Peygamberler · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 3365. hadis

Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Peygamberler
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ، خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ، وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ، فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنَ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ، فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ، ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ، فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ، حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ‏.‏ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ‏.‏ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنَ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا، حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا‏.‏ قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتِ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا، فَلَمَّا بَلَغَتِ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتِ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا، ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ ـ تَعْنِي الصَّبِيَّ ـ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ، فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ، فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا، فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا، فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتِ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا، حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا، ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ، فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ‏.‏ فَإِذَا جِبْرِيلُ، قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا، وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الأَرْضِ، قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ، فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ‏.‏ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنَ الْمَاءِ، وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا ـ قَالَ ـ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي، فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ، كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ، وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلاَّ عَلَى مَاءٍ‏.‏ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ، فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ، فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا، فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ، أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمُ امْرَأَةً، قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي‏.‏ قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ‏.‏ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ‏.‏ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ‏.‏ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي‏.‏ قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ، فَقَالَتْ أَلاَ تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ، وَشَرَابُنَا الْمَاءُ‏.‏ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ‏.‏ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي‏.‏ فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ، يُصْلِحُ نَبْلاً لَهُ، فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ، إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا‏.‏ قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ إِذًا أَفْعَلَ‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ‏.‏ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي، وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ، وَيَقُولاَنِ ‏{‏رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ‏}‏ قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَلَى نَقْلِ الْحِجَارَةِ، فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ، فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ، وَيَقُولاَنِ ‏{‏رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ‏}‏‏.‏

Çeviri

Abdullah b. Muhammed bize anlattı, Ebu Âmir Abdülmelik b. Amr bize anlattı, dedi ki: İbrahim b. Nâfi’ bize anlattı, Kesîr b. Kesîr’den, o da Saîd b. Cübeyr’den, o da İbn Abbas’tan – Allah her ikisinden de razı olsun – nakletti: İbrahim ile ailesi arasında geçen olaylar vuku bulunca, İsmail ve annesiyle birlikte yola çıktı. Yanlarında su dolu bir tulum vardı. İsmail’in annesi tulumdan su içiyor, böylece çocuğu için sütü artıyordu. Nihayet Mekke’ye vardıklarında, onu büyük bir ağacın altına bıraktı, sonra ailesinin yanına dönmek üzere geri döndü. İsmail’in annesi onu takip etti; Keda mevkiine geldiklerinde arkasından seslendi: ‘Ey İbrahim! Bizi kime bırakıyorsun?’ O: ‘Allah’a!’ dedi. Kadın: ‘Allah’a razıyım’ dedi. Geri döndü ve tulumdan su içmeye devam etti, sütü çocuğuna yetiyordu. Su tükenince: ‘Gidip bir bakayım, belki birini fark ederim’ dedi. Gitti, Safa tepesine çıktı, etrafı iyice gözledi ama kimseyi göremedi. Vadiye inince koşarak Merve’ye geldi. Bunu birkaç kez tekrarladı. Sonra: ‘Gidip çocuğun haline bir bakayım’ dedi. Gitti baktığında, çocuğun ölüm derecesinde çırpındığını gördü. Buna dayanamadı ve: ‘Gidip bir bakayım, belki birini bulurum’ dedi. Tekrar Safa’ya çıktı, uzun uzun baktı ama kimseyi göremedi. Yedi şavtı tamamladıktan sonra: ‘Gidip çocuğun haline bir bakayım’ dedi. Derken bir ses işitti ve: ‘Eğer yanında bir hayır varsa yardım et!’ diye seslendi. Bir de ne görsün, Cebrail’di! Cebrail topuğunu yere şöyle vurdu – ravi topuğunu yere vurarak işaret etti – ve su fışkırdı. İsmail’in annesi şaşırdı ve suyu toplamaya başladı. Ebu’l-Kasım ﷺ buyurdular ki: ‘Suyu kendi haline bıraksaydı, su yeryüzünde akıp dururdu.’ Kadın sudan içmeye başladı, sütü çocuğuna yetti. Daha sonra Cürhüm kabilesinden bazı insanlar vadinin altından geçerken kuşlar gördüler ve şaşırarak: ‘Kuşlar ancak suyun olduğu yerde bulunur’ dediler. Bir elçi gönderdiler; elçi gidip suyu görünce dönüp haber verdi. Bunun üzerine topluca kadının yanına gelerek: ‘Ey İsmail’in annesi! Seninle birlikte olmamıza veya senin yanında yerleşmemize izin verir misin?’ dediler. Çocuğu büyüyüp onlardan bir kadınla evlendi. Sonra İbrahim’e bir düşünce geldi ve ailesine: ‘Geride bıraktığım çoluğumu çocuğumu ziyaret edeceğim’ dedi. Gelip selam verdi ve: ‘İsmail nerede?’ diye sordu. Karısı: ‘Avlanmaya gitti’ dedi. İbrahim: ‘Gelince ona söyle, kapısının eşiğini değiştirsin’ dedi. İsmail gelince karısı durumu anlattı. İsmail: ‘O eşik sensin; ailene git!’ dedi. Sonra İbrahim’e yine bir düşünce geldi ve ailesine: ‘Geride bıraktığım ailemi ziyaret edeceğim’ dedi. Gelip: ‘İsmail nerede?’ diye sordu. Karısı: ‘Avlanmaya gitti’ dedi ve ekledi: ‘İnip bir şeyler yiyip içmez misiniz?’ İbrahim: ‘Yiyeceğiniz nedir, içeceğiniz nedir?’ diye sordu. Kadın: ‘Yiyeceğimiz et, içeceğimiz sudur’ dedi. İbrahim: ‘Allah’ım! Onların yiyeceklerini ve içeceklerini bereketli kıl’ diye dua etti. Ebu’l-Kasım ﷺ buyurdular ki: ‘Bu, İbrahim’in duasının bereketidir.’ Sonra İbrahim’e yine bir düşünce geldi ve ailesine: ‘Geride bıraktığım ailemi ziyaret edeceğim’ dedi. Geldiğinde İsmail’i Zemzem’in arkasında oklarını tamir ederken buldu. Dedi ki: ‘Ey İsmail! Rabbin bana Kendisi için bir ev inşa etmemi emretti.’ İsmail: ‘Rabbine itaat et!’ dedi. İbrahim: ‘Bana bu konuda bana yardım etmeni de emretti’ dedi. İsmail: ‘Öyleyse yaparım’ dedi veya buna benzer bir söz söyledi. İkisi de kalktılar; İbrahim inşa ediyor, İsmail taşları uzatıyor ve her ikisi de: {Rabbimiz! Bizden kabul buyur; şüphesiz Sen işiten ve bilensin} diyorlardı. Bina yükselince yaşlı adam taşları taşımakta zorlandı, Makam taşı üzerine çıktı; İsmail taşları uzatmaya devam etti ve her ikisi de: {Rabbimiz! Bizden kabul buyur; şüphesiz Sen işiten ve bilensin} diyorlardı.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Allah, Hacer ve İsmail'e rızık verdi ve Beyt'i birlikte inşa etmelerini nasip etti.

Kavramlar ve açıklamalar
Safa ve Merve

Mekke'de Hacer'in yardım ve su aramak için arasında gidip geldiği iki tepedir. Hac ve umredeki sa'y, onun bu yolculuğunu anımsatır.

Zemzem

Rivayete göre İsmail'in yanında mucizevi şekilde çıkan Mekke'deki kuyudur.

Makam

İbrahim'in Kâbe'yi yükseltirken üzerine çıktığı taştır.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler buradan tevekkülün çaba göstermeyle birlikte olması gerektiği sonucunu çıkarırlar: Hacer Allah'a güvendi ve aktif biçimde yardım aradı; İbrahim ile İsmail de Kâbe'yi inşa etmek için birlikte çalıştı. Safa ve Merve arasındaki sa'y, hac ve umrenin temel bir ibadetidir. İbrahim'in duası, müminlere yaptıkları işleri Allah'a emanet etmeyi ve O'ndan kabul etmesini dilemeyi öğretir. Âlimler, İsmail'in ilk eşiyle ilgili bölümü de eşlerin birbirlerine güzel davranış ve şükranla yaklaşmaları gerektiğine dair bir işaret olarak görürler.

Günümüz için dersler
  1. Bir sorunla karşılaştığında Allah'a güven ve aynı zamanda somut adımlar at.
  2. İyi işler yaptığında yalnızca kendi çabana güvenmek yerine Allah'tan bunları kabul etmesini dile.
  3. Ailene şükran ve takdirle davran; güzel ahlak evde huzur ve berekete katkı sağlar.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.