşadı ve onlardan başka bir kadınla evlendi. İbrâhim Allah'ın dilediği kadar süreyle uzak kaldı, sonra tekrar geldi. Yine İsmâil'i bulamadı, eşinin yanına girip onu sordu. Kadın: "Geçimimizi sağlamak için dışarı çıktı" dedi. İbrâhim: "Nasılsınız?" diye halini, geçimini ve durumunu sordu. Kadın: "İyilik ve bolluk içindeyiz" diyerek Allah'a hamd etti. İbrâhim: "Yiyeceğiniz nedir?" diye sordu. Kadın: "Et" dedi. "İçeceğiniz nedir?" diye sordu. Kadın: "Su" dedi. İbrâhim: "Allah'ım! Onların etini ve suyunu bereketli kıl" diye dua etti. Nebi ﷺ şöyle buyurdu: "O zamanlar yanlarında tahıl yoktu. Eğer tahılları olsaydı onun için de dua ederdi." Nebi ﷺ ekledi: "Mekke dışında hiç kimse sadece bu iki şeyle sağlıklı yaşayamaz." Sonra İbrâhim kadına: "Eşin gelince ona selamımı ilet ve kapısının eşiğini sağlam tutmasını söyle" dedi. İsmâil gelince: "Size biri geldi mi?" diye sordu. Kadın: "Evet, güzel yüzlü bir ihtiyar geldi" diyerek onu övdü. "Seni sordu, ben de anlattım. Geçimimizi sordu, ben de iyi olduğumuzu söyledim" dedi. İsmâil: "Sana bir tavsiyesi oldu mu?" diye sordu. Kadın: "Evet, sana selamını iletiyor ve kapının eşiğini sağlam tutmanı emrediyor" dedi. İsmâil: "O benim babamdır. Sen o eşiksin. Bana seni tutmamı emretti" dedi. Daha sonra İbrâhim Allah'ın dilediği kadar süreyle uzak kaldı, sonra tekrar geldi. İsmâil Zemzem yakınında bir ağacın altında ok yontuyordu. Babasını görünce ayağa kalktı; baba ile oğlunun yapacağı şekilde hasretle kucaklaştılar. İbrâhim: "Ey İsmâil! Allah bana bir iş emretti" dedi. İsmâil: "Rabbinin emrettiğini yap" dedi. İbrâhim: "Bana yardım edecek misin?" diye sordu. İsmâil: "Sana yardım ederim" dedi. İbrâhim: "Allah bana burada bir ev yapmamı emretti" diyerek çevresinden yüksekçe bir tepeyi işaret etti. Bunun üzerine Beyt'in temellerini yükselttiler. İsmâil taşları getiriyor, İbrâhim inşa ediyordu. Duvar yükselince İsmâil şu taşı (Makam-ı İbrahim) getirip önüne koydu. İbrâhim onun üzerine çıkıp inşa ederken İsmâil taşları uzatıyor, her ikisi de: {Rabbimiz! Bizden kabul buyur; şüphesiz Sen işiten ve bilensin} diyorlardı. İnşa edip Beyt'in etrafında dönüyorlar ve: {Rabbimiz! Bizden kabul buyur; şüphesiz Sen işiten ve bilensin} diyorlardı.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Allah, Hacer ve İsmail’e rızık verdi ve Kâbe’yi inşa etmelerini nasip etti.

Kavramlar ve açıklamalar
Tevekkül

Allah’a güvenmek ve aynı zamanda kişinin gücü dahilinde olanı yapmak.

Sa'y

Hac ve umrenin bir parçası olarak Safa ile Merve arasında yedi kez yürümek.

Kapı eşiği

İbrahim’in ﷺ oğlunu evliliğini sona erdirmeye ya da sürdürmeye teşvik ettiği mecazlı ifade.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler, Hacer’in kıssasından çaba göstererek Allah’a güvenme örneğini çıkarırlar: Hacer yardım aramış ve tepeler arasında yürümüştür; ardından Allah ona rızık vermiştir. Sa'y onun yaptıklarını anmakta ve hac ile umrenin ibadetlerinden biri sayılmaktadır. Kıssa ayrıca anne babaların çocuklarını Allah’a itaate teşvik ettiğini ve Kâbe’yi inşa etmek gibi ibadetlerin tevazu ve kabul duasıyla yerine getirildiğini vurgular.

Günümüz için dersler
  1. Allah’a güven; fakat yardım ve çözüm aramak için izin verilen adımları kendin de at.
  2. Allah’tan rızkına bereket vermesini dile ve şartların iyiyken O’na şükret.
  3. İyi amaçlar için birlikte çalış ve Allah’tan çabalarını kabul etmesini dile.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.