Sahih al-Bukhari, 3465. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Isma'il ibn Khalilal‑Bukhari'e aktardıإِسْمَاعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ
- 2Ali ibn Mushirعَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ
- 3Ubaydullah ibn Umarعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ
- 4Nafi'نَافِعٍ
- 5Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ يَمْشُونَ إِذْ أَصَابَهُمْ مَطَرٌ، فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ، فَانْطَبَقَ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ إِنَّهُ وَاللَّهِ يَا هَؤُلاَءِ لاَ يُنْجِيكُمْ إِلاَّ الصِّدْقُ، فَلْيَدْعُ كُلُّ رَجُلٍ مِنْكُمْ بِمَا يَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ صَدَقَ فِيهِ. فَقَالَ وَاحِدٌ مِنْهُمُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي أَجِيرٌ عَمِلَ لِي عَلَى فَرَقٍ مِنْ أَرُزٍّ، فَذَهَبَ وَتَرَكَهُ، وَأَنِّي عَمَدْتُ إِلَى ذَلِكَ الْفَرَقِ فَزَرَعْتُهُ، فَصَارَ مِنْ أَمْرِهِ أَنِّي اشْتَرَيْتُ مِنْهُ بَقَرًا، وَأَنَّهُ أَتَانِي يَطْلُبُ أَجْرَهُ فَقُلْتُ اعْمِدْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ. فَسُقْهَا، فَقَالَ لِي إِنَّمَا لِي عِنْدَكَ فَرَقٌ مِنْ أَرُزٍّ. فَقُلْتُ لَهُ اعْمِدْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ فَإِنَّهَا مِنْ ذَلِكَ الْفَرَقِ، فَسَاقَهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ مِنْ خَشْيَتِكَ، فَفَرِّجْ عَنَّا. فَانْسَاحَتْ عَنْهُمُ الصَّخْرَةُ. فَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، فَكُنْتُ آتِيهِمَا كُلَّ لَيْلَةٍ بِلَبَنِ غَنَمٍ لِي، فَأَبْطَأْتُ عَلَيْهِمَا لَيْلَةً فَجِئْتُ وَقَدْ رَقَدَا وَأَهْلِي وَعِيَالِي يَتَضَاغَوْنَ مِنَ الْجُوعِ، فَكُنْتُ لاَ أَسْقِيهِمْ حَتَّى يَشْرَبَ أَبَوَاىَ، فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَكَرِهْتُ أَنْ أَدَعَهُمَا، فَيَسْتَكِنَّا لِشَرْبَتِهِمَا، فَلَمْ أَزَلْ أَنْتَظِرُ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ مِنْ خَشْيَتِكَ، فَفَرِّجْ عَنَّا. فَانْسَاحَتْ عَنْهُمُ الصَّخْرَةُ، حَتَّى نَظَرُوا إِلَى السَّمَاءِ. فَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي ابْنَةُ عَمٍّ مِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ، وَأَنِّي رَاوَدْتُهَا عَنْ نَفْسِهَا فَأَبَتْ إِلاَّ أَنْ آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَطَلَبْتُهَا حَتَّى قَدَرْتُ، فَأَتَيْتُهَا بِهَا فَدَفَعْتُهَا إِلَيْهَا، فَأَمْكَنَتْنِي مِنْ نَفْسِهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا، فَقَالَتِ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ. فَقُمْتُ وَتَرَكْتُ الْمِائَةَ دِينَارٍ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ مِنْ خَشْيَتِكَ فَفَرِّجْ عَنَّا. فَفَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَخَرَجُوا ".
İsmail b. Halil bize rivayet etti, Ali b. Müşhir bize haber verdi; Ubeydullah b. Ömer'den, o da Nâfi'den, o da İbn Ömer'den –Allah her ikisinden de razı olsun– naklettiğine göre Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur:
"Sizden önceki ümmetlerden üç kişi yolculuk halindeyken yağmura yakalandılar ve bir mağaraya sığındılar. Ancak mağaranın ağzı bir kaya ile kapandı. Birbirlerine dediler ki: 'Vallahi ey insanlar, sizi ancak doğruluk kurtarır. Her biriniz, yaptığında samimi olduğunu bildiği bir ameli vesile ederek Allah'a dua etsin.' İçlerinden biri şöyle dedi: 'Allah'ım! Bilirsin ki benim bir farak pirinç karşılığında çalışan bir işçim vardı. Ücretini almadan gitti. Ben de o bir farak pirinci ektim ve elde edilen ürünle ona inekler aldım. Sonra bana ücretini istemeye geldi. Ona: "Şu ineklere git ve onları sür" dedim. Bana: "Benim sende sadece bir farak pirinç hakkım var" dedi. Ben de: "Şu inekleri alıp götür, çünkü onlar o bir farak pirincin ürünüdür" dedim. O da inekleri sürüp götürdü. Allah'ım! Eğer bunu Senin korkundan dolayı yaptıysam, üzerimizdeki kayayı arala.' Bunun üzerine kaya biraz aralandı. İkincisi şöyle dedi: 'Allah'ım! Bilirsin ki benim yaşlı anne ve babam vardı ve ben onlara her gece koyun sütü getirirdim. Bir gece geciktim, geldiğimde uyumuşlardı. Çoluk çocuğum açlıktan ağlıyordu ama ben anne babam içmeden onlara süt içirmezdim. Ne onları uyandırmaya kıyabildim ne de susuz yatmalarına gönlüm razı oldu. Bu yüzden sabaha kadar bekledim. Allah'ım! Eğer bunu Senin korkundan dolayı yaptıysam, üzerimizdeki kayayı arala.' Kaya daha da aralandı ve gökyüzünü gördüler. Üçüncüsü şöyle dedi: 'Allah'ım! Bilirsin ki amcamın kızı olan bir kız kardeşim vardı ve insanların içinde en sevdiğim oydu. Kendisini istedim ama yüz dinar vermedikçe kabul etmedi. Parayı toplayıp kendisine getirdim ve bana kendini teslim etti. Tam bacaklarının arasına oturduğumda bana: "Allah'tan kork ve mühürü ancak hakkıyla boz" dedi. Hemen kalktım ve yüz dinarı orada bıraktım. Allah'ım! Eğer bunu Senin korkundan dolayı yaptıysam, üzerimizdeki kayayı arala.' Bunun üzerine Allah onları ferahlattı ve mağaradan çıktılar."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Samimiyetle yapılan iyi ameller, Allah’ın duayı kabul etmesine vesile olabilir.
Eski bir hacim ölçüsü; burada ücret olarak kararlaştırılmış bir miktar pirinci ifade eder.
Allah’ın hidayetine uygun olarak ve yalnızca O’nun rızası için samimiyetle yapılan iyi iş.
Meşru bir evlilik dışında cinsel ilişkiye girmekten kaçınmayı anlatan mecazi bir ifade.
Âlimler bu rivayetten, kişinin samimiyetle yaptığı iyi bir ameli anarak Allah’a dua edebileceği sonucunu çıkarır; bu, salih amellerle tevessül olarak bilinir. Üç örnek, Allah’a karşı takvanın farklı biçimlerini gösterir: çalışanın hakkını eksiksiz vermek, anne babaya iyi davranmak ve güçlü arzuya rağmen cinsel günahtan kaçınmak. Âlimler ayrıca amellerin ancak Allah için samimiyetle yapıldığında değer taşıdığını vurgular. Dört Sünni fıkıh mezhebinin âlimleri ihlasın, hakları yerine getirmenin ve anne babaya hürmet etmenin önemini kabul eder; bu rivayet başkalarına haksızlık etmeye veya haram davranışları haklı göstermeye izin vermez.
- Çalışanlara kararlaştırılan ücretlerini eksiksiz ve özenle ver; ücretlerini hemen almaya gelmeseler bile.
- Diğer aile fertlerinin haklarını ihmal etmeden anne babana iyi davranmak için her gün vakit ayır.
- Özellikle arzu veya kişisel çıkar doğru seçimi zorlaştırdığında, Allah rızası için günahtan kaçın.
Bu hadis, amellerin niyetlere göre değerlendirildiğini öğretir; adamların Allah’a karşı samimiyetlerini anmalarının nedeni de budur.
Sahih al-Bukhari · #3464 (Sahih)İsrailoğullarından bu kıssa da Allah’ın insanları nasıl imtihan ettiğini ve şükürle salih amellerin ne kadar önemli olduğunu gösterir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.